Έρευνα

Γνωρίζετε αν διατρέχετε κίνδυνο οστεοπόρωσης;:

Γιγαντοκυτταρική αρτηρίτιδα

 ΓΙΓΑΝΤΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΤΙΔΑ : Ο "εφιάλτης με τα χίλια πρόσωπα"

Τι είναι η γιγαντοκυτταρική αρτηρίτιδα ;

Σύμφωνα με τον καθιερωμένο επιστημονικό ορισμό, η γιγαντοκυτταρική (κροταφική ή κρανιακή) αρτηρίτιδα (GCA) είναι «μια χρόνια αγγειΐτιδα (φλεγμονή) των μέσου και μεγάλου μεγέθους αγγείων, ιδιαίτερα των κρανιακών κλάδων των αρτηριών που εκφύονται από το αορτικό τόξο, παρατηρούμενη συνήθως σε άτομα ηλικίας >50 ετών».

 GIANT-CELL-ARTERITIS-Anatomy.gif

Ποια είναι η κλινική της σημασία ;

Η γιγαντοκυτταρική αρτηρίτιδα είναι μια σοβαρή πάθηση γιατί, εάν προσβάλει τις κροταφικές αρτηρίες, μπορεί να προκαλέσει απώλεια της όρασης (τύφλωση), αλλά και άλλα, λιγότερο σοβαρά συμπτώματα, όπως διπλωπία, πονοκέφαλο, χωλότητα κάτω γνάθου, μυαλγίες και συστηματικές εκδηλώσεις.

Ποιοι παθαίνουν συχνότερα GCA ;

Η GCA παρατηρείται συνήθως σε άτομα ηλικίας μεγαλύτερης των 50 ετών και εξαιρετικά σπάνια <50 ετών. Γενικά, όσο μεγαλύτερο είναι το άτομο, τόσο μεγαλύτερη πιθανότητα έχει να πάθει GCA. Μπορεί να πεί κανείς ότι είναι μια πάθηση της γεροντικής ηλικίας.

Προσοχή, οι γυναίκες που καπνίζουν

Οι γυναίκες προσβάλλονται 2 φορές συχνότερα από GCA από τους άνδρες. Οι γυναίκες που έχουν αρτηριοσκλήρωση και καπνίζουν μανιωδώς έχουν 6πλάσια πιθανότητα να πάθουν GCA .

 http://stuffo.hswstatic.com/stuffmomnevertoldyou/wp-content/uploads/sites/86/2013/12/cigarettes.jpg?w=300

Οι γυναίκες που καπνίζουν σαν αραπίνες έχουν εξαπλάσια πιθανότητα να πάθουν κροταφική αρτηρίτιδα (τάδε έφη Ζαρατούστρα)

Που οφείλεται η GCA ;

Όπως και στα περισσότερα ρευματικά νοσήματα, η GCA είναι άγνωστο που οφείλεται, αν και φαίνεται ότι σχετίζεται με πολλαπλούς γενετικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως π.χ. μεγάλη ηλικία, ειδικό γενετικό και εθνικό υπόστρωμα, λοιμώξεις, κ.ά. Η GCA μπορεί να παρατηρηθεί, αν και σπάνια, στα μέλη της ίδιας οικογένειας.

Ποια είναι τα κλασικά, τυπικά, συμπτώματα της GCA ;

Η γιγαντοκυτταρική αρτηρίτιδα κλασικά εκδηλώνεται με συστηματικά συμπτώματα, πονοκέφαλο, διαταραχές της όρασης, διαλείπουσα χωλότητα της κάτω γνάθου, ευαισθησία του τριχωτού του κεφαλιού και ρευματική πολυμυαλγία.

Στο 10% των περιπτώσεων, εκδηλώνεται με πυρετό άγνωστης αιτιολογίας, ενώ στο 12% των ασθενών κρανιακά συμπτώματα απουσιάζουν.

Μπορούμε να ξεχωρίσουμε τις εκδηλώσεις της κροταφικής αρτηρίτιδας σε αυτές που έχουν σχέση με τους οφθαλμούς και σε εξω-οφθαλμικές (από άλλα όργανα).

 Giant-cell-arteritis-Headache.gif

Δεν είναι φίδι, δεν είναι κροταλίας....Είναι μια διογκωμένη κροταφική αρτηρία σε έναν άρρωστο με καραμπινάτη κροταφική αρτηρίτιδα

Οφθαλμικές εκδηλώσεις

Η GCA εκδηλώνεται με πολλές και ποικίλες οφθαλμικές διαταραχές. Οι κυριότερες είναι η διπλωπία, η αμαύρωση Fugax και η απώλεια της όρασης (τύφλωση).

