Έρευνα

Γνωρίζετε αν διατρέχετε κίνδυνο οστεοπόρωσης;:

ΑΡΘΡΙΚΟ ΥΓΡΟ: Βιοχημικές εξετάσεις

5.   ΒΙΟΧΗΜΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

Οι βιοχημικές εξετάσεις του αρθρικού υγρού δεν προσφέρουν γενικά μεγάλη βοήθεια στην κλινική διάγνωση.

Βιοχημικές εξετάσεις αρθρικού υγρού

  • Γαλακτική αφυδρογονάση
  • Γαλακτικό οξύ
  • Λιπίδια
  • Ουρικό οξύ
  • Πρωτεΐνες
  • Σάκχαρο

Γαλακτική αφυδρογονάση

Η γαλακτική αφυδρογονάση (LD) μπορεί να αυξηθεί στο αρθρικό υγρό, ενώ τα επίπεδά της στον ορό παραμένουν φυσιολογικά. Τα επίπεδά της στο αρθρικό υγρό αυξάνονται στη ΡΑ, την ουρική αρθρίτιδα και την λοιμώδη αρθρίτιδα.

Τα ουδετερόφιλα τα οποία αυξάνονται στην διάρκεια της οξείας φάσης των νοσημάτων αυτών συμβάλλουν στην αύξηση των επιπέδων της LD στο αρθρικό υγρό (6).

Γαλακτικό οξύ

Το γαλακτικό οξύ σπάνια υπάρχει στο αρθρικό υγρό, αλλά μπορεί να βοηθήσει στη διάγνωση της σηπτικής αρθρίτιδας. Φυσιολογικά, τα επίπεδά του στο αρθρικό υγρό είναι <25 mg/dL, αλλά στην σηπτική αρθρίτιδα μπορεί να αυξηθούν έως 1.000 mg/dL (4).

Λιπίδια

Τα λιπίδια είναι εξωκυττάρια ή ενδοκυττάρια ισοτροπικά μικροσφαιρίδια λίπους ή ανισοτροπικά σταγονίδια λιπιδίων, απεικονιζόμενα ως μικροί «σταυροί της Μάλτας» στη μικροσκοπική εξέταση με πολωμένο φως (44, 45). Τα λιπίδια αυτά έχουν παρατηρηθεί σε ασθενείς με λαχνοοζώδη υμενίτιδα (46) και χρόνια αρθρίτιδα (47), αλλά ο ρόλος τους στην παθογένεση της αρθρίτιδας δεν έχει προσδιορισθεί.

Το φυσιολογικό αρθρικό υγρό περιέχει μικρές ποσότητες χοληστερόλης και φωσφολιπιδίων, αλλά στερείται τριγλυκεριδίων (87). Μετά από κακώσεις των οστών, λιπιδία μπορεί να απελευθερωθούν από τον μυελό των οστών και λιποφάγα να εισδύσουν στο αρθρικό υγρό (ΕΙΚΟΝΑ 11-14).

Στο αρθρικό υγρό ασθενών με ΟΑ έχουν ανευρεθεί φωσφολιπίδια, χοληστερόλη και τριγλυκερίδια (88). Το αρθρικό υγρό περιέχει χαμηλότερες στάθμες λιπιδίων και απολιπροπρωτεϊνών, ιδιαίτερα των συνδεόμενων με πολύ χαμηλής και χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνες (τριγλυκερίδια, αποπρωτεΐνη Β και C-III), από το πλάσμα, γι΄ αυτό και οι χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνες είναι οι κύριες λιποπρωτεΐνες του αρθρικού υγρού (89).

Ακόμα, υπάρχει στροφή της υψηλής πυκνότητας λιπροπρωτεΐνης - χοληστερόλης και των μειζόνων αποπρωτεϊνών της (αποπρωτεΐνη Α-Ι και Α-ΙΙ) σε χαμηλότερη πυκνότητα, ένδειξη εμπλουτισμού της χοληστερόλης από υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνες.

Ο λόγος των λιπιδίων/αποπρωτεΐνης στο πλάσμα και το αρθρικό υγρό είναι μεγαλύτερος στην ΟΑ, παρά την ΡΑ, ένδειξη ότι ο φραγμός διήθησης των λιποπρωτεϊνών του πλάσματος είναι μεγαλύτερος στην ΟΑ.

Η σύσταση του αρθρικού υγρού σε λιπαρά οξέα είναι παρόμοια με του ορού. Τα ολικά λιπαρά οξέα του αρθρικού υγρού προσεγγίζουν περίπου το 1/3 εκείνων του ορού. Το παλμιτικό, ολεϊκό και λινολεϊκό οξύ απαρτίζουν περίπου το 80% των ολικών λιπαρών οξέων, ενώ μικρότερο ποσοστό αποτελείται από μυριστικό, παλμιτολεϊκό, στεαρικό και αραχιδονικό οξύ. Η ύπαρξη σουκκινικού οξέος (ενός λιπαρού οξέος βραχείας αλύσου) στο αρθρικό υγρό (όπου φυσιολογικά απουσιάζει) είναι ένδειξη σηπτικής αρθρίτιδας (90).

