Έρευνα

Γνωρίζετε αν διατρέχετε κίνδυνο οστεοπόρωσης;:

Αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα: Κλινική εικόνα

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΑΓΚΥΛΟΠΟΙΗΤΙΚΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΤΙΔΑΣ

  • Προσβολή σπονδυλικής στήλης και ιερολαγονίων
  • Προσβολή ισχίων και ώμων
  • Προσβολή πλευροσπονδυλικών, στερνοκλειδικών και πλευροχόνδρινων αρθρώσεων
  • Φλεγμονή εξωσπονδυλικών ενθέσεων
  • Περιφερική αρθρίτιδα
  • Προσβολή άλλων(εξωαρθρικών) οργάνων

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

1.   Χαμηλή οσφυαλγία (low back pain)

Οσφυαλγία παρουσιάζουν σχεδόν όλοι οι ασθενείς με ΑΣ και είναι το πρώτο σύμπτωμα στο 70-75% των περιπτώσεων

Η οσφυαλγία της ΑΣ έχει τα χαρακτηριστικά «φλεγμονώδους οσφυικού ή σπονδυλικού πόνου» και διαφέρει ποιοτικά από τον «μηχανικό σπονδυλικό πόνο».

Ο «φλεγμονώδης οσφυικός πόνος» έχει 4 τουλάχιστον από τους εξής 5 χαρακτήρες :

  • Εμφανίζεται πριν από το 40ό έτος της ηλικίας
  • Αρχίζει αθόρυβα
  • Βελτιώνεται με τις ασκήσεις
  • Δεν βελτιώνεται με την ανάπαυση
  • Παρουσιάζεται στη διάρκεια της νύχτας (και βελτιώνεται μετά το πρωϊνό ξύπνημα)

Νέα προτεινόμενα κριτήρια «φλεγμονώδους οσφυαλγίας»

  • Πρωϊνή δυσκαμψία διάρκειας >30 λεπτών
  • Βελτίωση του πόνου με τις ασκήσεις, αλλά όχι την ανάπαυση
  • Νυχτερινή οσφυαλγία μόνο στη διάρκεια του 2ου ημίσεος της νύχτας
  • Εναλλασσόμενος πόνος στον γλουτό 

Η ευαισθησία και ειδικότητα των κριτηρίων αυτών είναι 70.3% και 81.2%, αντίστοιχα, όταν υπάρχουν 2 από τα 4 αυτά κριτήρια. Οξεία έναρξη πόνου, επιδείνωση των συμπτωμάτων με τις δραστηριότητες και ριζιτική κατανομή του πόνου είναι ενδείξεις μηχανικής ή εκφυλιστικής διαδικασίας, όπως η δισκοκήλη.

Τι χαρακτήρες έχει ο οσφυαλγικός «φλεγμονώδης» πόνος ;

  • Εισβάλλει αθόρυβα σε διάστημα μηνών ή ετών, γενικά τουλάχιστον 3 μήνες πριν από την εκδήλωση της νόσου 
  • Είναι συνήθως βύθιος, διαλείπων και ετερόπλευρος και εντοπίζεται στην περιοχή του γλουτού και των ιερολαγονίων

Οι περισσότεροι ασθενείς έχουν ήπια χρόνια νόσο ή διαλείπουσες εξάρσεις με περιόδους υφέσεων. Η σπονδυλική νόσος σπάνια έχει επίμονη ενεργότητα. Πάντως, όσο η νόσος εξελίσσεται, γίνεται περισσότερο επίμονη και αμφοτερόπλευρη και επεκτείνεται περισσότερο κεντρικά, με οστεοποίηση του ινώδους δακτυλίου, η οποία οδηγεί σε σύντηξη της ΣΣ (σπονδυλική στήλη τύπου «μπαμπού»).

Οι ασθενείς συνήθως έχουν πρωϊνή δυσκαμψία διάρκειας τουλάχιστον 30 λεπτών, βελτίωση των συμπτωμάτων με μέτριες φυσικές δραστηριότητες και διάχυτη μη ειδική αντανάκλαση του πόνου στους γλουτούς. Ακόμα, συχνά έχουν δυσκαμψία και πόνο που τους ξυπνούν τις πρώτες πρωϊνές ώρες. Οι εκδηλώσεις αυτές γενικά δεν παρατηρούνται σε ασθενείς με οσφυαλγία μηχανικού τύπου.

