• 1
  • 2
  • 3
  • 4




Ενημερωτικές εκπομπές

Νεανική ιδιοπαθής αρθρίτιδα

Τι είναι η νεανική ρευματοειδής αρθρίτιδα; Μάθετε περισσότερα σε αυτό το ενημερωτικό video...


Έχω ρευματοειδή αρθρίτιδα;

Ενημερωτική εκπομπή για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα. Ενδείξεις, συμπτώματα και πληροφορίες


Οστεοπόρωση - τρισδιάστατο ιατρικό μοντέλο

This is an 3D medical animation video to show what is osteoporosis and how it cause weakness to bone and the effect of osteoblast and osteoclast cells in it.also it shows the later stage and diagnosis of osteoporosis


Πόνοι στις αρθρώσεις

Πόνοι στις αρθρώσεις. Πως προκαλούνται; 3D animation with audio that overviews what osteoarthritis is and how it affects the body


Αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια

Λίγα λόγια για την αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια. Σε αυτό το video γίνεται μία γενική αναφορά στη νόσο και τα συμπτώματα.


Anthologia Rheumatologica

   

Η …ΩΡΑΙΑ ΕΛΕΝΗ ΤΗΣ ΤΡΟΙΑΣ (ή, πιο επιστημονικά, σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα)

Τι είναι το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα;

Σύμφωνα με την καθιερωμένη ιατρική ορολογία, σαν «σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα χαρακτηρίζεται η παγιδευτική νευροπάθεια του μέσου νεύρου, η οποία προκαλεί παραισθησίες, πόνο, αιμωδία και άλλα συμπτώματα στην κατανομή του μέσου νεύρου».

Πρόκειται για επιδημία…

Το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα, αγαπητοί φίλοι, είναι η μάστιγα της εποχής μας, ένα ενοχλητικό και βασανιστικό νόσημα που δεν κάνει διάκριση σε φύλο ή ηλικία και ενσκήπτει επί δικαίων και αδίκων.

Το βλέπουμε τόσο πολύ συχνά στα Εξωτερικά Ιατρεία των Νοσοκομείων εμείς οι Ρευματολόγοι, αλλά και άλλες ειδικότητες, ώστε έχει καταντήσει πια ρουτίνα. Δεν περνάει ημέρα που να μην ερχόμαστε αντιμέτωποι με ταλαίπωρους ανθρώπους, κυρίως ηλικιωμένες γυναίκες, που, μαζί με όλα τα άλλα, μας παραπονιούνται ότι μουδιάζουν τα χέρια τους, ιδιαίτερα όταν τα χρησιμοποιούν, ακόμα και στην διάρκεια του ύπνου. Όταν ακούμε τα συμπτώματα αυτά, αυτομάτως πια ο νούς μας πάει, που αλλού, στο περίφημο σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα και συνήθως δικαιωνόμαστε.

 

Σε τι χρησιμεύει το μέσο νεύρο ;

Το μέσο νεύρο σχηματίζεται από την συνένωση των έξω και έσω χορδών του βραχιονίου πλέγματος και φέρει ίνες, τόσο κινητικές, όσο και αισθητικές, προερχόμενες από το 6ο, 7ο και 8ο αυχενικό και 1ο θωρακικό σπονδυλικό τμήμα.

Οι κινητικές ίνες νευρώνουν όλους τους μυς της πρόσθιας επιφάνειας του αντιβραχίου, εκτός από τον ωλένιο καμπτήρα του καρπού και το ωλένιο ήμισυ του εν τω βάθει καμπτήρα των δακτύλων. Οι αισθητικές ίνες του μέσου νεύρου νευρώνουν την παλαμιαία επιφάνεια των 3 ½ πρώτων δακτύλων (αντίχειρα, δείκτη, μέσου και κερκιδικού ημίσεος του παραμέσου).Τι είναι το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα ; 

Σε ποιούς (δηλαδή σε ποιά ιατρική ειδικότητα) "ανήκει" το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα ;

Το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα αρχικά φαίνεται ότι είναι μια «νευρολογική» πάθηση, αφού έχει σχέση με το μέσο νεύρο, γι’ αυτό και το έχουμε κατατάξει στις «παγιδευτικές νευροπάθειες», ενώ στον απλό κόσμο είναι γνωστό ως «καρπιαίο».

Θα μπορούσαμε όμως ωραιότατα να παρομοιάσουμε την βασανιστική αυτή πάθηση με την… ωραία Ελένη για την οποία έγινε ο πόλεμος της Τροίας, αφού την ποθούν και την διεκδικούν γιατροί πολλών και διαφόρων ειδικοτήτων, όπως :

  • Ορθοπεδικοί 
  • Νευρολόγοι 
  • Νευροχειρουργοί 
  • Γενικοί Χειρουργοί
  • Πλαστικοί χειρουργοί

και, τέλος, εμείς οι πτωχοί Ρευματολόγοι. 

Η ωραία Ελένη, για την οποία υποτίθεται ότι έγινε ο πόλεμος της Τροίας

Ποιός τυχερός τελικά κερδίζει την καρδιά της...Ωραίας Ελένης;

Οπως ήδη γνωρίζετε (είμαι σίγουρος γι΄αυτό), την ....ωραία (αλλά ενοχλητική και μοιραία) αυτή ύπαρξη την κερδίζουν, αργά ή γρήγορα, οι γιατροί που "κρατούν νυστέρι" στα χέρια τους, όπως λέει η λαϊκή δοξασία, δηλ. οι χειρουργοί. 

