Έρευνα

Γνωρίζετε αν διατρέχετε κίνδυνο οστεοπόρωσης;:

Ακρογναθική δυσπλασία τύπου Α και Β (Mandibuloacral dysplasia)

 ΑΚΡΟΓΝΑΘΙΚΗ ΔΥΣΠΛΑΣΙΑ ΤΥΠΟΥ Α ΚΑΙ B (Μandibuloacral dysplasia)

Η ακρογναθική δυσπλασία (MAD) χαρακτηρίζεται από βραχυσωμία, κρανιοπροσωπικές και σκελετικές ανωμαλίες, καθυστέρηση της σύγκλεισης των πηγών του κρανίου, βράχυνση των τελικών φαλάγγων με πληκτροδακτυλία, ακρο-οστεόλυση, δυσκαμψία των αρθρώσεων και στικτές δερματικές χρωστικές αλλοιώσεις (Cavallazzi C et al, 1960). Οι εκδηλώσεις αυτές μπορεί να συνδέονται με απώλεια του λιπώδους ιστού των μελών (λιποατροφία) και ενίοτε πρόωρη γήρανση (προγηρία), η οποία χαρακτηρίζεται από λέπτυνση του δέρματος, αραίωση του τριχωτού της κεφαλής και δυσπλασία των ονύχων.

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ

Η MAD είναι εξαιρετικά σπάνιο νόσημα. Εχουν αναφερθεί μόνο 40 περίπου περιπτώσεις σ΄ολόκληρο τον κόσμο (Simha V et al, 2003). Η συχνότητά της φαίνεται ότι είναι μεγαλύτερη στους Ιταλούς (Tenconi R et al, 1986).

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ

Η MAD οφείλεται σε μεταλλάξεις των γονιδίων LMNA και ZMPS TE24, τα οποία κωδικοποιούν μία ενδοπρωτεάση εμπλεκόμενη στην ωρίμανση της λαμίνης A.

Οι πάσχοντες φέρουν ετερόζυγες μεταλλάξεις του γονιδίου το οποίο κωδικοποιεί μία ενδοπρωτεάση, την μεταλλοπρωτεάση του ψευδαργύρου (ZMPSTE24), στο χρωμόσωμα 1q34 (Jackson SN et al, 1998; Novelli G et al, 2002; Agarwal AK et al, 2008). Το ένζυμο αυτό παίζει σημαντικό ρόλο στη μετα-μεταφραστική διαδικασία της προλαμίνης Α σε ώριμη λαμίνη Α.

Η εμφάνιση της νόσου σε αδελφούς είναι ισχυρή ένδειξη ότι η MAD μεταβιβάζεται ως αυτοσωμικός υπολειπόμενος χαρακτήρας κληρονομικότητας (Zina AM et al, 1981; Pallotta R and Morgese G, 1984; Tenconi R et al, 1986; Prasad PVS et al, 1998; Tudisco C et al, 2000).

ΤΥΠΟΙ

Ανάλογα με την έκταση της λιποατροφίας, διακρίνονται 2 κλινικοί τύποι ακρογναθικής δυσπλασίας :

1.  Τύπος Α, στον οποίο το υποδόριο λίπος απουσιάζει από τα χέρια και τα πόδια, αλλά είναι φυσιολογικό ή πλεονάζει στο πρόσωπο και τον αυχένα. Ο τύπος αυτός θεωρείται ότι οφείλεται σε μεταλλάξεις του γονιδίου LMNA.

Η ακρογναθική δυσπλασία τύπου Α (mandibuloacral dysplasia type A; MADA; OMIM 248370) χαρακτηρίζεται από μετανεογνική αναστολή της ανάπτυξης, κρανιοπροσωπικές και σκελετικές ανωμαλίες (υποπλασία γνάθου και κλειδών, ακροοστεόλυση, καθυστέρηση σύγκλεισης των κρανιακών ραφών, οστεοπενία και συγκάμψεις των αρθρώσεων), δερματικές αλλοιώσεις και μερική λιποδυστροφία.

2.  Τύπος Β, όπου η απώλεια του υποδόριου λίπους είναι περισσότερο εκτεταμένη.