2.   Πόνος στον γλουτό

Πόνος στον γλουτό είναι ένδειξη προσβολής των ιερολαγονίων. Συχνά, ο πόνος της ιερολαγονίτιδας δεν εντοπίζεται σε συγκεκριμένο σημείο και αντανακλάται στην πρόσθια επιφάνεια του μηρού. Στα αρχικά στάδια της νόσου, μπορεί να έχει ασύμμετρη εντόπιση ή εναλλάσσεται από τον ένα γλουτό στον άλλο, αλλά αργότερα μπορεί να γίνει συνεχής και αμφοτερόπλευρος.

3.   Προσβολή σπονδυλικής στήλης

Η προσβολή της ΣΣ συνοδεύεται από περιορισμό της κινητικότητας της ΣΣ και της έκπτυξης του θώρακα. Η χρόνια προσβολή της ΣΣ, εκτός από τον περιορισμό της κινητικότητας, μπορεί να οδηγήσει σε σύντηξη των σπονδυλικών σωμάτων. Η προσβολή της ΑΜΣΣ και του ανώτερου τμήματος της ΘΜΣΣ μπορεί να οδηγήσει σε αγκύλωση του αυχένα ο οποίος παραμορφώνεται σε κυρτή προς τα εμπρός θέση. Η ανώμαλη αυτή θέση μπορεί να μειώσει σημαντικά την ικανότητα του ασθενούς να βαδίζει και να κοιτάει κατ΄ευθείαν μπροστά.

Μερικοί ασθενείς μπορεί να έχουν παραμόρφωση της ΣΣ, συνήθως με απώλεια της οσφυικής λόρδωσης και αυξημένη θωρακική ύφωση. Δυσκαμψία της ΣΣ και κύφωση σαν αποτέλεσμα της σκυφτής προς τα εμπρός θέσης είναι χαρακτηριστικά της προχωρημένης ΑΣ.

Με την πάροδο του χρόνου, οι ασθενείς με ΑΣ αναπτύσσουν ορθοστατικές ανωμαλίες, όπως σύγκαμψη του αυχένα, αυξημένη θωρακική κύφωση και κατάργηση της φυσιολογικής οσφυικής λόρδωσης. Οι ανωμαλίες αυτές μπορεί να προκαλέσουν κλίση του σώματος προς τα εμπρός

4.   Πόνος στο ισχίο

Το ισχίο προσβάλλεται στο 25-35% των ασθενών με ΑΣ. Η προσβολή του ισχίου προκαλεί σημαντική αναπηρία και έχει κακή πρόγνωση. Τυπικά παρουσιάζεται με πόνο στο ριζομήριο, ο οποίος, σε αντίθεση με άλλες παθήσεις του ισχίου, μπορεί να αντανακλάται στην έσω επιφάνεια του μηρού ή ακόμα και στο γόνατο. Προοδευτικά, αναπτύσσεται σύγκαμψη των ισχίων.

Η προσβολή των ισχίων μπορεί να είναι περισσότερο σοβαρή σε ασθενείς με πρώιμη ΑΣ, προσβολή του αξονικού σκελετού και ενθεσίτιδα, δοθέντος ότι οι ασθενείς αυτοί συνήθως χρειάζονται ολική αρθροπλαστική των ισχίων

5.   Περιφερική αρθρίτιδα

Στο 30-50% όλων των ασθενών με ΑΣ προσβάλλονται οι περιφερικές αρθρώσεις, κυρίως τα ισχία, με πόνο, δυσκαμψία και διόγκωση. Η προσβολή των αρθρώσεων αυτών μπορεί να οδηγήσει σε περιορισμό της κινητικότητας και συγκαμπτικές παραμορφώσεις.

Προσβάλλονται κυρίως τα ισχία, οι ώμοι και οι αρθρώσεις του θωρακικού κλωβού, όπως οι ακρωμιοκλειδικές και οι στερνοκλειδικές,   και συνήθως στη διάρκεια των 10 πρώτων ετών της νόσου. Η προσβολή των αρθρώσεων έχει περισσότερο τους χαρακτήρες οξείας, μη διαβρωτικής και μη παραμορφωτικής μονοαρθρίτιδας ή ολιγοαρθρίτιδας, παρά χρόνιας αρθρίτιδας με αρθρική καταστροφή.

