Έρευνα

Γνωρίζετε αν διατρέχετε κίνδυνο οστεοπόρωσης;:

Τριχο-ρινο-φαλαγγική δυσπλασία (Tricho-rhino-phalangeal syndrome)

ΤΡΙΧΟ-ΡΙΝΟ-ΦΑΛΑΓΓΙΚΗ ΔΥΣΠΛΑΣΙΑ (Tricho-rhino-phalangeal dysplasia)

ΣΥΝΩΝΥΜΑ

  • Σύνδρομο Langer Giedion
  • Τριχο-ρινο-φαλαγγικό σύνδρομο (tricho-rhino-phalangeal syndrome)
  • Τριχο-ρινο-φαλαγγική δυσπλασία 1 (tricho-rhino-phalangeal dysplasia 1)

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΝΟΣΟΥ

Η τριχο-ρινο-φαλαγγική δυσπλασία είναι αυτοσωμικό επικρατές νόσημα (ΟΜΙΜ 190350), χαρακτηριζόμενο από :

  • βολβώδη, απιοειδούς μορφολογίας, μύτη και υποπλασία των μυκτήρων,
  • βραχυσωμία,
  • λεπτά, αραιά και εύθραυστα μαλλιά,
  • μικρογναθία,
  • ανωμαλίες των οδόντων,
  • διόγκωση των φαλαγγοφαλαγγικών αρθρώσεων με πλατειά δάκτυλα,
  • ασυνήθιστα μεγάλα και χαμηλά τοποθετημένα πτερύγια ώτων και
  • βράχυνση και κύρτωση των δακτύλων των χεριών ή/και των ποδιών

Το εύρος και η βαρύτητα των εκδηλώσεων αυτών ποικίλλει από ατόμου σε άτομο. Ακτινολογικά χαρακτηρίζεται από κωνοειδούς σχήματος επιφύσεις, βράχυνση των μετακαρπίων και μεταταρσίων και σμίκρυνση, επιπέδωση και κατάτμηση των επιφύσεων των μηριαίων κεφαλών παρόμοια με νόσο Legg-Calve-Perthes.

ΚΛΙΝΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ

1)   Τύπος Ι (ΤRPS Ι) (κλασσικό τριχο-ρινο-φαλαγγικό σύνδρομο, σύνδρομο Giedion, σύνδρομο Langer-Giedion, τριχο-ρινο-φαλαγγική δυσπλασία 1)
2)   Τύπος ΙΙ (TRPS II) (σύνδρομο Langer-Giedion)
3)   Τύπος ΙΙΙ (TRPS III) (σύνδρομο Sugio-Kajii)

TRPS τύπου ΙΙ

Το TRPS II χαρακτηρίζεται από λεπτά και αραιά μαλλιά, βραχυσωμία, βολβώδη μύτη, κωνοειδούς σχήματος επιφύσεις και πολλαπλές χόνδρινες εξοστώσεις. Ολοι οι ασθενείς με TRPS II έχουν de novo διαγραφή του χρωμοσώματος 8q24.1 και οι περισσότεροι, ήπια έως μέτρια διανοητική καθυστέρηση (Nardmann J et al, 1997).

TRPS τύπου Ι

Σε αντίθεση με το TRPS II, οι ασθενείς με TRPS I δεν εμφανίζουν πολλαπλές εξοστώσεις και συνήθως έχουν φυσιολογική νοημοσύνη και φυσιολογικά χρωμοσώματα.

TRPS τύπου III

Το TRPS ΙΙΙ είναι πολύ σπανιότερο από τους 2 άλλους τύπους. Σε αντίθεση με το ΤRPS II, χαρακτηρίζεται από φυσιολογική νοημοσύνη και απουσία εξοστώσεων και, συγκριτικά με το TR PS I, από σοβαρή βράχυνση όλων των φαλάγγων και των μετακαρπίων (Vilain C et al, 1999).

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ

TRPS τύπου Ι. To TRPS I κληρονομείται σύμφωνα με το αυτοσωμικό επικρατές πρότυπο κληρονομικότητας, με ποικίλη διεισδυτικότητα (Beals RK, 1973; Giedion A et al, 1973; McCloud DJ and Solomon LM, 1977).