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

Κλινικά, η MAD χαρακτηρίζεται από λιποατροφία, κρανιοπροσωπικές και σκελετικές ανωμαλίες, ακρο-οστεόλυση, μετανεογνική αναστολή της ανάπτυξης (όψιμη σύγκλειση των πηγών), δερματικές αλλοιώσεις, δυσκαμψία των αρθρώσεων και βραχυσωμία.

Τα συμπτώματα παρουσιάζονται συνήθως μεταξύ 3-14ου έτους της ηλικίας. Σε μερικές περιπτώσεις ο φαινότυπος της νόσου είναι ασυνήθιστα σοβαρός (Danks DM et al, 1974; Rarner JC et al, 1990; Schrander-Stupnel C et al, 1992; Toriello HV, 1995). Οι ασθενείς με MAD έχουν φυσιολογική νοημοσύνη.

Δερματικές αλλοιώσεις. H λιποατροφία παρατηρείται αρχικά στη παιδική ή στην πρώιμη εφηβική ηλικία και είναι εντονότερη στις θήλεις (Novelli G et al, 2002). Το υποδόριο λίπος μειώνεται στα περιφερικά τμήματα των μελών, αποκαλύπτοντας τις φλέβες και τους τένοντες.

Κατά το 2ο έτος της ηλικίας, το δέρμα των χεριών και των ποδιών γίνεται ατροφικό και στικτό, δίνοντας την εικόνα ποικιλοδερμίας (Young LW et al, 1971; Welsh O, 1975; Pallotta R and Morgese G, 1984; Hall B and Micr R, 1985; Friedenberg GR et al, 1992; Rarner JC et al, 1990; Schrander-Stumpel C et al, 1992).

Συχνά παρατηρούνται εναποθέσεις ασβεστίου, οι οποίες προεξέχουν από το τριχωτό της κεφαλής, τα ώτα, τους αγκώνες και, ιδιαίτερα, τα ακροδάκτυλα. Τα πέλματα παρουσιάζουν υπερκεράτωση (Measing H et al, 1982) και οι όνυχες είναι εύθραυστοι.

Ανωμαλίες προσώπου – κρανίου – κεφαλής-στόματος. Οι οφθαλμοί προβάλλουν, δίνοντας την εικόνα εξόφθαλμου. Η μύτη είναι λεπτή και στενή. Με την πάροδο της ηλικίας, και το πρόσωπο γίνεται στενό.  Κατά την 3η δεκαετία της ζωής το τριχωτό της κεφαλής αραιώνει, συνήθως χωρίς να γκριζάρεται, κάνοντας ορατές τις υποκείμενες φλέβες. Μερικοί ασθενείς έχουν αλωπεκία (Pallotta R and Morgese G, 1984; 17, Parkash H et al, 1990). Συχνά οι ασθενείς με MAD έχουν υποπλασία της γνάθου, η οποία προοδευτικά επιδεινώνεται, και δυσκολεύονται να ανοίξουν το στόμα τους. Οι οδόντες είναι συνωστισμένοι και το κυτταρικό τσιμέντο απουσιάζει. Οι ρίζες είναι υποπλαστικές και οι οδόντες αποπίπτουν στην διάρκεια της εφηβικής ηλικίας (Welsh O, 1975; Zina AM et al, 1981; Pallotta R and Morgese G, 1984; Tenconi R et al, 1986).

Οι δυσμορφικές εκδηλώσεις και τα προγηροειδή χαρακτηριστικά επιδεινώνονται με την πάροδο της ηλικίας, γι΄αυτό και ο πλήρης κλινικός φαινότυπος της νόσου αναγνωρίζεται συνήθως στη διάρκεια των πρώτων σχολικών ετών.

Ανωμαλίες οφθαλμών-ώτων. Καταράκτες (Friedenberg GR et al, 1992), βαρηκοΐα και υψηλή ένρινη φωνή (Pallotta R and Morgese G, 1984; Schrander-Stumpel C et al, 1992) είναι ασυνήθιστες εκδηλώσεις.