Η προσβολή των ισχίων και των ώμων μπορεί να οδηγήσει σε αρθρική βλάβη και είναι συχνότερη σε ασθενείς με νεανική ΑΣ, παρά σε ενήλικες με ΑΣ. Τα ισχία προσβάλλονται τυπικά αμφοτερόπλευρα συνήθως στη διάρκεια των 10 πρώτων ετών της νόσου. Οι υπόλοιπες περιφερικές αρθρώσεις προσβάλλονται λιγότερο συχνά και σε μικρότερο βαθμό και συνήθως έχουν τον χαρακτήρα ασύμμετρης ολιγοαρθρίτιδας κυρίως των κάτω άκρων. Οι κροταφογναθικές αρθρώσεις προσβάλλονται στο 10% περίπου των ασθενών με ΑΣ, προκαλώντας περιορισμό της κινητικότητας ή πόνο στην γνάθο.

Η προσβολή των πλευροσπονδυλικών και πλευρεγκάρσιων αρθρώσεων μπορεί να οδηγήσει σε μείωση του ROM και περιορισμό της αναπνευστικής λειτουργίας. Οι ασθενείς μπορεί να παραπονούνται για δυσκολία στην αναπνοή ή σφίξιμο στον θώρακα.

6.   Ενθεσίτιδα

Η περιφερική ενθεσίτιδα συνίσταται σε φλεγμονή του σημείου της κατάφυσης των συνδέσμων και τενόντων στα οστά. Η φλεγμονή αυτη εξελίσσεται συχνά σε διαβρώσεις, οστεΐτιδα και οστεοποίηση, οδηγώντας σε ακτινολογικά σημεία περιοστίτιδας.

Η περιφερική ενθεσίτιδα παρατηρείται στο 33% σχεδόν των ασθενών με ΑΣ. Η ενθεσοπάθεια έχει προτίμηση στην κατάφυση του Αχίλλειου τένοντα και της πελματιαίας περιτονίας στην πτέρνα. Ορισμένες ανατομικές περιοχές, λόγω του βιομηχανικού στρες που δέχονται, είναι περισσότερο επιρρεπείς σε ενθεσίτιδα.

Περιοχές εντόπισης ενθεσίτιδας : 

  • Κατάφυση Αχίλλειου τένοντα
  • Κατάφυση πελματιαίας περιτονίας στην πτέρνα ή τις κεφαλές των μεταταρσίων
  • Βάση κεφαλής 5ου μεταταρσίου
  • Κνημιαίο κύρτωμα
  • Ανω και κάτω πόλοι επιγονατίδας
  • Λαγόνια ακρολοφία
  • Άλλες περιοχές :
  • Μείζων τροχαντήρας
  • Κνημιαίο κύρτωμα
  • Πλευροχόνδρινες συμβολές
  • Περιφερική ωμοπλάτη
  • Εξω επικόνδυλος αγκώνα
  • Περιφερικό άκρο ωλένης
  • Στερνοξιφοειδής και στερνοκλειδικές αρθρώσεις
  • Ωμοι

Οι ενθεσοπαθικές αλλοιώσεις συνήθως είναι πολύ επώδυνες, ιδιαίτερα τις πρωϊνές ώρες, όπως π.χ. η πελματιαία περιτονία όταν ο ασθενής σηκώνεται από το κρεβάτι. Κλινικά, είναι πολύ ευαίσθητες και μπορεί να συνδέονται με διόγκωση της κατάφυσης του τένοντα ή των συνδέσμων. Η φλεγμονή της κατάφυσης του τένοντα του υπερακανθίου στο μείζον βραχιόνιο όγκωμα μπορεί να προκαλέσει πόνο στον ώμο και περιορισμό της κινητικότητας του πάσχοντος ώμου.

Tip of the day

  • Οι ευαίσθητες ενθεσοπαθικές περιοχές μπορεί να επικαλύπτονται από τα ευαίσθητα σημεία σε ασθενείς με πιθανή ινομυαλγία.
  • Η βελτίωση των συμπτωμάτων με ΜΣΑΦ μέσα σε 24-48 ώρες βοηθά στην διάκριση του πόνου και της ευαισθησίας της ενθεσίτιδας από την ινομυαλγία, η οποία συνήθως δεν ανταποκρίνεται στα ΜΣΑΦ

Δακτυλίτιδα

Η δακτυλίτιδα («αλλαντοειδές δάκτυλο») είναι πολύ συχνή σε ασθενείς με ΑΣ και χαρακτηρίζεται από διάχυτη διόγκωση ενός ολόκληρου δακτύλου των χεριών ή των ποδιών.