Επομένως, τι σχέση έχει ο Φάντης με το ρετσινόλαδο ;

Δηλαδή τι σχέση έχει ένας Παθολόγος των οστών και των αρθρώσεων (όπως είναι ο Ρευματολόγος) με ένα καθαρά χειρουργικό νόσημα, όπως υποτίθεται ότι είναι το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα ;

Πρέπει όμως να γνωρίζετε, αγαπητοί φίλοι, ότι στην Ιατρική βασική προϋπόθεση για να θεραπεύσουμε ένα νόσημα είναι να βρούμε την αιτιολογία του. Κι΄αυτός ακριβώς είναι εδώ ο ρόλος του Ρευματολόγου :

  • Να ψάξει να βρεί, ως νέος Οδυσσέας που αναζητεί την Ιθάκη του, το αίτιο των συμπτωμάτων του αρρώστου (αν δηλ. κρύβει κάποια πάθηση από κάτω) και
  • Να αποκλείσει πολλές και διάφορες παθήσεις που μοιάζουν με σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα

Δείτε ενδεικτικά ποιά νοσήματα κάνουν συμπτώματα παρόμοια με σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα :

  • Αντανακλαστική συμπαθητική δυστροφία
  • Αυχενική δισκοπάθεια
  • Αυχενική σπονδύλωση
  • Αυχενικός μυοπεριτονιακός πόνος
  • Διαβητική νευροπάθεια
  • Εξω επικονδυλίτιδα
  • Εσω επικονδυλίτιδα
  • Ισχαιμική μονομελική νευροπάθεια
  • Κάκωση από υπέρχρηση
  • Λέπρα
  • Μετακτινική πλεξοπάθεια βραχιονίου
  • Μετατραυματική συριγγομυελία
  • Μυοπεριτονιακός πόνος
  • Νεοπλασματική πλεξοπάθεια βραχιονίου
  • Νόσος Lyme
  • Πολλαπλή μονονευρίτιδα
  • Πολλαπλή σκλήρυνση
  • Σύνδρομο διαμερίσματος
  • Σύνδρομο θωρακικής εξόδου
  • Τενοντίτιδα – τενοντοελυτρίτιδα
  • Τραυματική πλεξοπάθεια βραχιονίου 

Οι στόχοι αυτοί, πιστέψτε με, απαιτούν σοβαρή κλινική εμπειρία, καλή κλινική εξέταση και γνώση της παθοφυσιολογίας του αντικειμένου. Κανονικά λοιπόν, η διάγνωση και θεραπεία του συνδρόμου καρπιαίου σωλήνα θα έπρεπε να είναι αντικείμενο ειδικού Ιατρείου (όπως είναι π.χ. τα Διαβητολογικά Ιατρεία), αλλά τέτοιο πράγμα δεν ξέρω αν υπάρχει στη χώρα μας.

Αν πιστεύετε ότι ο χειρουργός θα κάτσει να κάνει αυτή την δουλειά, να βγάλει δηλ. το φίδι από την τρύπα, γελιόσαστε. Στην χώρα μας, αγαπητοί αφελείς και ταλαίπωροι συμπολίτες μας, η αντιμετώπιση του συνδρόμου καρπιαίου σωλήνα είναι μονόδρομος :

Συμπτώματα που ταιριάζουν με σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα + θετικό ηλεκτρομυογράφημα (καμμιά φορά και χωρίς αυτό) = χειρουργείο.

Πόσο συχνό είναι το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα ; 

Το ΣΚΣ είναι μία από τις συχνότερες συμπιεστικές νευροπάθειες των άνω άκρων και το 95% περίπου όλων των παγιδευτικών νευροπαθειών και ο συχνότερος τύπος νοσημάτων από επανειλημμένες κακώσεις.  

Στις ΗΠΑ, περίπου 1 από τους 20 κατοίκους έχει σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα και σχεδόν 1.000.000 ενήλικες κάθε χρόνο εμφανίζουν ΣΚΣ το οποίο χρειάζεται ιατρική θεραπεία.

Ποιοί παθαίνουν συχνότερα σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα ;

Το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα παρατηρείται σε όλες τις ηλικίες, συχνότερα όμως σε άτομα ηλικίας 45-60 ετών, ακόμα και στα παιδιά.

Οι γυναίκες έχουν τριπλάσια πιθανότητα να πάθουν σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα σε σχέση με τους άνδρες. Οι παχύσαρκοι επίσης παθαίνουν συχνότερα ΣΚΣ.

    

Οι παχύσαρκοι παθαίνουν συχνότερα σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα, από εμάς τους αδύνατους (τρόπος του λέγειν, το αδύνατους εννοώ)

Που οφείλεται το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα ;

Το ΣΚΣ θεωρείται ότι οφείλεται σε συμπίεση του μέσου νεύρου σε κάποιο σημείο της διέλευσής του μέσα από τον καρπιαίο σωλήνα. 

Πολλοί ερευνητές το αποδίδουν στην συνεχή, κουραστική χρήση των χεριών, άλλοι όμως πιστεύουν ότι στη γένεσή του συμβάλλουν περισσότερο γενετικοί παράγοντες, παρά η έντονη και παρατεταμένη χρήση των χεριών.

Τα ρευματικά νοσήματα προκαλούν σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα ;

Αυτό που δεν είναι γνωστό σε πολύ κόσμο, αλλά και σε πολλούς επαγγελματίες υγείας, είναι ότι η ρευματοειδής αρθρίτιδα και άλλα ρευματικά νοσήματα που προκαλούν φλεγμονή των τενόντων των καμπτήρων του καρπού μπορεί να προκαλέσουν ΣΚΣ. 

Το ΣΚΣ είναι συχνό ακόμα και σε ασθενείς με συστηματικό ερυθηματώδη λύκο και μερικές φορές η πρώτη εκδήλωση της νόσου.

Είναι απαραίτητο να περάσει ο άνθρωπος με ΣΚΣ από τους Ρευματολόγους , πριν οδηγηθεί στο χειρουργικό τραπέζι ;

Θάλεγα οπωσδήποτε ναι, για τους εξής λόγους :

1.   Το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα μπορεί να είναι η πρώτη εκδήλωση ενός ρευματικού ή άλλου νοσήματος ή να είναι μέρος των εκδηλώσεων ενός ήδη γνωστού ή άγνωστου ρευματικού νοσήματος.