Σκελετικές ανωμαλίες. Το ανάστημα μειώνεται συνήθως κατά 3 SD, αν και όχι πάντα (Welsh O, 1975; Pallotta R and Morgese G, 1984; Friedenberg GR et al, 1992; Schrander-Stumpel C et al, 1992).  Προοδευτικά οι ασθενείς παρουσιάζουν δυσκαμψία και συγκάμψεις των αρθρώσεων, με οίδημα και ερυθρότητα. Οι ώμοι τους γίνονται στενοί, συνήθως κατά το τέλος της 1ης δεκαετίας. Τα χέρια και τα πόδια φαίνονται μικρά. Οι τελικές φάλαγγες είναι κοντές και έχουν σχήμα πλήκτρων τυμπάνου, δίνοντας, σε συνδυασμό με την ατροφία του δέρματος, μορφή σπάτουλας.

Οι πρώτες 4 πλευρές (1η-4η) είναι υποπλαστικές (Welsh O, 1975; Zina AM e al, 1981; Tenconi R et al, 1986) και οι κλείδες, δυσπλαστικές. Οι ραφές του κρανίου καθυστερούν να κλείσουν. Τα μηριαία, τα βραχιόνια και οι κνήμες μπορεί να έχουν ανώμαλη κατασκευή, με στικτή πάχυνση του φλοιού.

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ (ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ)

Ανωμαλίες προσώπου – κρανίου – κεφαλής - στόματος

  • Βλεφαρόπτωση/εξόφθαλμος
  • Γαμψή μύτη
  • Πλατειά μάγουλα
  • Προσωπείο «πτηνού»
  • Ανοδοντία/ολιγοδοντία
  • Συνωστισμός οδόντων

Σκελετός-αρθρώσεις

  • Ακρο-οστεόλυση
  • Ανωμαλία κατασκευής μηριαίων, βραχιονίων, κνημών
  • Απουσία/ανωμαλία κλειδών
  • Ασηπτη νέκρωση μηριαίων κεφαλών (Rezai-Delui H et al, 1999)
  • Βορμιανά οστάρια
  • Βράχυνση τελικών φαλάγγων με πληκτροδακτυλία
  • Βραχυσωμία/νανισμός
  • Coxa valga (Rezai-Delui H et al, 1999)
  • Δυσκαμψία και συγκάμψεις των αρθρώσεων
  • Εξάρθρημα ισχίου
  • Καθυστέρηση σύγκλεισης ραφών κρανίου
  • Μεταφυσιακές αλλοιώσεις (Toriello HV, 1995)
  • Μικρά χέρια/πόδια
  • Μικρογναθία/οπισθογναθία
  • Μεγάλες πηγές
  • Μετωπιαίος ύβος
  • Σκολίωση (Young O, 1975)
  • Στενοί ώμοι
  • Υποπλασία πλευρών
  • Υποπλασία γνάθου

Δέρμα-εξαρτήματα

  • Αραίωση/απουσία τριχωτού κεφαλής (γενικευμένη)
  • Ατροφία δέρματος
  • Δερματικά οζίδια
  • Δερματικό εξάνθημα
  • Ευθραυστότητα ονύχων
  • Λιποατροφία
  • Υπερκεράτωση πελμάτων
  • Υποδόριες εναποθέσεις ασβεστίου
  • Υποχρωματισμός δέρματος

Μεταβολικές διαταραχές

  • Εξασθένηση ανοχής στη γλυκόζη
  • Σακχαρώδης διαβήτης
  • Υπερινσουλιναιμία
  • Υπερλιπιδαιμία
  • Χαμηλές ή φυσιολογικές συγκεντρώσεις λεπτίνης στον ορό

Αλλες

  • Ανώμαλη φωνή/κλάμα
  • Αναιμία (Zina AM e al, 1981)
  • Εστιακή τμηματική σπειραματονεφρίτιδα, σε ασθενείς με ανεπάρκεια της ZMPSTE24 (Agarwal AK et al, 2006).
  • Ηπατομεγαλία (Friedenberg GR et al, 1992)
  • Καθυστέρηση ή απουσία φυλετικής ωρίμανσης (Young LW et al, 1971; Cohen LK et al, 1973; Pallotta R and Morgese G, 1984; Tenconi R et al, 1986)
  • Νεφρική ανεπάρκεια οφειλόμενη σε εστιακή σκλήρυνση (Danks DM et al, 1974) ή εστιακή σωληναριακή ατροφία (Friedenberg GR et al, 1992)
  • Οψιμη εφηβεία/υπογοναδισμός
  • Υποσπαδίας (Seftel MD et al, 1996)

ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

  • Ακρογηρία (Levi L et al, 1979; Ho A et al, 1987)
  • Ακρομεταγυρία (Greally JM et al, 1992)
  • Κλειδοκρανιακή δυσπλασία
  • Οστεοπλαστική γηροδερμία (geroderma osteoplastica) (Rarner JC and Ladds RL, 1990)
  • Πυκνοδυσόστωση (McKusick VA, 1972)
  • Προγηρία Hatchinson-Gilford (Parkash H et al, 1990; Monu JU et al, 1990; Cusano F and Scarano G, 1991)
  • Προγηρία
  • Σύνδρομο Werner (Cohen LK et al, 1973; Measing H et al, 1982)

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ

  • Σακχαρώδης διαβήτης (Measing H et al, 1982; Friedenberg GR et al, 1992). Συχνά οι ασθενείς με MAD έχουν σοβαρή αντίσταση στην ινσουλίνη, λόγω της οποίας η ακρογναθική δυσπλασία κατατάχθηκε στην ομάδα των μερικών λιποδυστροφιών (Cutler DL et al, 1991; Friedenberg GR et al, 1992). Πάντως, αυτό δεν φαίνεται να υπάρχει σε άλλους ασθενείς (Welsh O, 1975; Tenconi R et al, 1986).
  • Ανωμαλίες του κολλαγόνου τύπου ΙΙΙ (Cusano F and Scarano G, 1991).
  • Πρόωρη φλοιοεπινεφριδιακή δυσλειτουργία (Ng D and Stratakis CA, 2000).

ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ

  • Ακροοστεοδυσπλασία δακτύλων χεριών και ποδιών (Toriello HV, 1995).
  • Βορμιανά οστά
  • Βραδεία οστεόλυση του σώματος της γνάθου και του κλάδου, η οποία οδηγεί σε μικρογναθία
  • Καθυστέρηση της σύγκλεισης των κρανιακών ραφών και πηγών
  • Καθυστέρηση της οστεοποίησης των οστών του καρπού
  • Ιχθυόμορφα σπονδυλικά σώματα
  • Προοδευτική οστεόλυση των κλειδών, η οποία καταλήγει σε σοβαρή υποπλασία ή απλασία.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΛΙΠΟΔΥΣΤΡΟΦΙΑΣ

Συντηρητική. Σε ασθενείς με υπερτριγλυκεριδαιμία συνιστάται ισορροπημένο διαιτολόγιο χαμηλό σε λιπαρά και υδατάνθρακες και φιμπράτες ή συνδυασμός μιας φιμπράτης με μία στατίνη. Η ινσουλίνη, σε πολύ μεγάλες δόσεις, συνήθως δεν μπορεί να θέσει υπό έλεγχο τον σακχαρώδη διαβήτη.

Ο ινσουλινοειδής αυξητικός παράγοντας-1 βελτιώνει τον έλεγχο του σακχάρου και την αντίσταση στην ινσουλίνη, όπως σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 (Kuzuya H et al, 1993).

Σε ασθενείς με λιποδυστροφία και διαβήτη, η μετφορμίνη (Vantyghem MC et al, 1999) και οι θειαζολιδινεδιόνες, όπως η τρογλιταζόνη, μπορεί να μειώσουν την υπεργλυκαιμία και την υπερλιπιδαιμία.

Χειρουργική. Πλαστική προσώπου με ελεύθερα flaps και σιλικόνη ή άλλα εμφυτεύματα, για την αντικατάσταση του απωλεσθέντος λιπώδους ιστού. Εναλλακτικά, λιποαναρρόφηση ή λιπεκτομή, για την απομάκρυνση του υπερβολικού λίπους.

ΠΡΟΓΝΩΣΗ

Σε μερικές περιπτώσεις η νόσος καταλήγει κακώς στη νεογνική ηλικία (Le Merrer M et al, 1991; Seftel MD et al, 1996).



Who is who

Θέματα

Συλλογή Φωτογραφιών

Τι είναι ο ρευματολόγος

Βότανα-Φυσικές ουσίες