Απώλεια όρασης

Η απώλεια της όρασης είναι η συχνότερη οφθαλμική εκδήλωση της GCA. Μπορεί να είναι το αρχικό σύμπτωμα της GCA, αλλά συνήθως ακολουθεί άλλα συμπτώματά της. Αρχικά, μπορεί να είναι ετερόπλευρη και παροδική, αλλά αργότερα να γίνει αμφοτερόπλευρη και μόνιμη, και μερική ή πλήρης.

Αμαύρωση Fugax

Στο 30% των ασθενών με μόνιμη απώλεια της όρασης προηγούνται επεισόδια αμαύρωσης fugax. Η αμαύρωση fugax είναι σύμπτωμα προϊσχαιμικής οπτικής νευροπάθειας και χρειάζεται άμεση θεραπεία με κορτιζόνη.

Διπλωπία

Μπορεί να είναι πρώιμη ή και η πρώτη εκδήλωση της νόσου. Είναι μία από τις πλέον ιδιαίτερες εκδηλώσεις της GCA, γι’ αυτό και πρέπει να βάζει στη σκέψη την GCA σε άτομα ηλικίας >50 ετών.

 http://www.oceansbridge.com/paintings/german/Piero_di_Cosimo_044_OBNP2009-Y07441.jpg  https://encrypted-tbn3.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcShVeSnjaLsyCVCcLSW_OlFQBegLX7Uj9spMtED6hl12QYdBANfyg

O Francesco Giamberti (Ιταλός χαράκτης, 1405-1480) δεν είναι γνωστό αν είχε κροταφική αρτηρίτιδα, πάντως είχε μια διογκωμένη (αριστερή) κροταφική αρτηρία, που κάνει "μπάμ" από... κοντά (δεξιά φωτο-)

Εξω-οφθαλμικές εκδηλώσεις

Ρωτήστε/ψάξτε τον άρρωστο εάν έχει ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω :

  • Διαλείπουσα χωλότητα κάτω γνάθου
  • Ευαισθησία στο τριχωτό της κεφαλής
  • Πονοκέφαλο
  • Βήχα
  • Οξείες εμβοές 
  • Ρευματική πολυμυαλγία
  • Χωλότητα και νέκρωση της γλώσσας 

Χωλότητα κάτω γνάθου

Όταν λέμε «χωλότητα της γνάθου» εννοούμε ότι η μασέλα σας κουράζεται όταν τρώτε για πολλήν ώρα, ιδιαίτερα όταν μασάτε σκληρές τροφές (π.χ. κρέας, ψωμί, κ.λ.π.), μιλάτε πολλήν ώρα ή τραγουδάτε (ανεξάρτητα αν έχετε καλή φωνή ή όχι).

Ευαισθησία τριχωτού κεφαλής

Όταν λέμε «ευαισθησία του τριχωτού της κεφαλής» εννοούμε ότι όταν χτενίζετε ή βουρτσίζετε τα μαλλιά σας (εάν επιμένετε να έχετε) η επαφή της χτένας ή της βούρτσας με το δέρμα του ξερού σας του κεφαλιού προκαλεί πόνο.

Εάν πάλι δεν έχετε μαλλιά για να χτενίσετε, δεν πειράζει, αρκεί η πίεση του δέρματος, ακόμα κι΄αν είναι ελαφριά, του κεφαλιού σας να προκαλεί πόνο. Ακόμα, η ευαισθησία αυτή μπορεί να παρατηρηθεί όταν ακουμπάτε το κεφάλι σας στο μαξιλάρι. Η ευαισθησία αυτή παρατηρείται συχνότερα σε ασθενείς με πονοκέφαλο, αλλά μπορεί να είναι και ανεξάρτητο εύρημα.

 Giant-cell-arteritis-Headache_1.gif

Πονοκέφαλος

·        Είναι η συχνότερη συστηματική εκδήλωση της GCA.

·        Εντοπίζεται στους κροτάφους (όπου κατοικοεδρεύει η κροταφική αρτηρίτιδα) ή τον αυχένα (ινίο). Είναι χαρακτηριστικά καινούργιος, δηλ. τον έχετε αποκτήσει τώρα τελευταία.

·        Εάν τον έχετε από παλιά, δεν πιάνεται, γιατί μπορεί να οφείλεται σε άγχος, ημικρανία, κ.λ.π.

·        Συχνά συνοδεύεται από εντοπισμένη ή διάχυτη ευαισθησία του τριχωτού της κεφαλής.