Μακροφάγα φορτωμένα με λιπίδια μπορεί να ανευρεθούν στο αρθρικό υγρό ασθενών με μετατραυματική αρθρίτιδα (43), χρόνια αρθρίτιδα με χυλώδη συλλογή και παγκρεατίτιδα (33). Στη χρόνια αρθρίτιδα, τα λιπίδια προέρχονται πιθανώς από αποδόμηση κυττάρων κακοποιημένων από φλεγμονή.

Ουρικό οξύ

Το ουρικό οξύ στο αρθρικό υγρό φυσιολογικά κυμαίνεται από 6-8 mg/ dL. Η παρουσία του στο αρθρικό υγρό βοηθά στην διάγνωση της ουρικής αρθρίτιδας.

Πρωτεΐνες

Το αρθρικό υγρό περιέχει όλες τις πρωτεΐνες που υπάρχουν στο πλάσμα, εκτός από τις μεγαλομοριακές (ινωδογόνο, α2 και β2 μακροσφαιρίνες), οι οποίες απουσιάζουν ή υπάρχουν σε πολύ μικρά ποσά.  

Οι φυσιολογικές τιμές των πρωτεϊνών στο αρθρικό υγρό είναι 1–3 g/ dL. Αύξησή τους >2.5 gr/dL είναι παθολογική και επίπεδα >4.5 gr/ dL συχνά συνδέονται με φλεγμονή (27).

Οι συγκεντρώσεις των ολικών πρωτεϊνών στο αρθρικό υγρό ασθενών με ΟΑ και άλλα νοσήματα είναι ελαφρώς αυξημένες (ΠΙΝΑΚΑΣ 11-2). 

Νοσήματα συνδεόμενα με αύξηση των πρωτεϊνών στο αρθρικό υγρό

  • Αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια
  • Αρθροπάθεια συνδεόμενη με νόσο Crohn και ελκώδη κολίτιδα
  • Οστεοαρθρίτιδα
  • Ουρική αρθρίτιδα
  • Σύνδρομο Reiter
  • Ψωρίαση

Οι σχετικές συγκεντρώσεις των διάφορων πρωτεϊνικών μορίων (ανοσοσφαιρίνες G, M και Α, τρανσφερρίνη και β2 μακροσφαιρίνη) παραλληλίζονται με τις φυσιολογικές τιμές στον ορό (108, 109). 

Μη ανοσοσφαιρινικές πρωτεΐνες

Σε ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα έχει παρατηρηθεί μεγαλύτερη αναλογία συγκεντρώσεων μη ανοσοσφαιρινικών πρωτεϊνών, απτοσφαιρίνης, β2 μακροσφαιρίνης, orosomucoid, τρανσφερρίνης και σερουλοπλασμίνης στο αρθρικό υγρό/ορό, συγκριτικά με φυσιολογικές αρθρώσεις (110, 111, 112).

Κολλαγόνο

Κολλαγόνο τύπου ΙΙ (χαρακτηριστικό του υάλινου αρθρικού χόνδρου) έχει ανευρεθεί στο αρθρικό υγρό ασθενών με οστεοαρθρίτιδα. Στους ασθενείς αυτούς η παρουσία επαρκούς ποσότητας κολλαγόνου τύπου ΙΙ (περίπου 5 μg) σχετιζόταν με ακτινολογικές ενδείξεις στένωσης του μεσάρθριου διαστήματος και η παρουσία του «υμενικού» κολλαγόνου, με ελάττωση του αρθρικού υγρού (Cheung HS et al, 1980).

Οι συγκεντρώσεις του προπεπτιδίου Cτου κολλαγόνου τύπου ΙΙ σχετίζονται ανεξάρτητα με το στάδιο της οστεοαρθρίτιδας του γόνατος και με τον δείκτη οστικής μάζας (113).

Κλάσματα του τελοπεπτιδίου C του κολλαγόνου τύπου ΙΙ (CTX-II) έχουν ανευρεθεί αυξημένα στο αρθρικό υγρό ασθενών με ΟΑ, ψευδουρική αρθρίτιδα και κακώσεις (114).

Κολλαγόνο τύπου Ι και ΙΙΙ και πολυπεπτιδικές αλύσεις Α και Β (κολλαγόνο βασικής μεμβράνης) έχoυν ανευρεθεί στο αρθρικό υγρό ασθενών με συστηματικό ερυθηματώδη λύκο και σε έναν ασθενή με σοβαρή σηπτική αρθρίτιδα.

Τενασκίνη C

Αύξηση της τενασκίνης C, μιας εξωκυττάριας γλυκοπρωτεΐνης της θεμέλιας ουσίας, στο αρθρικό υγρό έχει ανευρεθεί σε οστεοαρθρικά γόνατα και σχετίζεται με την εξέλιξη της νόσου (115).

