Έρευνα

Γνωρίζετε αν διατρέχετε κίνδυνο οστεοπόρωσης;:

Οστεοαρθρίτιδα καρπομετακάρπιας άρθρωσης

ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΚΑΡΠΟΜΕΤΑΚΑΡΠΙΑΣ ‘Η ΤΡΑΠΕΖΙΟΜΕΤΑΚΑΡΠΙΑΣ ΑΡΘΡΩΣΗΣ (Carpometacarpal ή Trapeziometacarpal osteoarthritis; CMC1)

Άλλες ονομασίες : Οστεοαρθρίτιδα της τραπεζιομετακάρπιας άρθρωσης ή οστεοαρθρίτιδα της βάσης του αντίχειρα ή «ριζάρθρωση».

Τι είναι η οστεοαρθρίτιδα της 1ης καρπομετακάρπιας άρθρωσης ;

Η οστεοαρθρίτιδα της καρπομετακάρπιας άρθρωσης (1η ΚΜΚ), όπως το λέει ο όρος, είναι μια εκφυλιστική αρθροπάθεια (οστεοαρθρίτιδα) της βάσης του αντίχειρα, δηλ. της άρθρωσης που σχηματίζεται από το τραπέζιο οστούν του καρπού και του 1ου μετακαρπίου του αντίχειρα.

 

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/38/Osteoarthritis_of_the_CMC_joint.png

Είναι συχνή πάθηση ;

Μετά τις άπω φαλαγγοφαλαγγικές, η 1η ΜΚΜ άρθρωση είναι η συχνότερα προσβαλλόμενη από οστεοαρθρίτιδα περιοχή στον καρπό και το χέρι. Μία στις 4 γυναίκες και 1 στους 12 ανδρες πάσχει από οστεοαρθρίτιδα της 1ης ΚΜΚ.

Οι γυναίκες έχουν τα πρωτεία...

Η οστεοαρθρίτιδα της βάσης του αντίχειρα είναι σημαντικά συχνότερη στις γυναίκες, ιδιαίτερα μετεμμηνοπαυσιακής ηλικίας, συγκριτικά με τους άνδρες. Περίπου 15% των γυναικών και 7% των ανδρών ηλικίας 50-60 ετών υποφέρουν από οστεοαρθρίτιδα της βάσης του αντίχειρα. Πάντως, πολλά άτομα ηλικίας >55 ετών έχουν ακτινολογικές ενδείξεις οστεοαρθρίτιδας της βάσης του αντίχειρα, χωρίς κανένα σύμπτωμα.

Ποιοι παράγοντες συνδέονται με την CMC1 ;

  • Θήλυ γένος
  • Παχυσαρκία
  • Επανειλημμένες βαριές χειρωνακτικές εργασίες
  • Οικογενής προδιάθεση
  • Ορμονικές μεταβολές (π.χ. εμμηνόπαυση)

Παθοφυσιολογία

Πως δημιουργείται η οστεοαρθρίτιδα της βάσης του αντίχειρα ;

Η οστεοαρθρίτιδα της βάσης του αντίχειρα αποδίδεται σε χαλάρωση των συνδέσμων που την στηρίζουν και στα μεγάλα φορτία που δέχεται η 1η ΚΜΚ άρθρωση στην διάρκεια των καθημερινών χειρωνακτικών δραστηριοτήτων, όπως ο δραγμός (το «πιάσιμο») και η σύλληψη των αντικειμένων.

Η οστεοαρθρίτιδα της βάσης του αντίχειρα δημιουργείται με την εξής διαδικασία :

  • Η χαλάρωση των συνδέσμων διαταράσσει την ευθυγράμμιση των οστών της άρθρωσης, τα οποία στη συνέχεια τρίβονται μεταξύ τους οδηγώντας σε καταστροφή του αρθρικού χόνδρου και στένωση του μεσάρθριου διαστήματος, ενώ ο αρθρικός υμένας ερεθίζεται και αναπτύσσεται υμενίτιδα.
  • Σε αντίδραση στη διαδικασία αυτή η επιφάνεια των οστών της άρθρωσης παχύνεται, οδηγώντας σε υποχόνδρια σκλήρυνση και ανάπτυξη οστικών εκβλαστήσεων (οστεόφυτα) στα χείλη της άρθρωσης.

