Έρευνα

Γνωρίζετε αν διατρέχετε κίνδυνο οστεοπόρωσης;:

Ρευματοειδής αρθρίτιδα : Παθοφυσιολογία

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

Στην ΡΑ, οι δράσεις, γνωστών ή άγνωστων, γενετικών, περιβαλλοντικών και άλλων παραγόντων στο ανοσολογικό σύστημα πυροδοτούν την έναρξη μιάς χρόνιας φλεγμονώδους εξεργασίας, η οποία οδηγεί στην εγκατάσταση της νόσου και την βλάβη των οργάνων - στόχων.

Η παθογένεια της ΡΑ μπορεί να ταξινομηθεί σε 4 φάσεις :

1)  στην φάση έναρξης της φλεγμονής (χωρίς κλινικές εκδηλώσεις)

2)  στην πρώιμη φάση της φλεγμονής (με κλινικές εκδηλώσεις), χωρίς να είναι απαραίτητη η εκδήλωση της ΡΑ

3)  στην καταστροφική φάση, η οποία συνοδεύεται από διαβρώσεις και επιδείνωση της νόσου, και

4)  στην φάση της διαιώνισης της νόσου, η οποία χαρακτηρίζεται από μη αναστρέψιμη αρθρική καταστροφή (39, 40)

1.  Φάση έναρξης

Η έναρξη και διαιώνιση της ρευματοειδούς φλεγμονής πυροδοτείται από άγνωστα μέχρι στιγμής αντιγόνα (πιθανώς ρετροϊούς, μυκόπλασμα, υπεραντιγόνα και άλλα εξωγενή αντιγόνα ή αυτοαντιγόνα) (41, 43). Τα αλλότρια αυτά αντιγόνα πέπτονται από τα μακροφάγα ή τα δενδριτικά κύτταρα και παρουσιάζονται στα περιφερικά T- λεμφοκύτταρα (121).

Στα πρώιμα στάδια της νόσου, η ανοσολογική αναγνώριση και αντιγονοπαρουσίαση και η επακόλουθη φλεγμονή δεν επαρκούν για την έναρξη των κλινικών εκδηλώσεων της νόσου (44).

2.  Πρώιμη φάση της φλεγμονής

Μετά τον αντιγονικό ερεθισμό, τα T-λεμφοκύτταρα μεταναστεύουν από την περιφέρεια μέσω του αγγειακού ενδοθηλιακού τοιχώματος στον αρθρικό υμένα, διαφοροποιούνται και προκαλούν μη ειδική διέγερση των Β-κυττάρων, με αποτέλεσμα την παραγωγή ανοσοσφαιρινών, ρευματοειδούς παράγοντα (RF) και κυκλικών κιτρουλινικών πεπτιδίων (CCP).

Τα ενεργοποιημένα T-λεμφοκύτταρα παράγουν κυτταροκίνες, όπως η ιντερφερόνη- γ (INF-γ). Στη συνέχεια, πριν από την ανάπτυξη της μακροσκοπικής φλεγμονής, παρατηρείται διέγερση και χημειοταξία των μονοκυττάρων/ μακροφάγων στον αρθρικό υμένα (45).

Τα ενεργοποιημένα μακροφάγα απελευθερώνουν προφλεγμονώδεις μεσολαβητές φλεγμονής στον αρθρικό υμένα [IL-1 και TNF-α]. Ακόμα, οι ασθενείς με ΡΑ έχουν παθολογική παραγωγή ορισμένων κυτταροκινών, χημειοκινών και άλλων μεσολαβητών της φλεγμονής, όπως :

  • IL-6
  • IL-8
  • αυξητικός παράγοντας μεταμόρφωσης-β [TGF-β]
  • αυξητικός παράγοντας των ινοβλαστών [FGF]
  • αιμοπεταλιακός αυξητικός παράγοντας [PDGF].

Οι κυτταροκίνες αυτές διεγείρουν τον πολλαπλασιασμό των ενδοθηλιακών κυττάρων και την παραγωγή προσκολλητικών μορίων στα ενδοθηλιακά κύτταρα. Με τον τρόπο αυτό ευοδώνεται η διαενδοθηλιακή μετανάστευση λεμφοκυττάρων και μακροφάγων (44).