Ισότυποι CD44

Οι ισότυποι v5 και c6 της CD44, μιάς άλλης γλυκοπρωτεΐνης, έχουν ανευρεθεί αυξημένοι στο αρθρικό υγρό ασθενών με ΟΑ του γόνατος, ενώ ο ισότυπος v6 αυξορυθμίζεται με την παρουσία φλεγμονής (116).

Πρωτεΐνη ευαίσθητη στο ρετινοϊκό οξύ (retinoicacid-sensitiveprotein; CD-RAP)

Η CD-RAPείναι αυξημένη στο αρθρικό υγρό ασθενών με μετρίως σοβαρή ΟΑ, παρά με ΡΑ (117).

Οι συγκεντρώσεις των πρωτεϊνών στο αρθρικό υγρό δεν έχουν πρακτική κλινική και διαγνωστική αξία

Πρωτεογλυκάνες

Αγκρεκάνη

Η αγκρεκάνη είναι η κύρια γλυκοπρωτεΐνη του αρθρικού χόνδρου. Στην οστεοαρθρίτιδα και μετά από κακώσεις κλάσματα αγκρεκάνης απελευθερώνονται από τον αρθρικό χόνδρο και πέφτουν στο αρθρικό υγρό (84).

Σε μία μελέτη, ο λόγος αγκρεκάνης/COMP στο αρθρικό υγρό ήταν σημαντικά μεγαλύτερος σε ασθενείς με ακτινολογικά διαπιστωμένη οστεοαρθρίτιδα του γόνατος, παρά σε μάρτυρες (74).

YKL-40 (chitinase 3-likeprotein 1)

Η YKL-40 είναι μία ανθρώπινη γλυκοπρωτεΐνη της πρωτεϊνικής οικογένειας της χιτινάσης. Η παρουσία του YKL-40 στον χόνδρο και τον υμένα ασθενών με οστεοαρθρίτιδα σχετίζεται με τις ιστοπαθολογικές αλλοιώσεις και μπορεί να αντανακλά την τοπική δραστηριότητα της νόσου. Ακόμα, τα επίπεδα του YKL-40 στον ορό και το αρθρικό υγρό ασθενών με οστεοαρθρίτιδα και ρευματοειδή αρθρίτιδα φαίνεται ότι σχετίζονται επίσης με την δραστηριότητα της νόσου (Huang K and Wu LD, 2009; Morgante M et al, 1999).

Φιμπρονεκτίνη

Η φιμπρονεκτίνη είναι μία γλυκοπρωτεΐνη ανευρισκόμενη στην εξωκυττάρια θεμέλια ουσία των περισσότερων κυτταρικών τύπων. Η παρουσία της σχετίζεται με αυξημένη έκφραση των μεταλλοπρωτεϊνασών από τους υμενικούς ινοβλάστες. Η φιμπρονεκτίνη έχει ανευρεθεί στο αρθρικό υγρό ασθενών με ΟΑ (86).

Σάκχαρα 

Φυσιολογικά, τα επίπεδα του σακχάρου στο αρθρικό υγρό είναι <10 mg/dL, χαμηλότερα από τα επίπεδά του στον ορό, και ισοσταθμίζονται με αυτά μετά από 6-8 ώρες, γι΄αυτό και το σάκχαρο του αρθρικού υγρού πρέπει να μετράται τουλάχιστον 6-8 ώρες πριν ή μετά το φαγητό και παράλληλα με το σάκχαρο του αίματος.

Τα δείγματα του αρθρικού υγρού και του πλάσματος πρέπει να λαμβάνονται την ίδια ώρα και να τοποθετούνται σε σωληνάρια περιέχοντα φθόριο για να μειωθεί ο κυτταρικός μεταβολισμός του σακχάρου, invitro. 

Στις φλεγμονώδεις αρθροπάθειες το σάκχαρο του αρθρικού υγρού αυξάνεται σημαντικά και μπορεί να είναι 20–100 mg/dLχαμηλότερα απ΄ό,τι στον ορό. Στις άλλες αρθροπάθειες αυξάνεται σε μικρότερο βαθμό (0–20 mg/dL) (2).

Τα επίπεδα των θειωμένων σακχάρων στο αρθρικό υγρό, όπως η θειική χονδροϊτίνη και η θειική γλυκοζαμίνη, αυξάνονται στην ΟΑ (75, 76).

Τα επίπεδα του σακχάρου στο αρθρικό υγρό μειώνονται σε περιπτώσεις επιδείνωσης της φλεγμονής. Η λοίμωξη μιάς άρθρωσης πρέπει να μπαίνει στην σκέψη όταν το σάκχαρο του αρθρικού υγρού είναι <20 mg/dL (91). Μείωση των επιπέδων του σακχάρου στο αρθρικό υγρό παρατηρείται και στις κρυσταλλογενείς αρθροπάθειες και την ΡΑ, χωρίς να υπάρχει λοίμωξη (92).



Who is who

Θέματα

Συλλογή Φωτογραφιών

Τι είναι ο ρευματολόγος

Βότανα-Φυσικές ουσίες