TRPS τύπου II. Οι περισσότερες περιπτώσεις TRPS II είναι σποραδικές (Hansen DD and Shewmake SW, 1979), αν και έχουν αναφερθεί μερικές περιπτώσεις μεταβιβαζόμενες ως αυτοσωμικός επικρατής χαρακτήρας κληρονομικότητας (Murachi S et al, 1981; Shabtai F et al, 1985).

Το TRPS II είναι πραγματικό σύνδρομο διαγραφής εφαπτόμενου γονιδίου, στο οποίο οι πάσχοντες έχουν διαγραφή και του TRPS και του EXT1 γονιδίου. Οι ασθενείς με TRPS I έχουν διαγραφή μόνο του γονιδίου TRPS, το οποίο είναι περισσότερο κεντρομερές στο μακρό σκέλος του χρωμοσώματος 8.

Στο TRPS II υπάρχει διαγραφή του γονιδίου EXT1, το οποίο είναι περισσότερο τελομερές και εντοπίζεται στη χρωμοσωμική περιοχή 8q 24.11-8q24.13 (Ludecke HJ et al, 1995).  Όταν έχουν διαγραφεί μεγαλύτερες χρωμοσωμικές περιοχές του 8q, η διανοητική καθυστέρηση συνδέεται συνήθως με το TRPS II (Ludecke HJ et al, 1995).

Οι εξοστώσεις στο TRPS είναι αποτέλεσμα των επιπτώσεων των μεταλλάξεων του γονιδίου EXT1 στην ανάπτυξη του ενδοχόνδριου οστού. Το EXT1 πιστεύεται ότι είναι κατασταλτικό γονίδιο όγκου (tumor suppressor gene) (Ahn J et al, 1995).

Πολλαπλές χόνδρινες εξοστώσεις παρατηρούνται, ούτως ή άλλως, στο TRPS II, ανεξάρτητα αν αυτό κληρονομείται σύμφωνα με το αυτοσωμικό επικρατές πρότυπο κληρονομικότητας. Υπάρχουν τουλάχιστον 2 άλλες χρωμοσωμικές περιοχές συνδεόμενες με πολλαπλές εξοστώσεις, η περιοχή EXT2 στο χρωμόσωμα 1p11-p12 και η περιοχή EXT3, στο χρωμόσωμα 9p11-p13 (Le Merrer M et al, 1994; Wuyts W et al, 1995).

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ

Οι τύποι TRPS I και TRPS II χαρακτηρίζονται κλινικά από κρανιοπροσωπικές και σκελετικές ανωμαλίες :

  • Αραιά, λεπτά και εύθραυστα μαλλιά
  • Βολβώδης, απιοειδούς σχήματος, μύτη
  • Μακρύ και πλατύ φίλτρο άνω χείλους
  • Βραχυσωμία
  • Κωνοειδείς επιφύσεις
  • Ηπια αναστολή της ανάπτυξης

Η διαφορά μεταξύ των 2 αυτών τύπων έγκειται στο ότι ο τύπος ΙΙ παρουσιάζει όλα τα φαινοτυπικά χαρακτηριστικά του τύπου Ι, αλλά επιπλέον και άλλες εκδηλώσεις, όπως :

  • Μικροκεφαλία και διανοητική καθυστέρηση (Stoltzfus E et al, 1977; Oorthuys JW and Beemer FA, 1979)
  • Πολλαπλές και ευμεγέθεις εξοστώσεις κυρίως στα μακρά οστά των μελών
  • Υπερευλυγισία των αρθρώσεων
  • Χαλάρωση του δέρματος, περισσότερο έκδηλη στην παιδική ηλικία (Murachi S et al, 1979)

1.   ΤΡΙΧΟ-ΡΙΝΟ-ΦΑΛΑΓΓΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΥΠΟΥ Ι