Κλινική εικόνα

Πως εκδηλώνεται η οστεοαρθρίτιδα της βάσης του αντίχειρα ;

Η οστεοαρθρίτιδα της βάσης του αντίχειρα παρουσιάζεται τυπικά :

  • σε γυναίκες ηλικίας 50-70 ετών με πόνο στην κερκιδική πλευρά του αντίχειρα.
  • σε νέες γυναίκες ηλικίας 20-30 ετών (οι οποίες συχνά έχουν γενικευμένη χαλάρωση των συνδέσμων)
  • με κράμπες στο 1ο webspace όταν κάνουν τις καθημερινές τους δραστηριότητες, όπως το γράψιμο.

Πως και πότε παρουσιάζεται ο πόνος ;

Ο πόνος παρουσιάζεται συνήθως αθόρυβα, συχνά σε διάστημα μηνών έως ετών, όταν ο ασθενής κάνει διάφορες χειρωνακτικές εργασίες, όπως π.χ. όταν γυρίζει το πόμολο μιάς πόρτας, ανοίγει ένα δοχείο ή παίζει πιάνο, κ.ο.κ. Οι ασθενείς συχνά παρουσιάζονται με αδυναμία του αντίχειρα, πόνο στην κερκιδική πλευρά του καρπού ή στον καρπό και κριγμό στην βάση του αντίχειρα.

Πότε ανακουφίζεται ο πόνος ;

Ο πόνος ανακουφίζεται με την ανάπαυση, τους νάρθηκες, την τροποποίηση των δραστηριοτήτων ή την χρήση ΜΣΑΦ. Πάντως, σε προχωρημένα στάδια μπορεί να επιμένει και στην ανάπαυση.

Συχνά δεν δίνει σημεία ζωής...

Συχνά οι άρρωστοι δεν αισθάνονται τίποτα, γι’ αυτό και συνήθως δεν δίνουν ιδιαίτερη σημασία στη διόγκωση που έχει ξεφυτρώσει στη βάση του αντίχειρα. Πολλοί άρρωστοι με ρωτούν με απορία : «γιατρέ, έχω βγάλει αυτό το εξόγκωμα. Τι είναι ; αρθριτικό; Πάντως δεν με ενοχλεί, παρά μόνο όταν κουράζω τα χέρια».

Τι προβλήματα δημιουργεί η οστεοαρθρίτιδα της βάσης του αντίχειρα ;

Οι ασθενείς δυσκολεύονται να πιάσουν ή να κρατήσουν ένα αντικείμενο λόγω αδυναμίας του αντίχειρα, π.χ. δυσκολεύονται να κάνουν έναν κόμπο ή να κρατήσουν ένα μαγειρικό σκεύος (π.χ. ένα τηγάνι ή μια κατσαρόλα).

Αλλα συμπτώματα

  • Διόγκωση και ευαισθησία της 1ης ΚΜΚ άρθρωσης
  • Κριγμός με τις στροφικές κινήσεις (εάν υπάρχουν προχωρημένες εκφυλιστικές αλλοιώσεις).

Η οστεοαρθρίτιδα της σκαφοτραπεζιοτραπεζοειδούς συχνά συνυπάρχει με την οστεοαρθρίτιδα της τραπεζιομετακάρπιας και είναι δύσκολο να διακριθούν τα συμπτώματα τα προερχόμενα από την μία την άλλη άρθρωση ή και από τις δύο.

Κλινικά ευρήματα

«Τετραγωνισμός» χεριού (σημείο «ώμου»)

Η βάση του αντίχειρα διογκώνεται σχηματίζοντας ένα στρογγυλό έπαρμα, γνωστό ως σημείο του «ώμου» (shouldersign). Η παραμόρφωση αυτή είναι αποτέλεσμα ατροφίας των γειτονικών μυών, υπεξαρθρήματος της 1ης ΚΜΚ, σχηματισμού οστεοφύτων και επίμονης έλξης του τένοντα του μακρού απαγωγού στη βάση του μετακαρπίου του αντίχειρα.