2.  Ο άρρωστος μπορεί να μην έχει σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα, αλλά κάποια άλλη πάθηση που μοιάζει με αυτό, π.χ. το μούδιασμα των χεριών να προέρχεται από πίεση άλλων νεύρων, όπως π.χ. η ριζαλγία (δηλ. συμπίεση των νευρικών ριζών από δισκοπάθεια ή κήλη αυχενικού δίσκου)

3.  Το οίδημα (υποκειμενικό) που προκαλεί το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα στα χέρια αποδίδεται στη ρευματοειδή αρθρίτιδα ή άλλα ρευματικά νοσήματα και παραπέμπεται στον Ρευματολόγο

4.  Ο άρρωστος, εκτός από το γνωστό μούδιασμα, μπορεί να έχει και πόνο στην περιοχή του καρπού, ο οποίος αποδίδεται σε ρευματικό νόσημα

Πως εκδηλώνεται το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα ;

Κυρίαρχο σύμπτωμα του συνδρόμου καρπιαίου σωλήνα είναι οι διαλείπουσες αιμωδίες του αντίχειρα, του δείκτη, του μέσου και του ημίσεως (κερκιδικού) του παραμέσου δακτύλου, δηλ. στις περιοχές οι οποίες νευρώνονται από το μέσο νεύρο, ενώ το μικρό δάκτυλο σπάνια προσβάλλεται, δεδομένου ότι νευρώνεται από το ωλένιο νεύρο. Σε μερικές όμως περιπτώσεις, μπορεί να προσβληθούν όλα τα δάκτυλα εάν ταυτόχρονα έχει προσβληθεί και το ωλένιο νεύρο.

Οι αιμωδίες εμφανίζονται συνήθως το βράδυ, στη διάρκεια του ύπνου, ώστε οι άρρωστοι ξυπνούν και αιωρούν το χέρι τους έξω από το κρεβάτι ή το τινάζουν δυνατά για να ανακουφισθούν από τα συμπτώματά τους. Αυτό συμβαίνει ίσως επειδή ο άνθρωπος κοιμάται συνήθως κρατώντας τους καρπούς σε κάμψη ή όταν κοιμάται στο ένα πλευρό.

Πόνος

Αλλοτε οι άρρωστοι με σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα παραπονιούνται για πόνο στους καρπούς ή τα χέρια και δυσκολεύονται να σφίξουν τα δάκτυλά τους. 

Τα συμπτώματα αυτά θυμίζουν περισσότερο επώδυνες παθήσεις των χεριών, όπως αρθρίτιδα, γι΄αυτό και πολύ συχνά οι άρρωστοι αυτοί παραπέμπονται στον Ρευματολόγο με το ερώτημα μήπως έχουν ρευματοειδή αρθρίτιδα ή κάποια άλλη, φλεγμονώδη αρθροπάθεια.

Οι ασθενείς με σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα μπορεί ακόμα να παραπονιούνται για πόνο ο οποίος ακτινοβολεί στο αντιβράχιο, τον αγκώνα ή ακόμα και τον ώμο. Μερικοί παρουσιάζονται με πόνο στον ώμο, ο οποίος όμως δεν συνοδεύεται από αισθητικές διαταραχές στην περιοχή του καρπού.

Διόγκωση δακτύλων

Πολλοί άνθρωποι με σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα αναφέρουν ότι "πρήζονται τα δάχτυλά τους, ιδιαίτερα τις πρωϊνές ώρες, ώστε δυσκολεύονται να βγάλουν την βέρα τους" (όσοι τις φορούν).  

Όταν όμως τους ρωτήσετε επίμονα, θα σας πούν ότι δεν βλέπουν καμμιά ορατή διόγκωση στα χέρια, αλλά απλώς τα αισθάνονται διογκωμένα. Αυτή η διόγκωση που αναφέρουν, αλλά δεν βλέπουν, οι ασθενείς με σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα συχνά αποδίδεται σε ρευματικό νόσημα, αποπροσανατολίζοντας από την σωστή διάγνωση.

Αλλα συμπτώματα

Λιγότερο συχνά, οι ασθενείς με σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα έχουν αίσθημα αδεξιότητας και αδυναμίας των χεριών, το οποίο συχνά επιδεινώνεται με τις δραστηριότητες ή τις χειρωνακτικές εργασίες.

Πως καταλαβαίνουμε ότι ο άρρωστός μας έχει σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα ;

Με την νευρολογική εξέταση

Σε περιπτώσεις ΣΚΣ, η νευρολογική εξέταση μπορεί να δείξει διαταραχές της αισθητικότητας στην παλαμιαία επιφάνεια των 3 πρώτων δακτύλων και του κερκιδικού ημίσεος του 4ου δακτύλου.

Το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα, όταν χρονίσει και μείνει χωρίς θεραπεία, οδηγεί σε ατροφία των μυών του θέναρος, με αποτέλεσμα ο άρρωστος να έχει αδυναμία της απαγωγής και της αντιθετικής δύναμης του αντίχειρα. 

Ακόμα, ο άρρωστος έχει αδυναμία των δακτύλων και δυσκολεύεται να πιάσει και να κρατήσει τα αντικείμενα, που συχνά του πέφτουν από τα χέρια του.

Με το ηλεκτρομυογράφημα

Το ηλεκτρομυογράφημα είναι η "σωτηρία" του γιατρού, γιατί συχνά τον γλυτώνει από τον κόπο να εξετάσει τον άρρωστο, και από την άλλη μεριά θεωρείται η πιό γρήγορη και περισσότερο αξιόπιστη εξέταση για να βάλει κανείς την διάγνωση του ΣΚΣ σ΄ έναν άνθρωπο που παραπονιέται ότι μουδιάζουν τα χέρια του.

Το ηλεκτρομυογράφημα, εάν είναι θετικό, βάζει συνήθως την "σφραγίδα" του βασανιστικού αυτού νοσήματος. Εάν γράφει στο πόρισμα τις "μαγικές" λέξεις "επιβράδυνση της νευρικής αγωγιμότητας", τότε βεβαιωνόμαστε κι΄εμείς για την διάγνωση και δηλώνουμε καταφανώς περίλυποι (αλλά και υπερήφανοι που το βρήκαμε) στον άρρωστό μας ότι "δυστυχώς έχει σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα και πρέπει να επισκεφθεί,τι άλλο, τον χειρουργό για τα περαιτέρω...".

 

Ο κλινικός όμως γιατρός είναι μεν εύκολο να πεί στον άρρωστό του "κάνε κι' ένα ηλεκτρομυογράφημα, για να δούμε τι έχεις", αλλά πρέπει να το συστήνει μόνον όταν δεν έχει άλλους τρόπους να βάλει την διάγνωση, γιατί το άτιμο πονάει πολύ (μερικοί άνθρωποι δεν το αντέχουν και το παρατάνε), είναι ακριβό και δεν είναι πάντα αξιόπιστο.