Πρόσωπο-κρανίο- στόμα

  • Βολβώδης, απιοειδούς σχήματος, μύτη
  • Βράχυνση του οπίσθιου τμήματος του προσώπου
  • Βράχυνση των κλάδων και επιπέδωση των κονδύλων της γνάθου
  • Διαπλάτυνση φίλτρου-λέπτυνση άνω χείλους
  • Ηπια μικρογναθία
  • Μεγάλα πτερύγια ώτων, εκφυόμενα χαμηλότερα από το κανονικό ύψος
  • Πάχυνση του έσω και λέπτυνση του έξω τμήματος των βλεφάρων
  • Τριγωνοκεφαλία
  • Ανωμαλίες των οδόντων
  • Γλωσσόπτωση
  • Στενή υπερώα

Οστά και αρθρώσεις

  • Βράχυνση της ωλένης
  • Διόγκωση των φαλαγγοφαλαγγικών αρθρώσεων, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε κλινοβραχυδακτυλία
  • Δυσπλασία της κεφαλής του μηριαίου
  • Εκφυλιστική αρθροπάθεια των αγκώνων και των γονάτων
  • Κωνοειδής διαμόρφωση των περιφερικών επιφύσεων, ιδίως των χεριών και των ποδιών, με βραχυδακτυλία (ιδιαίτερα του μεγάλου δακτύλου των ποδιών)
  • Πόνος και περιορισμός της κινητικότητας, αλλοιώσεις παρόμοιες με νόσο Legg-Calve-Perthes και εκφυλιστική αρθροπάθεια του ισχίου
  • Πλατυποδία
  • Πολλαπλές περιοχές ακανόνιστης και καθυστερημένης μετάλλωσης των κέντρων οστεοποίησης
  • Πτερυγοειδής ωμοπλάτη
  • Τροπιδοειδής θώρακας
  • Υπερευλυγισία των αγκώνων (συχνά)

Σπονδυλική στήλη  

  • Λόρδωση - σκολίωση (περιστασιακά)

Εξαρτήματα δέρματος

  • Αραιά, λεπτά, υποχρωματισμένα, εύθραυστα και βραδέως αναπτυσσόμενα μαλλιά, κυρίως στις μετωποκροταφικές περιοχές, τα οποία αποπίπτουν πρόωρα
  • Αραιό τρίχωμα εφηβαίου και μασχαλών
  • Κοιλονυχία και λευκονυχία
  • Πάχυνση των βλεφαρίδων εσωτερικά και αραίωση, εξωτερικά  

Καρδιαγγειακό σύστημα-νεφροί  

  • Νεφρικές και καρδιακές ανωμαλίες
  • Πρόπτωση της μιτροειδούς βαλβίδας

Αναπνευστικό σύστημα  

  • Υποτροπιάζουσες λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού σωλήνα και κυανωτικές προσβολές οφειλόμενες σε γλωσσόπτωση

Ανάπτυξη

  • Βραχυσωμία
  • Φυσιολογική διανοητική ανάπτυξη ή διανοητική καθυστέρηση (ενίοτε)  

2.  ΤΡΙΧΟ-ΡΙΝΟ-ΦΑΛΑΓΓΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΥΠΟΥ ΙΙ (σύνδρομο Langer-Giedion)

Είναι πολύ σπάνιο. Χαρακτηρίζεται από τις κλασικές κρανιοπροσωπικές και σκελετικές ανωμαλίες του TRPS I (αραιά μαλλιά, βολβώδης μύτη, μακρύ και πλατύ φίλτρο, βραχυσωμία, λέπτυνση του άνω ορίου των χειλέων μεταξύ δέρματος και βλεννογόνου και κωνοειδείς επιφύσεις) (Langer LO et al, 1994), αλλά, επιπρόσθετα, και από διανοητική καθυστέρηση με ή/χωρίς μικροκεφαλία (συχνότερα από το TRPS I) και χόνδρινες εξοστώσεις. Οι εξοστώσεις έχουν τους εξής χαρακτήρες :

  • Αναπτύσσονται μέσα στα 5 πρώτα χρόνια της ζωής και διαχωρίζουν το TRPS ΙΙ από το TRPS Ι
  • Είναι πολλαπλές και μεγάλες και αυξάνονται σε αριθμό και μέγεθος μέχρι την ωρίμανση του σκελετού (Langer LO et al, 1994)
  • Εντοπίζονται συνήθως στα άκρα των μακρών οστών και μπορεί να προκαλέσουν πόνο, λειτουργικές διαταραχές ή παραμορφώσεις (Bauermeister S and Letts M, 1992).