Tip of the day

  • Η μεμονωμένη προσβολή των μικρών αρθρώσεων των χεριών ή των ποδιών και η δακτυλίτιδα είναι ισχυρή ένδειξη αντιδραστικής αρθρίτιδας (ReA), ψωριασικής αρθρίτιδας (PsA) ή αδιαφοροποίητης σπονδυλαρθροπάθειας (USpA).

7.   Συστηματικές εκδηλώσεις

Κόπωση. Το 65% των ασθενών με ΑΣ παραπονείται για κόπωση. Ο βαθμός της κόπωσης χρησιμεύει στην εκτίμηση της δραστηριότητας της νόσου. Η έντονη κόπωση συνδέεται με αυξημένο πόνο και δυσκαμψία και μείωση της λειτουργικής ικανότητας

Πυρετός. Οι ασθενείς με ΑΣ μπορεί να έχουν πυρετό και απώλεια βάρους στην διάρκεια των περιόδων ενεργότητας της νόσου.

Η ΑΓΚΥΛΟΠΟΙΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΙΤΙΔΑ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ

Σύμφωνα με ακτινολογικές ερευνητικές μελέτες, η επίπτωση της ΑΣ στους άνδρες είναι περίπου ισοδύναμη με τις γυναίκες. Η κλινική ΑΣ είναι συχνότερη στους άνδρες παρά στις γυναίκες, με αναλογία ανδρών/γυναίκες περίπου 3:1. Οι μελέτες δείχνουν ότι οι άνδρες και γυναίκες με ΑΣ έχουν παρόμοιες κλινικές εκδηλώσεις, αν και οι άνδρες έχουν βαρύτερες ακτινολογικές αλλοιώσεις στην ΣΣ και τα ισχία από τις γυναίκες

ΝΕΑΝΙΚΗ ΑΓΚΥΛΟΠΟΙΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΙΤΙΔΑ

Η νεανική ΑΣ είναι κλινικά παρόμοια με την ΑΣ των ενηλικων. Στο 10-20% περίπου όλων των περιπτώσεων, τα συμπτώματα παρουσιάζονται πριν από το 16ο έτος της ηλικίας. Η αναλογία αρρένων/ θήλεα είναι 3:1, παρόμοια με την ΑΣ των ενηλίκων.

Διαφορές νεανικής ΑΣ από ΑΣ των ενηλίκων

  • Στα παιδιά, η ενθεσίτιδα κυριαρχεί στα αρχικά στάδια της νόσου, ενώ τα σπονδυλικά συμπτώματα και ο περιορισμός της κινητικότητας παρουσιάζονται συχνά μετά από πολλά χρόνια.
  • Η περιφερική αρθρίτιδα, ιδιαίτερα στα κάτω άκρα, και η δακτυλίτιδα είναι συχνότερα στα παιδιά, παρά στους ενήλικες.
  • Συστηματικές εκδηλώσεις (πυρετός, απώλεια βάρους, αναιμία, λευκοκυττάρωση) στην έναρξη της νόσου είναι συχνότερες στα παιδιά απ΄ό, τι στους ενήλικες
  • Στους ενήλικες, αρχικά οι απλές ακτινογραφίες συνήθως δεν δείχνουν την προσβολή των ιερολαγονίων ή της ΣΣ ή είναι δύσκολο να ερμηνευθούν. Στα παιδιά, η εκτίμηση των ακτινολογικών ευρημάτων είναι δυσκολότερη. Στις περιπτώσεις αυτές, η παρουσία του HLA- B27 υποστηρίζει την διάγνωση της σπονδυλαρθροπάθειας
  • Μερικά παιδιά παρουσιάζουντο σύνδρομο της οροαρνητικής ενθεσοπάθειας και αρθροπάθειας [seronegativity, enthesopathy and arthropathy (SEA)], το οποίο κλινικά είναι παρόμοιο με USpA. Τα παιδιά αυτά συχνά αναπτύσσουν ΑΣ με την πάροδο του χρόνου, με τυπικές ακτινολογικές αλλοιώσεις, συνήθως στην πρώιμη ενήλικη ζωή.
  • Μερικά άλλα παιδιά παρουσιάζουν μια ποικιλία ΑΣ, την αγκυλοποιητική ταρσίτιδα (ankylosing tarsitis), η οποία χαρακτηρίζεται από  ενθεσίτιδα στην περιοχή του ταρσού και μπορεί να εξελιχθεί σε οστεοποίηση.

LAST UPDATE 14/4/13



Who is who

Θέματα

Συλλογή Φωτογραφιών

Τι είναι ο ρευματολόγος

Βότανα-Φυσικές ουσίες