Ο αντίχειρας φαίνεται «τετραγωνισμένος» και παραμορφώνεται σε κάμψη και προσαγωγή. Η μετακαρπιοφαλαγγική άρθρωση υπερεκτείνεται στη προσπάθειά της να αντισταθμίσει την αδυναμία έκτασης του αντίχειρα, επιδεινώνοντας τον πόνο.

ΕΙΚΟΝΑ. «Τετραγωνισμός» αντίχειρα (σημείο «ώμου») σε ασθενή με οστεοαρθρίτιδα της βάσης του αντίχειρα.

Παραμόρφωση τύπου «ζιγκ-ζάγκ» :

Σε προχωρημένα στάδια, η κακή ευθυγράμμιση των οστών της CMC1 άρθρωσης υποχρεώνει τους τένοντες που συνδέονται με τον αντίχειρα να προκαλέσουν κερκιδική απόκλιση και έκταση της βάσης του αντίχειρα και υπερέκταση των φαλάγγων του αντίχειρα, οδηγώντας σε παραμόρφωση τύπου «ζιγκ-ζαγκ» (zig-zag ή Ζ- deformity).

Η βάση του αντίχειρα διογκώνεται σπρώχνοντας το έπαρμα του θέναρος προς το μέσο της παλάμης, ενώ οι φάλαγγες του αντίχειρα υπερεκτείνονται.

http://www.handdocs.com/sites/default/files/basal-joint-arthritis-2.jpg http://www.handdocs.com/sites/default/files/basal-joint-arthritis-3.jpg

Σε σοβαρές περιπτώσεις, ο αντίχειρας κολλαψάρεται μέσα στην παλάμη, προκαλώντας παραμόρφωση τύπου «ζιγκ-ζάγκ».

Αλλα ευρήματα

  • Εντοπισμένη ευαισθησία στη τραπεζιομετακάρπια άρθρωση (συχνα).
  • Οίδημα λόγω υμενίτιδας και μυική ατροφία λόγω αχρησίας
  • Αστάθεια τραπεζιομετακάρπιας άρθρωσης

Θα δείτε ένα εξόγκωμα, μια σκληρή διόγκωση της βάσης του αντίχειρα, στη ραχιαία – κερκιδική πλευρά της άρθρωσης, που μοιάζει με «ώμο», γι΄αυτό και ονομάζεται «σημείο του ώμου» (shoulder sign).

Εξετάστε τον κερκιδικό καμπτήρα καρπού

Μήπως υπάρχει τενοντίτιδα ή ρήξη του τένοντα. 

Εκτιμήστε το εύρος κίνησης 

Εξετάστε το ενεργό και παθητικό εύρος κίνησης της IP άρθρωσης και της MP και της βασικής άρθρωσης με ένα γωνιόμετρο.

Εξετάστε την σταθερότητα της 1ης ΚΜΚ άρθρωσης

Η άρθρωση αυτή μπορεί να έχει χαλαρώσει, λόγω εξασθένησης του εν τω βάθει τμήματος του πρόσθιου λοξού συνδέσμου.

Αντίστροφα, μπορεί να έχει «αυξημένη» σταθερότητα οφειλόμενη σε εκφύλιση της άρθρωσης ή στον σχηματισμό δευτερογενών οστεοφύτων.

Εξετάστε την μυική δύναμη

Εκτιμείστε την συλληπτική ικανότητα και την δύναμη δραγμού.

Κάντε μερικές κλινικές δοκιμασίες, για να είστε σίγουροι :

Δοκιμασία κριγμού (grind test)

Σταεροποιείστε με το ένα σας χέρι την βάση του αντίχειρα και, με το άλλο, περιστρέψτε τον αντίχειρα του ασθενούς, ενώ ταυτόχρονα  ασκείτε αξονική συμπίεση.  Η δοκιμασία είναι θετική εάν προκαλέσει πόνο δευτεροπαθώς σε εκφυλιστικές αλλοιώσεις.

http://www.handdocs.com/sites/default/files/basal-joint-arthritis-5.jpghttp://www.handdocs.com/sites/default/files/basal-joint-arthritis-4.jpg

ΕΙΚΟΝΑ. Δοκιμασία κριγμού.