Βήχας

Ο βήχας μπορεί να είναι η πρώτη εκδήλωση της GCA, αλλά δεν μπορεί να περάσει από μυαλό του ασθενούς και του γιατρού η πιθανότητα αυτή, γιατί είναι σπάνιο φαινόμενο. Προτού όμως τον αποδώσετε στην κροταφική αρτηρίτιδα πρέπει να ψάξετε μήπως οφείλεται κάπου αλλού.

Ρωτήστε/ψάξτε τον άρρωστο αν έχει ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω :

Καρδιοπάθειες

Η γιγαντοκυτταρική αρτηρίτιδα μπορεί να έχει σαν πρώτη εκδήλωση ορισμένες καρδιοπάθειες, όπως π.χ. στηθάγχη, περικαρδίτιδα, έμφραγμα του μυοκαρδίου (το οποίο μάλιστα συχνά είναι θανατηφόρο) και παλινδρόμηση της αορτής δευτεροπαθώς σε ανευρύσματα της αορτής.

ΣΥΣΤΑΣΗ : Εάν έχετε άρρωστο με καρδιολογικά προβλήματα που δεν μπορείτε να εξηγήστε την αιτιολογία τους, ψάξτε τον μήπως έχει κροταφική αρτηρίτιδα.

Ογκόμορφες αλλοιώσεις

Ερευνήστε μήπως ο άρρωστός σας έχει όγκους στους μαστούς, τις ωοθήκες και την γνάθο.Οι όγκοι αυτοί (ογκόμορφες αλλοιώσεις) συνοδεύονται από συστηματικές εκδηλώσεις και αύξηση της ΤΚΕ, σε μερικές όμως περιπτώσεις είναι μεμονωμένες, γι΄αυτό και μπορεί να αποδοθούν σε τοπικά καρκινώματα.

Ρευματικά νοσήματα

Ο κλινικός γιατρός πρέπει να έχει υπόψη του ότι η GCA μπορεί να συνυπάρχει με διάφορα ρευματολογικά και μη νοσήματα (αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα, ρευματοειδή αρθρίτιδα, ρευματική πολυμυαλγία, σοβαρές λοιμώξεις, σύνδρομο Sjogren, συστηματικό ερυθηματώδη λύκο).

Είναι σημαντικό επίσης να γνωρίζει ότι η γιγαντοκυτταρική αρτηρίτιδα μπορεί να συνυπάρχει (στο 50% των περιπτώσεων) με ρευματική πολυμυαλγία.

Η GCA και η ρευματική πολυμυαλγία συνδέονται τόσο στενά μεταξύ τους, ώστε θεωρούνται ως διαφορετικές εκδηλώσεις της ίδιας νοσογόνου διαδικασίας (είναι «πρώτα ξαδέρφια», όπως συνηθίζουμε να λέμε εμείς οι Ρευματολόγοι).

Καρκίνος

Οι άρρωστοι με αποδεδειγμένη κροταφική αρτηρίτιδα έχουν σχεδόν διπλάσιο κίνδυνο να έχουν ή να πάθουν καρκίνο σε κάποιο όργανό τους. Πάντως, εκτεταμένος έλεγχος για κακοήθεια δεν είναι απαραίτητος σε ασθενείς με GCA.

Ανευρύσματα

Μερικοί ασθενείς με GCA έχουν ή αναπτύσσουν αορτικά ανευρύσματα, κυρίως στη θωρακική και, λιγότερο συχνά, στην κοιλιακή αορτή. Τα ανευρύσματα αυτά πολλές φορές δεν δίνουν κανένα σύμπτωμα, αλλά στο 50% των περιπτώσεων μπορεί να προκαλέσουν διαχωρισμό της θωρακικής αορτής, ο οποίος οδηγεί σε παλινδρόμηση της αορτής ή ξαφνικό θάνατο.

ΠΡΟΣΟΧΗ 

Κάθε άρρωστος με  GCA πρέπει να ψάχνεται με προσοχή μήπως κρύβει ανευρύσματα της αορτής, με απλές ακτινογραφίες θώρακα, υπερηχογραφήματα ή αξονικές τομογραφίες κάθε 6 μήνες και σ’ όλη την διάρκεια της ζωής του

Μαγνητική αρτηριογραφία αορτής σε ασθενή με γιγαντοκυτταρική αρτηρίτιδα. Στένωση αριστερής υποκλείδιας αρτηρίας (βέλος)

  

Ενα ωραίο, ασυμπτωματικό ανεύρυσμα της ανιούσας και κατιούσας θωρακικής αορτής σε έναν άρρωστο με γιγαντοκυτταρική αρτηρίτιδα