Διανοητική καθυστέρηση με/ή χωρίς μικροκεφαλία, θαμνώδεις οφρύες και άφθονο δέρμα είναι άλλες εκδηλώσεις παρατηρούμενες συχνότερα στο TRPS II, συγκριτικά με το TRPS I.
Στη βρεφική ηλικία, οι ασθενείς με άφθονο ή χαλαρό δέρμα μπορεί να θεωρηθούν ότι πάσχουν από σύνδρομο Ehlers-Danlos. Μερικοί ασθενείς με TRPS II παρουσιάζουν βαρηκοία τύπου αγωγιμότητας.

Άλλες εκδηλώσεις :

  • Βραχυδακτυλία
  • Δασύτριχοι οφρύες
  • Διανοητική καθυστέρηση με ή/χωρίς μικροκεφαλία (συχνότερα από το TRPSI)
  • Καθυστέρηση ανάπτυξης λόγου
  • Κηλιδοβλατιδώδεις σπίλοι
  • Κωνοειδής διαμόρφωση των επιφύσεων
  • Νευροαισθητήρια απώλεια ακοής (Vantrappen G et al, 1997)
  • Λέπτυνση των τριχών της κεφαλής
  • Προοδευτική αναστολή της ανάπτυξης, η οποία οδηγεί σε νανισμό
  • Υπερευλυγισία αρθρώσεων
  • Υποτονία
  • Χαλάρωση δέρματος, η οποία είναι περισσότερο έκδηλη στην παιδική ηλικία και συχνότερη στο TRPS II

3.   ΤΡΙΧΟ-ΡΙΝΟ-ΦΑΛΑΓΓΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΥΠΟΥ ΙΙΙ

  • Βολβώδης ή απιοειδής μύτη
  • Βραχυδακτυλία
  • Βραχυσωμία
  • Καθυστέρηση έκφυσης των οδόντων
  • Λεπτά, ανοιχτόχρωμα μαλλιά
  • Μακρύ και προέχον φίλτρο άνω χείλους
  • Πολλαπλές ανωμαλίες των επιφύσεων των οστών, ιδιαίτερα των χεριών και των ποδιών

ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ TRPS

  • Αρθροκατάδυση των ισχίων
  • Οστεονέκρωση μηριαίας κεφαλής
  • Σμίκρυνση των επιφύσεων των μετακαρπίων και των οστών του καρπού.
  • Κωνοειδής διαμόρφωση των επιφύσεων, με δευτεροπαθή παραμόρφωση των φαλάγγων των δακτύλων (περιφερική δυσόστωση) των χεριών, αλλά και των ποδιών.
  • Η περιφερική δυσόστωση είναι το πλέον τυπικό ακτινολογικό εύρημα του TRPS.Χαρακτηρίζεται από κωνοειδή διαμόρφωση των επιφύσεων, σε συνδυασμό με βράχυνση των σωληνωδών οστών των χεριών και των ποδιών. Προσβάλλεται συχνότερα η μέση φάλαγγα του δείκτη, οδηγώντας σε ωλένια γωνίωσή της, όπως και των άλλων δακτύλων. Οι φάλαγγες παραμορφώνονται, δίνοντας την εικόνα εκφυλιστικής αρθροπάθειας ή ρευματικού νοσήματος.
  • Κωνοειδής διαμόρφωση των επιφύσεων παρατηρείται φυσιολογικά στο 8% των αγοριών και στο 26% των κοριτσιών και συχνότερα στην τελική φάλαγγα του αντίχειρα και την μέση φάλαγγα του μικρού δακτύλου. Στη φυσιολογική αυτή παραλλαγή, τα οστά αναπτύσσονται κανονικά ή καταλήγουν σε πρόωρη σύγκλειση του συζευκτικού χόνδρου και βράχυνση. Η κωνοειδής όμως διαμόρφωση των επιφύσεων η συνδεόμενη με σκελετικές ανωμαλίες είναι συνήθως πολλαπλή, συνοδεύεται ταυτόχρονα με βράχυνση και παραμόρφωση και συχνά σχετίζεται με βραχέα μετακάρπια ή/και μετατάρσια.
  • Η κωνοειδής διαμόρφωση φαίνεται ότι είναι αποτέλεσμα ανώμαλης ανάπτυξης της κεντρικής επίφυσης, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε πρόωρη σύγκλειση του συζευκτικού χόνδρου, αν και σε μερικούς ασθενείς απουσιάζει. Στις περιπτώσεις αυτές η ανάλυση του τύπου του περιγράμματος μπορεί να αποκαλύψει μεταβολές της ανάπτυξης, που άλλως δεν είναι ορατές, ακόμα και σε πολύ πρώιμα στάδια, πριν εμφανισθεί η τυπική κλινική εικόνα.
  • Οστεοπύκνωση των επιφύσεων τύπου «ελεφαντοστού» (ivory epiphysis) (Poznanski AK et al, 1974). Παρατηρείται στο 75% των ασθενών με TRPS, ενώ μόνο στο 0.35% των φυσιολογικών παιδιών
  • Υποπλασία των κάτω επιφύσεων του μηριαίου και των άπω της κνήμης
  • Αλλοιώσεις των ισχίων τύπου Legg-Calve-Perthes (ακανόνιστη και καθυστερημένη μετάλλωση του κέντρου οστεοποίησης της μηριαίας κεφαλής).  Οι αλλοιώσεις αυτές οδηγούν σε πρώιμη εκφυλιστική αρθροπάθεια (επιμήκυνση και παραμόρφωση της μηριαίας κεφαλής, ανωμαλία του υποχόνδριου οστού, υποχόνδριες κύστεις, οστεοφύτωση) (Felman AH and Frias JL, 1977; Kennedy C, 1979)
  • Βράχυνση και διαπλάτυνση του αυχένα του μηριαίου, σε συνδυασμό με coxa plana/magna και, λιγότερο συχνά, ραιβό ισχίο.

ΔΙΑΓΝΩΣΗ  

Μπαίνει από το οικογενειακό ιστορικό και το τυπικό προσωπείο με την πλατιά, βολβώδη ή απιοειδούς σχήματος, μύτη, το πλατύ φίλτρο του άνω χείλους, τα αραιά και εύθραυστα μαλλιά, την κλινοβραχυδακτυλία με κωνοειδή παραμόρφωση των επιφύσεων των φαλάγγων, την βραχυσωμία και την ψυχοκινητική καθυστέρηση. Η σκέψη του πρέπει ακόμα να μπαίνει σε άτομα που εμφανίζουν ανεξήγητη εκφυλιστική αρθροπάθεια του ισχίου σε σχετικά νεαρή ηλικία.

ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Η παραμόρφωση των δακτύλων, σε συνδυασμό με την βραχυδακτυλία και την διόγκωση των ΜΚΦ, μπορεί να αποδοθεί σε αρθρίτιδα ΝΡΑ.
Η περιφερική δυσόστωση μπορεί να συγχυθεί με  άλλες σκελετικές δυσπλασίες και κυρίως την ακροδυσόστωση
Οι ασθενείς με περίσσεια ή χαλάρωση του δέρματος μπορεί να θεωρηθούν στη βρεφική ηλικία ότι έχουν σύνδρομο Ehlers-Danlos

Αλλα νοσήματα

  • Σύνδρομο Larsen
  • Στοματο-προσωπο-φαλαγγικό σύνδρομο
  • Σύνδρομο αλωπεκίας-ονυχοδυσπλασίας-υποϊδρωσίας-κώφωσης
  • Σύνδρομο Coffin-Siris
  • Σύνδρομο Clouston (ιδρωτική εκτοδερμική δυσπλασία)
  • Χονδροεκτοδερμική δυσπλασία (σύνδρομο Ellis-van Creveld)

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

  • Χειρουργική αφαίρεση των εξοστώσεων, εάν πιέζουν νεύρα, προκαλούν ενοχλήματα ή προβλήματα στην κινητικότητα των αρθρώσεων.


Who is who

Θέματα

Συλλογή Φωτογραφιών

Τι είναι ο ρευματολόγος

Βότανα-Φυσικές ουσίες