Δοκιμασία crank (crank test)

Η δοκιμασία «μανιβέλας» είναι παρόμοια με την δοκιμασία «κριγμού», αλλά συνδυάζει αξονική συμπίεση με παθητική κάμψη και έκταση.

Δοκιμασία διάστασης (distractio ntest)

Η δοκιμασία «διάστασης» γίνεται περιστρέφοντας τον αντίχειρα, ενώ ασκείται αξονική έλξη. Η δοκιμασία είναι πιθανότερο να είναι θετική στα πρώιμα στάδια της νόσου.

Τι δείχνουν οι απλές ακτινογραφίες ;

  • Παρεκτόπιση της βάσης του αντίχειρα προς τα έξω (υπεξάρθρημα), και πύκνωση των αρθρικών επιφανειών.
  • Σε προχωρημένα στάδια, επιδείνωση του υπεξαρθρήματος με στένωση του μεσάρθριου διαστήματος, οστεόφυτα και υποχόνδριες κύστεις.

 

ΕΙΚΟΝΑ. Στένωση μεσάρθριου διαστήματος, οστεόφυτα και εκφυλιστικές αλλοιώσεις της 1ης ΚΜΚ άρθρωσης του αντίχειρα

Πως γίνεται η διάγνωση ;

Συνήθως είναι πολύ εύκολη, αν και, λόγω του πόνου και της διόγκωσης, η οστεοαρθρίτιδα της 1ης καρπομετακάρπιας μπορεί να αποδοθεί σε ρευματοειδή αρθρίτιδα. Η διάγνωση γίνεται με βάση το ιστορικό και τα κλινικά και ακτινολογικά ευρήματα.

Διαφορική διάγνωση

  • Αρθρίτιδα σκαφοτραπεζιοτραπεζοειδούς
  • Δάκτυλα «σκανδάλη»
  • Κατάγματα περιφερικού πόλου σκαφοειδούς
  • Ραχιαία και παλαμιαία γάγγλια
  • Τενοντοελυτρίτιδα De Quervain
  • Υμενίτιδα καρπού και τενοντίτιδα FCR
  • Ρευματοειδής αρθρίτιδα
  • Σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα
  • Τενοντίτιδα κερκιδικού καμπτήρα του καρπού και μακρού καμπτήρα του αντίχειρα

Τενοντοελυτρίτιδα DeQuervain

Πρέπει να αποκλείεται με προσοχή, αλλά μπορεί να συνυπάρχει με την οστεοαρθρίτιδα της βάσης του αντίχειρα.

Δάκτυλα «σκανδάλη» και σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα

Μπορεί να συνυπάρχουν με την οστεοαρθρίτιδα της βάσης του αντίχειρα.

Υμενίτιδα καρπού και τενοντίτιδα FCR

Μπορεί να παρουσιασθούν με πόνο στην ραχιαία – κερκιδική περιοχή του καρπού.

Κατάγματα του περιφερικού πόλου του σκαφοειδούς

Τα κατάγματα του περιφερικού πόλου του σκαφοειδούς μπορεί να προκαλέσουν ευαισθησία κοντά στην ΤΜ άρθρωση.

Πως γίνεται η θεραπεία ;

  • Νάρθηκες
  • Περιορισμός δραστηριοτήτων
  • Αναλγητικά ή/και ΜΣΑΦ
  • Ενδαρθρικές εγχύσεις κορτικοστεροειδών/υαλουρονάνης
  • Ασκήσεις

Νάρθηκες

Φοριούνται στη διάρκεια των καθημερινών δραστηριοτήτων ή της νύχτας και για 3-6 εβδομάδες. Εάν ο πόνος υποχωρήσει, μετά μόνο στη διάρκεια των δραστηριοτήτων που προκαλούν πόνο, όπως π.χ. η κηπουρική και το κέντημα.