Εκδηλώσεις από διάφορα οργανικά συστήματα 

Αναπνευστικές

Βήχας, πλευρίτιδα, πλευροπερικαρδίτιδα, πολυοζώδεις πνευμονικές  αλλοιώσεις 

Γαστρεντερικές

Εντερική γάγγραινα, οξεία παγκρεατίτιδα, αύξηση των τρανσαμινασών και της αλκαλικής φωσφατάσης

Καρδιολογικές

Μυοκαρδίτιδα, συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια, στηθάγχη, περικαρδίτιδα, έμφραγμα του μυοκαρδίου, παλινδρόμηση της αορτής

Ωτορινολαρυγγολογικές

Πονόλαιμος, οδονταλγία, πόνος στην γνάθο ή το πρόσωπο λόγω προσβολής της προσωπικής αρτηρίας, πόνος στην υπερώα, δυσφαγία, βράγχος φωνής, γλωσσίτιδα, έλκος ή έμφρακτο της γλώσσας και διαλείπουσα χωλότητα της γλώσσας (πόνος στη γλώσσα στη διάρκεια της ομιλίας), ευαισθησία στην πρόσθια περιοχή του τραχήλου, οδυνοφαγία

Κλινικές εκδηλώσεις προσβολής μεγάλων αγγείων

Διαλείπουσα χωλότητα των άνω ή/και κάτω άκρων, φυσήματα στις καρωτίδες, υποκλείδιες, μασχαλιαίες και βραχιόνιες αρτηρίες, μείωση ή απουσία σφύξεων των αγγείων του τραχήλου ή των άνω άκρων, φαινόμενα Raynaud, ανευρύσματα

Μυοσκελετικές

Οίδημα άκρων, μυαλγίες, αρθρίτιδα

ΠΡΟΣΟΧΗ 

Η αρθρίτιδα της GCA μπορεί να προηγείται της GCA, να συμπίπτει με αυτήν ή να εμφανισθεί στη διάρκειά της. Μερικές φορές η πρώτη εκδήλωση της GCA είναι επίμονη οροαρνητική ή οξεία εμπύρετη πολυαρθρίτιδα.

Νευρολογικές

Το 30% περίπου των ασθενών με GCA εμφανίζει πολλές και διάφορες νευρολογικές διαταραχές. Οι συχνότερες απ΄αυτές είναι οι νευροπάθειες και τα παροδικά ισχαιμικά ή τα εγκεφαλικά επεισόδια.

ΠΡΟΣΟΧΗ :

Οι άνθρωποι ηλικίας >50 ετών οι οποίοι παρουσιάζονται με παράλυση του 3ου, 4ου ή 6ου κρανιακού νεύρου μπορεί να έχουν GCA. Απ’ όλες τις αγγειίτιδες, η GCA έχει την σχεδόν μοναδική τάση να προσβάλλει την A5 ρίζα, προκαλώντας κατάργηση της απαγωγής του ώμου

Συστηματικές εκδηλώσεις

Οι άρρωστοι με κροταφική αρτηρίτιδα συχνά έχουν και τις εξής εκδηλώσεις : 

  • Ανορεξία
  • Απώλεια βάρους
  • Κόπωση
  • Κακουχία
  • Μυαλγίες
  • Νυχτερινοί ιδρώτες
  • Πυρετός
  • Ρίγη

ΠΡΟΣΟΧΗ : 

Οι συστηματικές εκδηλώσεις μπορεί να είναι οι μοναδικές εκδηλώσεις της GCA και συχνά προηγούνται των οφθαλμικών. Ο πυρετός είναι συνήθως χαμηλός, αλλά μπορεί να φθάσει και τους 39-40ο C. Τα ρίγη και οι εφιδρώσεις μπορει να αποδοθούν σε λοιμώξεις ή λέμφωμα   

Δείκτες οξείας φάσης (ΤΚΕ, CRP) : Σημαντικός ο ρόλος τους στη διάγνωση

Η ΤΚΕ είναι η πιο χρήσιμη εργαστηριακή εξέταση για την διάγνωση και παρακολούθηση της πορείας της GCA.

Ο Ρευματολόγος ξέρει καλά ότι όταν είναι τριψήφια (πάνω από 100 mm/h) κρύβει από κάτω της GCA ή ρευματική πολυμυαλγία. 

Πάντως, η αύξηση της ΤΚΕ δεν είναι εύρημα ειδικό της GCA, γιατί μπορεί να παρατηρηθεί και σε άλλα νοσήματα, όπως η αναιμία, φλεγμονώδη ή κακοήθη νοσήματα και λοιμώξεις.