Οφείλω να βγάλω το καπέλο στους φίλους μας Ορθοπεδικούς, γιατί πολλοί απ΄ αυτούς βάζουν την διάγνωση του συνδρόμου, και χειρουργούν ακόμα, μόνο με βάση τα συμπτώματα ή και την κλινική εξέταση, χωρίς να υποχρεώσουν τον άρρωστό τους να κάνει την μαρτυρική αυτή εξέταση.

Πονάει μεν, αλλά χρειάζεται...

Πάντως, η κλινική εμπειρία έχει δείξει ότι το ηλεκτρομυογράφημα πρέπει να γίνεται σε κάθε άνθρωπο που μουδιάζουν επίμονα τα χέρια του, αφ΄ενός γιατί η κλινική εξέταση συχνά είναι αρνητική για ΣΚΣ, και αφ΄ετέρου γιατί συχνά το μούδιασμα των άνω άκρων είναι σύμπτωμα πολλών και ποικίλων νευρολογικών νοσημάτων των χεριών, του αυχένα (π.χ. αυχενική ριζαλγία, "παγιδευτικές νευροπάθειες", σύνδρομο θωρακικής εξόδου), του εγκεφάλου και γενικώς συστηματικών νοσημάτων.

Μπορεί ο άρρωστος με σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα να έχει αρνητικό ΗΜΓ ;

Ένα παράδοξο, σχετικά συχνό, φαινόμενο είναι ο άρρωστος με συμπτώματα και κλινικά ευρήματα συνδρόμου καρπιαίου σωλήνα να έχει αρνητικό ΗΜΓ. Δηλαδή, φυσιολογικό ΗΜΓ δεν σημαίνει ότι ο άρρωστος δεν έχει ΣΚΣ. Απλώς είναι πολύ ήπιο (αρχόμενο) ή πολύ βαρύ.

Πως μπορούμε να βεβαιωθούμε ότι ο άρρωστος με αρνητικό ΗΜΓ έχει πράγματι σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα ;

Στην περίπτωση αυτή μπορούμε να κάνουμε ένα υπερηχογράφημα ή, καλύτερα, μια μαγνητική τομογραφία ή στον καρπιαίο σωλήνα. Ενας άλλος τρόπος είναι να κάνουμε μια ένεση με τοπικό αναισθητικό μέσα στον καρπιαίο σωλήνα.

Εάν ο ασθενής έχει όντως ΣΚΣ, η έγχυση του αναισθητικού μέσα στον καρπιαίο σωλήνα ανακουφίζει από τα συμπτώματα.

Η ένεση αναισθητικού μέσα στον καρπιαίο σωλήνα βοηθάει στη διάγνωση του ΣΚΣ

Χρειάζονται οι ασθενείς με σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα να κάνουν εργαστηριακές εξετάσεις ;

Συχνά – πυκνά, έρχονται άρρωστοι με διαπιστωμένο ΣΚΣ, όπου κανείς δεν τους έχει συστήσει να κάνουν έναν στοιχειώδη ρευματολογικό ή άλλο έλεγχο.  

Αλλοτε, ο γιατρός διαπιστώνει μεν με την κλινική εξέταση ή/και με το ΗΜΓ ότι ο άρρωστός του έχει ΣΚΣ και τον στέλνει στον χειρουργό, χωρίς να κάνει τον κόπο να του συστήσει ορισμένες εργαστηριακές εξετάσεις.

Ακόμα, πολλοί χειρουργοί ανοίγουνε τον καρπιαίο σωλήνα των αρρώστων τους χωρίς να έχουν κάνει τίποτα απ΄όλ΄αυτά – ακόμα ούτε και ΗΜΓ : βάζουν την διάγνωση μόνο από τα συμπτώματα και μετά χειρουργούν.

Ποια είναι η ιδανική προσέγγιση για την διάγνωση - θεραπεία του συνδρόμου καρπιαίου σωλήνα ; 

Πρώτα - πρώτα να βάλουμε την διάγνωση...

Η διάγνωση του ΣΚΣ, όπως θα δούμε παρακάτω, βασίζεται κυρίως στα κλινικά συμπτώματα και σημεία και στο ηλεκτρομυογράφημα. 

Ενα χαρακτηριστικό, κλασικό σημείο του συνδρόμου καρπιαίου σωλήνα είναι ότι ο άρρωστος με ΣΚΣ ξυπνάει το βράδυ από τον ύπνο γιατί τα χέρια του είναι μουδιασμένα και τα τινάζει για να ξεμουδιάσουν (σημείο τινάγματος). 

Το σημείο αυτό, εάν υπάρχει, θα έλεγα ότι είναι διαγνωστικό του ΣΚΣ, γιατί δεν υπάρχει άλλο νόσημα που να το κάνει. 

Εάν ο άρρωστος έχει χαρακτηριστικά συμπτώματα και κλινικά ευρήματα, αλλά αρνητικό ηλεκτρομυογράφημα, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε εναλλακτικές διαγνωστικές μεθόδους, όπως τα υπέρηχα, η MRI και η αξονική τομογραφία.

Μετά, να ψάξουμε μήπως υπάρχει κάποιο αίτιο/αίτια που το δημιουργεί... 

Υστερα πρέπει να βρούμε μήπως υπάρχει κάποια αιτία, κάποια πάθηση που να δικαιολογεί τα συμπτώματα του αρρώστου, δηλ. να ξεκαθαρίσουμε εάν το ΣΚΣ είναι πρωτοπαθές ή δευτεροπαθές.