ΕΙΚΟΝΑ. Επιμήκης νάρθηκας spica αντίχειρα (long thumb spica) ή επιμήκης νάρθηκας αντίθεσης (long opponens splint). Ο νάρθηκας αυτός σταθεροποιεί τον αντίχειρα σε απαγωγή, υποστηρίζει τον αντίχειρα και την 1η καρπομετακάρπια και ευθυγραμμίζει τον καρπό σε ουδέτερη θέση.

Figure4

ΕΙΚΟΝΑ. Αλλοι νάρθηκες για την οστεοαρθριτιδα της βάσης του αντίχειρα.

Ενδαρθρικές εγχύσεις κορτικοστεροειδών

Μειώνουν τον πόνο και την φλεγμονή της αρθρίτιδας

Ενδαρθρικές εγχύσεις υαλουρονάνης

Ανακουφίζουν από τον πόνο και βελτιώνουν την δύναμη δραγμού. Η βελτίωση εμφανίζεται συνήθως μετά από 2 εβδομάδες έως 6 μήνες και διαρκεί 1-3 μήνες.

Ασκήσεις

Οι ασκήσεις έχουν σαν σκοπό :

  • Να βελτιώσουν την μυική ισχύ του θέναρος και επομένως στην σταθερότητα του αντίχειρα
  • Να βελτιώσουν το εύρος κίνησης της άρθρωσης και την ευλυγισία των μαλακών μορίων
  • Να προλάβουν τις συγκάμψεις, ιδιαίτερα του 1ου (αντίχειρα) ιστικού διαστήματος (webspace)

Πότε γίνεται χειρουργική θεραπεία ;

Εάν η συντηρητική θεραπεία δεν ανακουφίσει από τα συμπτώματα (τραπεζιεκτομή, αρθρόδεση, ολική αρθροπλαστική, οστεοτομία μετακαρπίου).

ΠΕΡΙΛΗΨΗ - ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Η οστεοαρθρίτιδα της βάσης του αντίχειρα είναι συχνό αίτιο πόνου και αναπηρίας σε μεγάλο μέρος του πληθυσμού, ιδιαίτερα γυναίκες μεγάλης, αλλά και νεότερης, ηλικίας.

Τι συμπτώματα κάνει ;

üΤο κύριο σύμπτωμα της οστεοαρθρίτιδας της βάσης του αντίχειρα είναι ο πόνος στη βάση του αντίχειρα όταν ο αντίχειρας κινείται, ο οποίος μπορεί τελικά να υπάρχει και στην ανάπαυση. Αλλα συμπτώματα περιλαμβάνουν δυσκαμψία, οίδημα και απώλεια της δύναμης του αντίχειρα 

Πως γίνεται η διάγνωση

Η διάγνωση της οστεοαρθρίτιδας της βάσης του αντίχειρα είναι εύκολη και βασίζεται στην κλινική και ακτινολογική της εικόνα.

Πάντως, μερικές φορές συγχέεται με ρευματοειδή αρθρίτιδα (όπου η πρώτη καρπομετακάρπια άρθρωση προσβάλλεται συχνά), αλλά και αρθρίτιδα άλλης αιτιολογίας ή φλεγμονή (τενοντίτιδα) των τενόντων του καρπού και του αντίχειρα. 

Ποια είναι η θεραπεία ;

Η θεραπεία της οστεοαρθρίτιδας της βάσης του αντίχειρα είναι συντηρητική και χειρουργική. Η μη χειρουργική θεραπεία περιλαμβάνει τροποποίηση των δραστηριοτήτων, ΜΣΑΦ, νάρθηκες και ενδαρθρικές ενέσεις κορτικοστεροειδών ή/και υαλουρονάνης.

Εάν η συντηρητική θεραπεία αποτύχει, μπορούν να γίνουν διάφορες χειρουργικές επεμβάσεις, ανάλογα με το στάδιο της νόσου.



Who is who

Θέματα

Συλλογή Φωτογραφιών

Τι είναι ο ρευματολόγος

Βότανα-Φυσικές ουσίες