ΠΡΟΣΟΧΗ : 

Η ΤΚΕ μπορεί να είναι φυσιολογική (δηλ. 30-40 mm/hr) έως το 30% των ασθενών με βιοψιακά αποδεδειγμένη GCA. Φυσιολογική ΤΚΕ δεν πρέπει να αποκλείει την πιθανότητα της GCA, εάν άλλες κλινικές εκδηλώσεις συνηγορούν υπέρ αυτής, και δεν πρέπει να αποτελεί λόγο καθυστέρησης έναρξης της κορτικοειδοθεραπείας.

Η CRP έχει χρησιμοποιηθεί ως εναλλακτική δοκιμασία στην ΤΚΕ. Η μέτρησή της έχει ορισμένα πλεονεκτήματα έναντι της ΤΚΕ, όπως η έλλειψη διακυμάνσεων με την ηλικία, το φύλο ή αιματολογικές παραμέτρους.

Η CRP είναι πιθανώς περισσότερο ευαίσθητη από την ΤΚΕ για την διάγνωση της GCA. Γενικά, τα επίπεδά της συμβαδίζουν με της ΤΚΕ, αλλά, σε μερικές περιπτώσεις δεν αυξάνονται παράλληλα με αυτήν. Η διαφορά αυτή είναι χρήσιμη όταν η ΤΚΕ αυξάνεται λόγω καταστάσεων μη συνδεόμενων με την GCA.

Τι δείχνει η ιστολογική εξέταση στην GCA ;

Ιστολογικά, η GCA χαρακτηρίζεται από οζώδη κοκκιωματώδη φλεγμονή των μέσου και μεγάλου μεγέθους αρτηριών, η οποία αποτελείται κυρίως από CD4 + T- λεμφοκύτταρα, μακροφάγα, πολυπύρηνα ιστιοκυτταρικού και τύπου ξένου σώματος γιγαντοκύτταρα, ιστιοκύτταρα, μερικά πλασματοκύτταρα και ινοβλάστες και, πολύ σπάνια, Β-λεμφοκύτταρα.

Ποιο είναι το χαρακτηριστικό ιστολογικό εύρημα της GCA ;

Τα γιγαντοκύτταρα είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά ιστολογικά ευρήματα της GCA, αν και δεν είναι απαραίτητο να υπάρχουν για να βάλουμε με σιγουριά την διάγνωση.

Χαρακτηριστικό επίσης ιστολογικό εύρημα της GCA είναι η κατάτμηση και o κατακερματισμός των ινών του έσω ελαστικού πετάλου, σε άμεση γειτονία με τις αθροίσεις των γιγαντοκυττάρων. 

 http://www.e-rheumatology.gr/sites/default/files/Giant-cell-arteritis--temporal-artery-Giant-cells.gif

Γιγαντοκύτταρα : Αυτά φταίνε για όλα...

ΠΡΟΣΟΧΗ : 

Τα γιγαντοκύτταρα βρίσκονται μόνο στο 50% των βιοψιακών δειγμάτων της κροταφικής αρτηρίας, γι’ αυτό και η απουσία τους δεν αποκλείει την διάγνωση της GCA, όταν υπάρχουν άλλες εκδηλώσεις συμβατές με αυτήν.

"Κόκκινες σημαίες" για την διάγνωση της κροταφικής αρτηρίτιδας 

  

Το ξέρετε ότι μπορεί να έχετε κροταφική αρτηρίτιδα εάν έχετε ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω ; 

  • Πονοκέφαλο
  • Ξερό βήχα
  • Διπλωπία
  • Πόνο στο λαιμό, τα ούλα ή την γλώσσα
  • Χωλότητα γνάθου
  • Καρδιακές παθήσεις
  • Ευαισθησία στο δέρμα του κρανίου ή στις κροταφικές
  • Εγκεφαλικό επεισόδιο
  • Διαλείπουσα χωλότητα των άνω άκρων
  • Οξεία ριζοπάθεια Α5
  • Πυρετό
  • Αυξημένη ΤΚΕ (ιδιαίτερα εάν αυτή είναι τριψήφια, δηλ. >100 mm/ώρα) ή/και CRP

 Η GCA προκαλεί τέτοια μεγάλη ποικιλία κρανιακών ενοχλημάτων (κεφαλαλγία, ευαισθησία στο τριχωτό της κεφαλής, διαλείπουσα χωλότητα της γνάθου, πόνο στο λαιμό, τα ούλα και την γλώσσα), ώστε η σκέψη της πρέπει να μπαίνει σε κάθε άτομο ηλικίας >50 ετών που εμφανίζει πόνο «από τον τράχηλο και πάνω».