Καταστάσεις - παθήσεις που σχετίζονται με ΣΚΣ :

  1.   Συστηματικά αίτια

  • Αιματολογικά νοσήματα (αιμορροφιλία, λευχαιμία, πολλαπλούν μυέλωμα)
  • Μεταβολικά  νοσήματα (αμυλοείδωση, μεγαλακρία, σακχαρώδης διαβήτης, υπερθυρεοειδισμός/υποθυρεοειδισμός)
  • Ρευματικά  νοσήματα (δερματομυοσίτιδα, μη ειδική τενοντοελυτρίτιδα καμπτήρων, οστεοαρθρίτιδα, ουρική ή ψευδουρική αρθρίτιδα, ρευματοειδής αρθρίτιδα, σκληρόδερμα, συστηματικός ερυθηματώδης λύκος)
  • Λοιμώξεις (λοιμώξεις από παρβοϊό, μυκοβακτηριδιακές λοιμώξεις (π.χ. φυματίωση), νόσος Lyme, σηπτική αρθρίτιδα) 

2.   Τοπικά αίτια

  • Αμεσες κακώσεις (κάταγμα Colles, παρεκτόπιση των οστών του καρπού)
  • Ανατομικές ανωμαλίες (ανώμαλοι τένοντες καμπτήρων – μύες, θρόμβωση αρτηρίας, οστικές ανωμαλίες, παραμονή μέσης αρτηρίας, πάχυνση του εγκάρσιου συνδέσμου του καρπού, συγγενής μικρός καρπιαίος σωλήνας)
  • Καλοήθεις τοπικοί όγκοι (αγγειακές δυσπλασίες, αιμαγγείωμα, γάγγλια, κύστεις, λιπώματα, νευρώματα)
  • Αύξηση όγκου καρπιαίου σωλήνα (οίδημα, συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια, φλεγμονές π.χ. τενοντοελυτρίτιδα, υπερτροφία υμένα)

3.   Αλλα :

  • Ακτινοθεραπεία, αλκοολισμός, εγκυμοσύνη, εμμηνόπαυση, νεφρική ανεπάρκεια και αιμοδιύλιση, παχυσαρκία, σαρκοείδωση, σύνδρομο Charcot-Marie-Tooth τύπου 1, φάρμακα (κορτιζόνη, οιστρογόνα, αντισυλληπτικά)

... Τέλος, να αποφασίσουμε αν το ΣΚΣ είναι πρωτοπαθές ή δευτεροπαθές

Αφού λοιπόν αποκλείσουμε τα συχνότερα οργανικά αίτια που συνδέονται με σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα (π.χ. υπερθυρεοειδισμός, ρευματικά νοσήματα, σακχαρώδης διαβήτης, κ.λ.π.) με τις κατάλληλες εργαστηριακές εξετάσεις ή/και απεικονιστικές μεθόδους,

τότε μπορούμε να ρίξουμε το φταίξιμο στα μη οργανικά αίτια (π.χ. αλκοολισμός, εμμηνόπαυση, παχυσαρκία, φάρμακα, εγκυμοσύνη) ή να καταλήξουμε, με σχετική σιγουριά, ότι το ΣΚΣ είναι ιδιοπαθές, άγνωστης δηλ. αιτιολογίας, και να πάψουμε να ασχολούμαστε μ΄αυτό και να προχωρήσουμε για τα περαιτέρω.

Μερικοί «βαφτίζουν» σαν ΣΚΣ κάθε άνθρωπο που υποφέρει από πόνο, αιμωδία, οίδημα ή/και καύσο στη κερκιδική πλευρά των χεριών ή/και των καρπών. Όταν όμως ο πόνος είναι το κύριο σύμπτωμα, η πηγή του προβλήματος συνήθως δεν είναι το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα. Στην περίπτωση αυτή πρέπει να ψάξουμε για άλλα αίτια που προκαλούν τα συμπτώματα αυτά, όπως επικονδυλίτιδα του αγκώνα, σύνδρομο θωρακικής εξόδου, αυχενική ριζαλγία, κ.ά.

 

Σύνδρομο θωρακικής εξόδου : Κάνει μουδιάσματα στα χέρια που μπορεί να αποδοθούν σε σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα

Πως γίνεται η διάγνωση του συνδρόμου καρπιαίου σωλήνα ;

Δεν υπάρχει ομοφωνία για την διάγνωση του συνδρόμου καρπιαίου σωλήνα. Η διάγνωση γίνεται με βάση τα τυπικά συμπτώματα που αναφέρθηκαν, τα κλινικά ευρήματα και τις ηλεκτροφυσιολογικές μελέτες.

Εάν οι μελέτες αυτές είναι φυσιολογικές, τότε είτε δεν υπάρχει ΣΚΣ, είτε είναι πολύ ήπιο.

Ποιά είναι η θεραπεία του συνδρόμου καρπιαίου σωλήνα ; 

Η θεραπεία του ΣΚΣ είναι συντηρητική ή χειρουργική.

Εχουν αποτέλεσμα οι συντηρητικές θεραπείες στο σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα ;

Οι συντηρητικές (μη χειρουργικές) θεραπείες είναι αποτελεσματικές σε ασθενείς με ήπιο έως μέτριας βαρύτητας ΣΚΣ. Μπορούν να γίνουν σε ασθενείς χωρίς μυική αδυναμία ή ατροφία και ηλεκτρομυογραφικές ενδείξεις απονεύρωσης, αλλά με ήπιες μόνον ανωμαλίες των μελετών της νευρικής αγωγιμότητας.

Συστάσεις σε ασθενείς με σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα

  • Να αποφεύγουν τις επανειλημμένες κινήσεις των χεριών και ιδιαίτερα τις βαριές χειρωνακτικές εργασίες, ιδιαίτερα την χρήση δονητικών – κρουστικών εργαλείων (π.χ. τριβεία, συμπιεστές)
  • Να τροποποιήσουν τις εργασιακές/περιβαλλοντικές συνθήκες (ανάπαυση καρπού, χρήση ποντικιού με βάση) 
  • Να αποφεύγουν ή να περιορίσουν την κατανάλωση καφφεΐνης, νικοτίνης και οινοπνεύματος
  • Να κάνουν συχνά διαλείμματα, εάν γράφουν πολύ σε υπολογιστές
  • Να χρησιμοποιούν, αντί για πληκτρολόγιο, εναλλακτικές μεθόδους (ψηφιακή πένα, αναγνώριση φωνής, υπαγόρευση σε μαγνητόφωνο) 
  • Να αποφεύγουν το στατικό ποδήλατο, την ποδηλασία ή οποιαδήποτε άλλη άσκηση φορτίζει τους καρπούς 

Θεραπευτική προσέγγιση συνδρόμου καρπιαίου σωλήνα

Νάρθηκες

Σε ασθενείς με ήπιο έως μέτριο συμπτωματικό ΣΚΣ διάρκειας ≤10 μηνών η αρχική θεραπεία εκλογής είναι οι νυχτερινοί νάρθηκες του καρπού σε ουδέτερη θέση.

