Οστεοχονδρίτιδα σπονδυλικής στήλης (νόσος Scheuermann)

Η οτστεοχονδρίτιδα της σπονδυλικής στήλης (νόσος Scheuermann ή νεανική κύφωση) συνίσταται σε κύφωση της ΣΣ λόγω γωνίωσης των σπονδυλικών σωμάτων συνεπεία βλάβης των χόνδρινων αυξητικών ακραίων πλακών των σπονδύλων. Είναι η συχνότερη αιτία οργανικής κύφωσης της ΘΜΣΣ και της ΘΟΜΣΣ στους σκελετικά ανώριμους έφηβους (Sachs B et al, 1987; Lowe TG, 1990). Συχνά υπάρχει ισχυρή γενετική επιρρέπεια. Είναι συχνότερη σε κορίτσια ηλικίας 13-17 ετών.

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ. Εκδηλώνεται αρχικά με πόνο και τοπική ευαισθησία και, μερικές φορές, κύφωση. Νευρολογικές διαταραχές είναι ασυνήθιστες.

Ο πόνος συνήθως εντοπίζεται στην κορυφή της κύφωσης, αλλά και στην κατώτερη περιοχή της ΟΜΣΣ, ιδιαίτερα εάν υπάρχει εκσεσημασμένη οσφυϊκή λόρδωση. Παρουσιάζεται συνήθως τις απογευματινές ώρες και επιδεινώνεται με την ορθοστασία, το κάθισμα και τις έντονες φυσικές δραστηριότητες (Sorensen KH, 1964). Συνήθως υποχωρεί μετά την ολοκλήρωση της ανάπτυξης, εκτός αν έχει αναπτυχθεί σοβαρή υπολειμματική παραμόρφωση.

Κλινικά παρατηρείται αύξηση της θωρακικής κύφωσης και της οσφυϊκής λόρδωσης και προπέτεια της μέσης θωρακικής περιοχής.

ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ. Η πλάγια ακτινογραφία της ΣΣ σε όρθια θέση δείχνει πρόσθια γωνίωση των σπονδύλων, ακανόνιστες σπονδυλικές τελικές πλάκες (όζοι Schmorl), αύξηση της προσθιοπίσθιας διαμέτρου των προσβληθέντων σπονδυλικών σωμάτων και αυξημένη ραχιαία κύφωση. Ακτινολογικά παρατηρείται κύφωση της ΘΜΣΣ, στένωση του πρόσθιου τμήματος των σπονδύλων και των μεσοσπονδυλίων διαστημάτων και διαμόρφωση των σπονδύλων τύπου Η.

ΔΙΑΓΝΩΣΗ. Βασίζεται στην κλινική εικόνα της κύφωσης και της ανώμαλης στάσης και στην απεικόνιση γωνίωσης κατά 5 ή περισσότερες μοίρες σε 3 τουλάχιστον σπονδύλους στην κορυφή της κύφωσης στη πλάγια ακτινογραφία σε όρθια θέση (Sorensen KH, 1964). Η κορυφή της παραμόρφωσης συνήθως εντοπίζεται στο Θ7-Θ8 μεσάρθριο διάστημα (Sachs B et al, 1987). Κυφωτική γωνία >45ο θεωρείται παθολογική.

Συχνά υπάρχουν όζοι του Schmorl, ανωμαλίες και επιπέδωση των τελικών σπονδυλικών πλακών και στένωση των μεσοσπονδυλίων διαστημάτων. Στο 1/3 περίπου των ασθενών υπάρχουν διάφοροι βαθμοί σκολίωσης. Η αυξημένη οσφυική λόρδωση ασκεί ανώμαλη διατμητική τάση στον ισθμό των κατώτερων οσφυικών σπονδύλων, ιδιαίτερα του Ο5, αυξάνοντας τον κίνδυνο σπονδυλόλυσης (Ogilvie JW and Sherman J, 1987; Ηensinger RN, 1989).

Η διάκριση μεταξύ στατικής κυκλοτερούς ράχης και νόσου Scheuermann γίνεται όταν ο ασθενής αρχικά κάμπτει τους ώμους και την κεφαλή προς τα εμπρός και μετά τους φέρνει σε μέγιστη υπερέκταση. Η στατική κυκλοτερής ράχη είναι πολύ ευλύγιστη, ενώ στη νόσο Scheuermann η παραμόρφωση είναι πολύ περισσότερο σταθεροποιημένη.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Συνίσταται συνήθως σε απλά αναλγητικά και περιστασιακά κηδεμόνες για την πρόληψη της σύγκαμψης. Η έκβαση είναι συνήθως πολύ καλή.

Οι χειρουργικές επεμβάσεις ενδείκνυνται σε ασθενείς με σοβαρή κύφωση (>60-70ο). Ο βαθμός της κύφωσης διορθώνεται σημαντικά αμέσως μετά την χειρουργική επέμβαση, αλλά η καμπύλη έχει τάση επιδείνωσης με την πάροδο του χρόνου (Poolman RW et al, 2002).

Δεν φαίνεται να υπάρχει συσχέτιση μεταξύ λειτουργικής και ακτινολογικής έκβασης (Poolman RW et al, 2002). Σε μία μελέτη 63 ασθενών με νόσο Scheuermann που θεραπεύθηκαν με 3 διαφορετικές μεθόδους (ασκήσεις και παρακολούθηση, κηδεμόνας Milwaukee και χειρουργική σπονδυλόδεση με την χρήση Harrington Compression System) δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά στο λειτουργικό αποτέλεσμα μετά από 14 χρόνια, κατά μέσον όρο, παρακολούθησης (Soo CL et al, 2002).