Ακόμα, πρέπει να μπαίνει στη σκέψη σε ηλικιωμένα άτομα που παρουσιάζονται με ξερό βήχα, εγκεφαλικό επεισόδιο, διαλείπουσα χωλότητα άνω άκρων ή οξεία ριζοπάθεια Α5 και άλλα κλασικά συμπτώματα ή ευρήματα GCA.

Είναι δύσκολη η διάγνωση της GCA ;

Η διάγνωση της GCA συχνά είναι δύσκολη ή ξεφεύγει για τους εξής λόγους :

  • Μερικές φορές οι άρρωστοι δεν έχουν τις γνωστές, τυπικές εκδηλώσεις της GCA, δηλ. κεφαλαλγία, διαλείπουσα χωλότητα γνάθου, οπτικές διαταραχές, ρευματική πολυμυαλγία.
  • Δεν υπάρχει απλή δοκιμασία ή δοκιμασίες που να μπορούν να επιβεβαιώσουν ή αποκλείσουν την φοβερή αυτή πάθηση.
  • Οι ασθενείς με GCA μπορεί να παρουσιάζονται με πολλά και διάφορα συμπτώματα, τόσο οφθαλμικά, όσο και συστηματικά, που προσανατολίζουν τον κλινικό γιατρό σε άλλα μονοπάτια και άλλες διαγνώσεις
  • Πολλά από τα χαρακτηριστικά σημεία και συμπτώματα της GCA είναι παροδικά και συχνά ο άρρωστος όταν φθάσει στο γιατρό έχει λίγα μόνο συμπτώματα, που δεν τεκμηριώνουν την διάγνωση της GCA.

Πως λοιπόν μπορεί να βοηθηθεί η διάγνωση ;

Η διάγνωση μπορεί να βοηθηθεί από το ιστορικό, την φυσική εξέταση και τις παρακλινικές εξετάσεις. Πάντως, οι κλινικοί γιατροί πρέπει να ασχολούνται ξεχωριστά με κάθε ασθενή, αναλύοντας με προσοχή τα συμπτώματα, τις κλινικές εκδηλώσεις και τις παρακλινικές εξετάσεις προτού καταλήξουν σε οριστικό συμπέρασμα

Μην ξεχνάτε να ψηλαφάτε τις κροταφικές σε κάθε "ρευματολογικό" άρρωστο

Πως βάζουμε την τελεσίδικη διάγνωση της GCA ;

Σε κάθε ασθενή που υποπτευόμαστε ότι με βάση το ιστορικό, τα κλινικά ευρήματα ή αύξηση της ΤΚΕ μπορεί να έχει GCA πρέπει να γίνεται βιοψία της κροταφικής αρτηρίας και έναρξη της θεραπείας με κορτικοστεροειδή.

Βιοψία : Χρειάζεται ή τζάμπα o κόπος ;

Ο καλύτερος και πιο σίγουρος τρόπος να βάλουμε με σιγουριά την διάγνωση της κροταφικής αρτηρίτιδας είναι η βιοψία της κροταφικής αρτηρίας.

Η βιοψία πρέπει να γίνεται το ταχύτερο δυνατόν μετά την εμφάνιση των τυπικών συμπτωμάτων και κλινικών ευρημάτων της GCA και δεν είναι ανάγκη να περιμένουμε να βγεί θετική για να αρχίσουμε την θεραπεία με κορτιζόνη.

ΠΡΟΣΟΧΗ : 

Η αρνητική βιοψία δεν αποκλείει την διάγνωση της GCA.

Υπερηχογράφημα : Χρειάζεται ή να μπούμε απ’ ευθείας στο ψητό (την βιοψία) ;

Το υπερηχογράφημα της κροταφικής αρτηρίας βοηθάει πολύ στη διάγνωση της κροταφικής αρτηριτιδας, γιατί μπορεί να δείξει περιοχές στένωσης, απόφραξης και χαρακτηριστική σκοτεινή περιαγγειακή υποηχητική «άλω», αλλά δεν μπορεί να υποκαταστήσει την βιοψία.

http://www.bprclinrheum.com/cms/attachment/2005868318/2025926863/gr2.sml

Υπερηχογράφημα κροταφικής σε άρρωστο με κροταφική αρτηρίτιδα

"Αγία"... κορτιζόνη (μεγάλη η χάρη της) : κάνει θαύματα

Η βασική αρχική θεραπεία της GCA είναι η κορτιζόνη, και μόνο η κορτιζόνη. Δεν έχει βρεθεί μέχρι τώρα τίποτα άλλο πιό αποτελεσματικό και αθώο.

Η ανταπόκριση στην κορτιζόνη συχνά είναι θεαματική. Ο άρρωστος μετά από λίγες μέρες βρίσκει φοβερή ανακούφιση από τα ενοχλήματά του και ευλογεί τον γιατρό (και την αγία κορτιζόνη, βέβαια) που έκανε αυτό το θαύμα.