Νυχτερινός νάρθηκας καρπού για σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα

Κορτιζόνη

Οι ασθενείς με ήπιο έως μέτριας βαρύτητας συμπτωματικό σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα που δεν ανταποκρίνονται ή δεν αντέχουν τους νάρθηκες, συνιστάται να θεραπεύονται με ενέσεις κορτιζόνης μέσα στον καρπιαίο σωλήνα ή κορτιζόνη από το στόμα.

Ενεση κορτιζόνης με αναισθητικό μέσα στον καρπιαίο σωλήνα : Μπορείνα ανακουφίσει από τα συμπτώματα για πολλά χρόνια...

Η θεραπεία με κορτιζόνη από το στόμα δεν πρέπει να διαρκεί περισσότερο από 4 εβδομάδες, λόγω των κινδύνων της μακροχρόνιας κορτιζονοθεραπείας.

Άλλες θεραπείες

Σε ασθενείς με ήπιο έως μέτριο ΣΚΣ που αρνούνται θεραπεία με κορτιζόνη μπορεί να γίνει κινητοποίηση των οστών του καρπού ή γιόγκα, αν και οι πληροφορίες για την αποτελεσματικότητα των 2 αυτών μεθόδων είναι περιορισμένες και χαμηλής ποιότητας.

Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ)

Τα ΜΣΑΦ δεν φαίνεται να ανακουφίζουν σημαντικά από τα συμπτώματα του ΣΚΣ και έχουν σοβαρές επιπλοκές, γι΄αυτό και γενικά δεν συνιστώνται για την μακροχρόνια θεραπεία του ΣΚΣ.

Χειρουργική θεραπεία 

Σε ασθενείς με μέτριο έως σοβαρό ΣΚΣ ανθεκτικό στις συντηρητικές θεραπείες συνιστάται χειρουργική αποσυμπίεση του μέσου νεύρου.

Η χειρουργική επέμβαση φαίνεται ότι ανακουφίζει μακροχρόνια από τα συμπτώματα του ΣΚΣ περισσότερο από τους νάρθηκες ή τις ενέσεις κορτιζόνης.

Αρνικα : ανακουφίζει από τον μετεγχειρητικό πόνο στο σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα

Άλλες εναλλακτικές θεραπείες με βότανα και φυσικές ουσίες

  • Η άρνικα μπορεί να μειώσει τον μετεγχειρητικό πόνο σε ασθενείς με ΣΚΣ
  • Η κουρκούμη μπορεί να χρησιμοποιηθεί στο ΣΚΣ, δεδομένου ότι έχει ισχυρές αντιφλεγμονώδεις δράσεις, χωρίς επιπλοκές
  • Τα ωμέγα 3 λιπαρά οξέα μπορεί να προλάβουν το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα
  • Το λινέλαιο μπορεί να μειώσει τον νευροπαθητικό πόνο και να βελτιώσει την λειτουργικότητα σε ασθενείς με ΣΚΣ

Σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα και κύηση

Το ΣΚΣ μπορεί να δημιουργηθεί στη διάρκεια της κύησης, ιδιαίτερα στη διάρκεια του τρίτου τριμήνου. Στις περισσότερες περιπτώσεις τα συμπτώματα υποχωρούν βαθμιαία μερικές εβδομάδες μετά τον τοκετό.

Στις γυναίκες που εμφανίζουν ΣΚΣ στη διάρκεια της κύησης συνιστώνται νυχτερινοί νάρθηκες του καρπού. Χειρουργική αποσυμπίεση σπάνια ενδείκνυται στη διάρκεια της κύησης, γιατί το ΣΚΣ συχνά υποχωρεί πλήρως μετά τον τοκετό.

 

ΚΛΙΝΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΟΡΙΕΣ

Μπορούμε να αφήσουμε το ΣΚΣ χωρίς θεραπεία ;

Το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα πρέπει να θεραπεύεται σε όλες τις περιπτώσεις γιατί, εάν παραμείνει για πολλά χρόνια (όπως συμβαίνει στους ηλικιωμένους), μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη βλάβη του νεύρου, δηλ. σε μη αναστρέψιμη αιμωδία, μυική ατροφία και αδυναμία.

Ποιά είναι η θεραπεία σε μέτριες έως σοβαρές περιπτώσεις ;

Εδώ τα πράγματα είναι ξεκάθαρα και αδιαμφισβήτητα : μέτριας έως μεγάλης βαρύτητας σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα που έχει διαγνωσθεί κλινικά ή/και ηλεκτρομυογραφικά = χειρουργείο.

Γιατί μερικές φορές το χειρουργείο δεν έχει αποτέλεσμα και τα συμπτώματα υποτροπιάζουν ;

Ενώ οι χειρουργικές επεμβάσεις στον καρπιαίο σωλήνα γενικά πάνε πολύ καλά, μερικές φορές δεν έχουν καλό αποτέλεσμα, λόγω διαφόρων παραγόντων που δεν σχετίζονται με τα νεύρα, την ανατομία της περιοχής ή τον τύπο της χειρουργικής επέμβασης .

Εάν ο άρρωστος συνεχίζει να έχει πόνο στο χέρι μετά την επέμβαση πιθανότατα έχει κάποιο άλλο νόσημα που αποδόθηκε κατά λάθος σε ΣΚΣ και τον οδήγησε σε χειρουργική επέμβαση.

Εχει καλό αποτέλεσμα η χειρουργική θεραπεία σε διαβητικούς ασθενείς με σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα ;

Στους διαβητικούς, η επέμβαση στον καρπιαίο σωλήνα φαίνεται ότι ανακουφίζει λιγότερο από τα συμπτώματα από τους μη διαβητικούς.

Πάντως, μερικές μελέτες δεν έχουν διαπιστώσει διαφορά μεταξύ διαβητικών και φυσιολογικών ατόμων, άλλοι όμως υποστηρίζουν ότι η βελτίωση δεν είναι τόσο μεγάλη στους ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη.