Επιπλέον, δημιουργούνται νέα αιμοφόρα αγγεία ( νεοαγγειογένεση) τα οποία τροφοδοτούν τα πολλαπλασιαζόμενα κύτταρα στον αναπτυσσόμενο πάννο (46). Στη φάση αυτή εμφανίζονται τα συμπτώματα. Η συλλογή υγρού στην αρθρική κοιλότητα προκαλεί οίδημα και πρωινή δυσκαμψία.

Η συνεχιζόμενη παραγωγή κυτταροκινών οδηγεί σε περαιτέρω ενεργοποίηση του ανοσολογικού συστήματος, συσσώρευση αντιγονοπαρουσιαστικών κυττάρων και ενεργοποίηση των CD4+ T βοηθητικών λεμφοκυττάρων (47).

3.   Μη αναστρέψιμη βλάβη του αρθρικού χόνδρου

Η καταστροφή του αρθρικού χόνδρου σχετίζεται με υπερέκφραση του περιβάλλοντος των κυτταροκινών και άλλων μεσολαβητών της φλεγμονής (44).  Η IL1 και ο TNF-α θεωρούνται κυτταροκίνες καταστροφής του αρθρικού χόνδρου, διότι τα ένζυμα που παράγονται από την αποδόμηση του αρθρικού χόνδρου συνδέονται με την έκκριση αυτών των κυτταροκινών (48). Επιπρόσθετα, η ισορροπία μεταξύ των προστατευτικών καταστροφικών κυτταροκινών διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην προστασία της άρθρωσης (48).

Στο στάδιο αυτό της νόσου, τα υμενοκύτταρα πολλαπλασιάζονται και ενεργοποιούνται και τα ουδετερόφιλα αθροίζονται στην αρθρική κοιλότητα, όπου απελευθερώνουν πρωτεολυτικά ένζυμα, κυτταροκίνες και ρίζες οξυγόνου (47). Οι ενεργοποιημένοι νέοι T κυτταρικοί κλώνοι προκαλούν φλεγμονώδη απάντηση και καταστροφή του αρθρικού χόνδρου και του υποκείμενου οστού, με αποτέλεσμα την διαιώνιση της φλεγμονώδους καταστροφικής διεργασίας (ΣΧΗΜΑ 1).

Τα αλλότρια αντιγόνα πέπτονται από τα αντιγονοπαρουσιαστικά κύτταρα (APC) (μακροφάγα ή δενδριτικά κύτταρα) και παρουσιάζονται στα T-λεμφοκύτταρα, τα οποία διαφοροποιούνται και προκαλούν μη ειδική διέγερση των Β-λεμφοκυττάρων, οδηγώντας σε μεγάλη παραγωγή προφλεγμονωδών κυτταροκινών (IL-1, IL-6, TNF -α). Οι προφλεγμονώδεις αυτές κυτταροκίνες δημιουργούν ένα φαύλο κύκλο περαιτέρω διαιώνισης της φλεγμονής με την ενεργοποίηση άλλων συστημάτων της φλεγμονής.

Τελικά, η φλεγμονή και ο πάννος οδηγούν σε καταστροφή διαφόρων ιστών, κυρίως αρθρώσεων, όπως οι χόνδροι, τα οστά, οι τένοντες, οι σύνδεσμοι και τα αιμοφόρα αγγεία. Ο πάννος είναι το κύριο καταστροφικό συστατικό της φλεγμονής και αναπτύσσεται προοδευτικά σε μία ή περισσότερες αρθρώσεις (π.χ. καρποί, μικρές αρθρώσεις των χεριών και των ποδιών, ποδοκνημικές, γόνατα, ισχία, ώμοι, και άλλες αρθρώσεις επενδυμένες από υμένα) (38).



Who is who

Θέματα

Συλλογή Φωτογραφιών

Τι είναι ο ρευματολόγος

Βότανα-Φυσικές ουσίες