Τα κορτικοστεροειδή πρέπει να αρχίζουν αμέσως μετά την διάγνωση της GCA και να μην αναστέλλονται μέχρις ότου βγεί το πόρισμα της βιοψίας.

Πόση κορτιζόνη χρειάζεται για την θεραπεία της GCA ;

Οι συνιστώμενες αρχικές δόσεις της κορτιζόνης (πρεδνιζόνης) κυμαίνονται από 40-100 mg ημερησίως (1 mg/kg/24ωρο).

Εάν η διάγνωση της GCA επιβεβαιωθεί βιοψιακά η δόση της πρεδνιζόνης πρέπει να αυξάνεται σε 80-100 mg ημερησίως, ή να γίνονται ενδοφλέβιες ώσεις κορτικοστεροειδών, π.χ. 1 gr μεθυλπρεδνιζολόνης επί 3 ημέρες ακολουθούμενες από 1-2 mg/kg πρεδνιζόνης pe ros ημερησίως.

Πως μπορούμε να μειώσουμε την δόση της κορτιζόνης ;

Η δόση της κορτιζόνης μπορεί να περιορισθεί με την χρήση διαφόρων παραγόντων, όπως είναι η μεθοτρεξάτη, οι αντι-TNF παράγοντες, αζαθειοπρίνη, κυκλοφωσφαμίδη και αντιαμοπεταλιακοί παράγοντες, όπως η ασπιρίνη.

Οι παράγοντες αυτοί μπορούν να προστεθούν σε ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται στα κορτικοστεροειδή ή χρειάζονται μικρότερες δόσεις κορτικοειδών λόγω των επιπλοκών.

ΠΡΟΣΟΧΗ:

Η γρήγορη ανταπόκριση στην κορτιζόνη μπορεί να βοηθήσει στη διάγνωση της GCA και στη διάκρισή της από άλλα νοσήματα. Σε ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται στην κορτιζόνη, η διάγνωση της GCA πρέπει να αναθεωρείται.

Πολλοί άρρωστοι με ρωτούν : Θα μπορέσω να κόψω την κορτιζόνη ή θα την παίρνω για όλη μου την ζωή ;

Η GCA μπορεί να θεραπευθεί τελείως, γι΄αυτό και οι περισσότεροι ασθενείς μπορούν να μειώσουν και τελικά να διακόψουν την κορτιζόνη.Πάντως, η θεραπεία με κορτιζόνη διαρκεί συνήθως 24-30 μήνες.

Μερικοί ασθενείς χρειάζονται μικρές δόσεις πρεδνιζόνης για μερικά χρόνια για τον έλεγχο των μυοσκελετικών και άλλων συμπτωμάτων.

http://www.e-rheumatology.gr/sites/default/files/Giant-cell-arteritis--temporal-artery-Old-lady.gif

ΕΝΑΓΩΝΙΑ ΕΡΩΤΗΣΗ (υπέργηρης) ασθενούς με (υποτιθέμενη) κροταφική αρτηρίτιδα : Γιατρέ μου θα παίρνω την κορτιζόνη για όλη μου την ζωή ;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ (κακεντρεχούς γιατρού) : Οχι, γιαγιά μου. Μόνο για τα υπόλοιπα 30-40 χρόνια...Μετά, μπορεί να την κόψεις...(αμ και σύ θα γεράσεις,έλεγε η γιαγια μου).

Υποτροπές της GCA πρέπει να μπαίνουν στην σκέψη σε ασθενείς που εμφανίζουν συμπτώματα PMR ή GCA, ιδιαίτερα όταν αυτά συνοδεύονται από αύξηση της ΤΚΕ ή της CRP. 

Οι υποτροπές είναι συχνά απρόβλεπτες και παρατηρούνται συχνότερα στη διάρκεια του 1ου ή 2ου  έτους της νόσου.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Η κροταφική αρτηρίτιδα είναι ένα από τα πιό σοβαρά και βασανιστικά ρευματικά νοσήματα, ιδιαίτερα στους ηλικιωμένους, γιατί τα συμπτώματά της όχι μόνο αναγκάζουν τον άρρωστο να τρέχει και να μην προλαβαίνει από τον ένα γιατρό στον άλλο, μέχρις ότου βρεί λύση για το πρόβλημά του,

αλλά και γιατί, εάν δεν γίνει αντιληπτή και δεν διαγνωσθεί έγκαιρα μπορεί να προκαλέσει σοβαρές διαταραχές της όρασης, ακόμα και πλήρη, ολική και αμετάκλητη ΤΥΦΛΩΣΗ !