Εάν θεραπεύσουμε το εκλυτικό αίτιο (π.χ. παχυσαρκία) το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα θα βελτιωθεί ;

Δυστυχώς, δεν υπάρχει απόδειξη ότι ακόμα και αν διορθώσουμε το αίτιο (εάν βέβαια υπάρχει) που έχει δημιουργήσει το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα (π.χ. παχυσαρκία, αλκοολισμός), ή αντίστοιχα θεραπεύσουμε την πάθηση που υπάρχει κάτω απ' αυτό (π.χ. την ρευματοειδή αρθρίτιδα), θα βελτιωθούν τα συμπτώματα ή η εξέλιξη της βασανιστικής αυτής πάθησης.

Χειρουργείο : Μοιραία κατάληξη για τον άρρωστο με σύνδρομο καρπαίου σωλήνα

Δηλ., με άλλα λόγια, είτε βρούμε την αίτια, είτε όχι, ο άρρωστος με μέτριο/βαρύ σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα δεν γλυτώνει το χειρουργείο. Το μόνο κέρδος από την ιστορία αυτή είναι ότι μπορεί να αποκαλύψει κάποια πάθηση που ο άρρωστος ίσως να αγνοούσε.

Ποιός είναι ο σκοπός της χειρουργικής θεραπείας ; 

Η βασική αρχή της χειρουργικής επέμβασης στο ΣΚΣ είναι η αύξηση του όγκου του καρπιαίου σωλήνα μετά από διατομή του εγκάρσιου συνδέσμου του καρπού για να απελευθερωθεί η πίεση που ασκείται πάνω στο μέσο νεύρο.

Από τις διαθέσιμες χειρουργικές μεθόδους προτιμότερη είναι η ενδοσκοπική χειρουργική αποσυμπίεση, γιατί επιτρέπει στον άρρωστο να αποκατασταθεί ενωρίτερα και να επιστρέψει γρηγορότερα στην εργασία του.

Χρειάζεται χειρουργική επέμβαση στο σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα στη διάρκεια της κύησης ;

Στις εγκύους, το ΣΚΣ συχνά υποχωρεί πλήρως μετά τον τοκετό, γι΄ αυτό και δεν χρειάζεται χειρουργική επέμβαση.

ΗΘΙΚΟ ΔΙΔΑΓΜΑ - ΠΑΡΑΙΝΕΣΗ

Προς τα απανταχού θύματα της ...Ωραίας Ελένης 

 

Ω, εσείς, ταλαίπωροι, δύστυχοι και αφελείς Ελληνες πολίτες, 

εσείς που πηλαλάτε αγκομαχώντας στους χειρουργούς αυθωρεί και παραχρήμα όταν η ...Ωραία Ελένη σας έχει κυριεύσει απρόσκλητη, μοιραία και αδυσώπητη,

και πορεύεστε ακάθεκτοι, αμετάπειστοι και αποφασισμένοι να συναντήσετε το πεπρωμένο σας, δηλ. το χειρουργικό τραπέζι,

κάντε μια επίσκεψη στο Ρευματολόγο. Ο κόπος σας μπορεί να σας αποζημιώσει.

 

Βέβαια, δεν ισχυρίζομαι ότι ο Ρευματολόγος μπορεί να σας γλυτώσει από το χειρουργείο (αν είναι στη μοίρα σας),

αλλά είναι ίσως ο μόνος που θα μπορέσει να σας βρεί (αν βέβαια υπάρχει) κάποια πάθηση από κάτω που τροφοδοτεί τον νυχτερινό σας εφιάλτη,

τουλάχιστον έτσι για να ξέρετε, για να μην πάτε σαν το σκυλί στ' αμπέλι...

Μια ωδή αφιερωμένη στα θύματα της Ωραίας Ελένης 

Το πεπρωμένο...φαγείν αδύνατον

 Ω, εσείς, ταλαίπωροι, δύστυχοι και αφελείς πολίτες,
άπειροι, αθώοι, αλλά κι’ ένοχοι, Ελληνες συμπολίτες,
 
εσείς που μ’ αδημονία ψάχνετε να βρείτε μία λύση
όταν η κόρη η τρανή την μοίρα σας την κάλεσε,
όπως τα χρόνια τα παλιά τον πόλεμο προκάλεσε,
της Τροίας τα απόρθητα τα τείχη για να ρίξει,
 
εσείς, ωραίοι Ελληνες, θύματα γυναίκας άρπαγης,
μοιραίας κι αδυσώπητης που νύχτα αποφάσισε
τα χέρια να μουδιάσει, τα δάχτυλα να πρήξει,
 
πριχού, αθώοι και άπειροι, το μαύρο σας το χρήμα
που χρόνια το φυλάγατε στα βάθη του σπιτιού σας
στο χειρουργό να δώσετε τα χέρια σας να φτιάξει
κι’ από το φοβερό το μούδιασμα για να σας απαλλάξει,
 
εσείς, ωραίοι, αθώοι Ελληνες, παιδιά της Αλαμάνας,
σπόροι γόνιμης γής, πρόθυμης παραμάνας,
πριχού το πεπρωμένο σας να συναντήσετε
στου χειρουργού τα χέρια, χωρίς κανένα λόγο,
κάντε μια επίσκεψη και στον Ρευματολόγο.
 
Ξέρει από ρεύματα κι΄αυτός, τα φώτα του θα δώσει
σα νάναι ηλεκτρολόγος κι ο κόπος σας, νάστε σίγουρος,
μπορεί και να σας σώσει. 
 

 

Της Τροίας τα τείχη τα απόρθητα...

(Ποιητής από το πρόχειρο, που μοιάζει με αγριόχοιρο...).

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΗΣΥΧΩΝ ΠΟΔΙΩΝ : Nυχτερινός εφιάλτης νούμερο ένα...

Τι είναι το σύνδρομο ανήσυχων ποδιών ;

Το σύνδρομο ανήσυχων ποδιών (Αγγλιστί Restless legs syndrome; RLS) σήμερα θεωρείται «νευρολογικό νόσημα χαρακτηριζόμενο από αίσθημα δυσφορίας και ακατανίκητη και ασυναίσθητη υπερκινητικότητα των ποδιών, η οποία επιδεινώνεται τις απογευματινές ή βραδυνές ώρες και στην διάρκεια της ανάπαυσης, βελτιώνεται με τις κινήσεις των προσβληθέντων ποδιών και διαταράσσει τον ύπνο».