Ο "εφιάλτης με τα χίλια πρόσωπα"

Πάντως, αν και το κύριο σύμπτωμά της είναι οι διαταραχές της όρασης, έχει μυριάδες άλλες εκδηλώσεις και συμπτώματα, σχεδόν από όλα τα όργανα, που τρομοκρατούν και πελαγώνουν τον άρρωστο, αλλά και τον κλινικό γιατρό, και από την άλλη μεριά είναι τόσο ύπουλη, μυστήρια και σοβαρή πάθηση, ώστε θα μπορούσαμε να της απονείμουμε δικαιωματικά τον τίτλο του "εφιάλτη με τα χίλια πρόσωπα".

 http://www.e-rheumatology.gr/sites/default/files/Giant-cell-arteritis--temporal-artery-blindness_0.gif

Είναι εύκολη η διάγνωση της ;

Ευτυχώς, στην κλασική της μορφή, όπως και η ρευματική πολυμυαλγία, η διάγνωση της κροταφικής αρτηρίτιδας είναι σχετικά εύκολη : π.χ. ένας άνθρωπος μεγάλης ηλικίας (70-75 χρονών) με πονοκέφαλο, πυρετό και υψηλή καθίζηση (ΤΚΕ) είναι σχεδόν βέβαιο ότι έχει κροταφική αρτηρίτιδα.

Εμείς μάλιστα οι Ρευματολόγοι είμαστε τόσο ευαισθητοποιημένοι με την πάθηση αυτή, που μπορούμε να την υποψιαστούμε ή και (τρόπος του λέγειν) να βάλουμε την διάγνωση εξ αποστάσεως σε έναν άνθρωπο που πληροί ολοσούμπιτος τις παραπάνω προδιαγραφές. 

Οπου λαλούν πολλοί κοκκόροι...

Η κροταφική αρτηρίτιδα, όπως η ρευματική πολυμυαλγία και ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, είναι ένα από τα λίγα νοσήματα που δικαιώνουν την ύπαρξη του Ρευματολόγου και "ανήκει" σ' αυτόν δικαιωματικά και με τον νόμο, αν και στον "χορό" συχνά μπαίνουν και άλλες ειδικότητες, όπως οι φίλτατοι και συγγενείς Παθολόγοι.

Οι Παθολόγοι, πάντως, έχουν την ψευδαίσθηση ότι μπορούν «να μοιράσουν δύο γαϊδουριών άχερα», δηλ. να ξεχωρίσουν την κροταφική αρτηρίτιδα από το πέλαγος των ρευματικών νοσημάτων, και (νομίζουν) ότι μπορούν όχι μόνο να την διαγνώσουν, αλλά και να την χειρισθούν και θεραπεύσουν επαξίως.

http://www.e-rheumatology.gr/sites/default/files/Giant-cell-arteritis--temporal-artery-Donkies.gif

Είναι θηλυκού γένους, άρα επικίνδυνη...

Η κροταφική όμως αρτηρίτιδα, αγαπητοί συνάδελφοι, έχει πολλά «κρυμμένα μυστικά» και ο χειρισμός της και ιδιαίτερα η θεραπεία της έχει πολλά τερτίπια και δυσκολίες και απαιτεί εμπειρία, γνώση και μεγάλη προσοχή από μέρους του γιατρού, αλλά και καλή συνεργασία με τον ασθενή, γι΄αυτό και θα συνιστούσα στους επίδοξους "εραστές" της να την αποφεύγουν σαν το διάβολο και να την στέλνουν, όταν την πάρουνε χαμπάρι, στο μάστορή της, δηλ. τον Ρευματολόγο, για περαιτέρω περιποίηση...

(τάδε έφη Ζαρατούστρα).

Απορία (άσχετη με την κροταφική αρτηρίτιδα) :

·        Πιστεύω να γνωρίζετε ότι το "Τάδε Εφη Ζαρατούστρας" (ή έτσι μίλησε ο Ζαρατούστρα) είναι το σημαντικότερο έργο του Γερμανού φιλόσοφου Νίτσε.

·        Μου γεννήθηκε λοιπόν η απορία, πως θα λεγόταν η κόρη του Ζαρατούστρα (αν είχε). 

·        ΑΠΑΝΤΗΣΗ : Εφη...(πως λέγαμε παλιότερα "τα παιδιά του Ζεβεδαίου ποιόν είχανε πατέρα";)



Who is who

Θέματα

Συλλογή Φωτογραφιών

Τι είναι ο ρευματολόγος

Βότανα-Φυσικές ουσίες