Είναι συχνό αυτό το σύνδρομο ;

Το RLS είναι πολύ συχνό νόσημα στην καθημέρα πράξη, αλλά συνήθως περνάει απαρατήρητο και η διάγνωσή του μπορεί να καθυστερήσει ακόμα και 10-20 χρόνια. Στις ΗΠΑ, 10-15% του γενικού πληθυσμού πάσχει από  RLS.

Ποιοι παθαίνουν συχνότερα σύνδρομο ανήσυχων ποδιών ;

Το σύνδρομο ανήσυχων ποδιών μπορεί να παρατηρηθεί σε οποιαδήποτε ηλικία, ακόμα και στη βρεφική, και είναι εξίσου συχνό και στα δύο φύλα, αλλά πολύ συχνότερο σε άτομα μέσης ή μεγαλύτερης ηλικίας.

  

Οι ηλικιωμένοι παθαίνουν συχνότερα σύνδρομο ανήσυχων ποδιών

Πόσες μορφές συνδρόμου ανήσυχων ποδιών υπάρχουν ;

Διακρίνονται 2 τύποι RLS : το πρωτοπαθές (οικογενές) και το δευτεροπαθές. Ανάλογα με την αιτιολογία του, το σύνδρομο ανήσυχων ποδιών διακρίνεται σε πρωτοπαθές (άγνωστης δηλ. αιτιολογίας) και σε δευτεροπαθές (συνδεόμενο με πολλά και διάφορα νοσήματα, αλλά και φάρμακα).

Πως εκδηλώνεται το σύνδρομο ανήσυχων ποδιών ;

Το RLS χαρακτηρίζεται από διαταραχές της αισθητικότητας (παραισθησίες/δυσαισθησίες), συνήθως στο ένα ή και τα δύο κάτω άκρα, στη διάρκεια της ανάπαυσης.

Οι ασθενείς περιγράφουν τα συμπτώματά τους σαν «βελονιές και σουβλιές, εσωτερική φαγούρα ή φαγούρα στα κόκκαλα, ηλεκτροσόκ, ανησυχία, σκουλήκια ή έντομα ή πίεση κάτω από το δέρμα, ανατρίχιασμα, κάψιμο, τράβηγμα, κάτι να σέρνεται ή σαν να τρέχει νερό ή πέπσι-κόλα στις φλέβες», κ.ά. και έχουν ακατανίκητη, ασυναίσθητη, ανάγκη να κινούν συνεχώς τα προσβληθέντα μέλη τους (ακαθισία εντοπισμένη στα πόδια).

Τα συμπτώματα ανακουφίζονται με τις κινήσεις των ποδιών, εντριβές, πίεση, βάδιση ή θερμότητα (λουτρά ή επιθέματα), αλλά συνήθως υποτροπιάζουν όταν οι κινήσεις σταματήσουν.

Σχεδόν πάντα οι κινήσεις των ποδιών παρουσιάζονται στην διάρκεια της νύχτας και περιγράφονται από τους γονείς του παιδιού ή την/τον σύντροφο του ασθενούς σαν «κλωτσιές» ή «ανησυχία των ποδιών». Οι κινήσεις αυτές είναι στερεότυπες και τα ρυθμικά τινάγματα των ποδιών/κνημών, τα οποία διαρκούν <5 δευτερόλεπτα, μπορεί να προκαλέσουν διέγερση στη διάρκεια του ύπνου.

 

Οι ασθενείς με RLS συχνά παρουσιάζουν περιοδικές κινήσεις των κάτω άκρων (periodic leg movements; PLMs), χαρακτηριζόμενες από ασυναίσθητη έντονη ραχιαία κάμψη των ποδιών, η οποία παρατηρείται κάθε 20-40 δευτερόλεπτα όταν οι ασθενείς είναι ξαπλωμένοι ή κοιμούνται και διαρκεί 0.5-5 δευτερόλεπτα. Οι PLMs παρατηρούνται στο 85% των ασθενών με RLS στη διάρκεια του ύπνου και σχετίζονται με την κλινική βαρύτητα του RLS.

Οι περισσότεροι ασθενείς (85%) με RLS δυσκολεύονται να κοιμηθούν το βράδυ λόγω των συμπτωμάτων, ενώ μπορεί να έχουν υπερβολική υπνηλία στη διάρκεια της ημέρας λόγω της κακής ποιότητας του ύπνου συνεπεία των πολλαπλών διεγέρσεων που προκαλεί το PLMS.

Οι άτυχοι με σύνδρομο ανήσυχων ποδιών είναι όλο το βράδυ στο πόδι...

Τα ντοπαμινεργικά φάρμακα μπορεί να προκαλέσουν επιδείνωση ή υποτροπή των συμπτωμάτων αργά το βράδυ ή τις πρωϊνές ώρες.

Τα συμπτώματα ακόμα πυροδοτούνται από φάρμακα (SSRIs και TCAs), καφεΐνη, οινόπνευμα και έλλειψη ύπνου.

Δείχνει η εξέταση τίποτα το παθολογικό ;

Η κλινική εξέταση είναι φυσιολογική στο πρωτοπαθές RLS, αλλά μπορεί να αποκαλύψει σημεία ήπιας νευροπάθειας, ριζοπάθειας ή μυελοπάθειας σε περιπτώσεις δευτεροπαθούς RLS.

Πως γίνεται η διάγνωση του συνδρόμου ανήσυχων ποδιών ;

Δεν υπάρχουν ειδικές εξετάσεις για την διάγνωση του RLS. Η διάγνωση γίνεται κλινικά με βάση το ιστορικό και τα συμπτώματα και υποβοηθείται από ορισμένα κριτήρια :

(1)  Ακατανίκητη επιθυμία κίνησης των μελών, συνήθως συνδεόμενη με παραισθησίες ή δυσαισθησίες 

(2)  Επιδείνωση των συμπτωμάτων ή εμφάνισή τους αποκλειστικά στην ανάπαυση (κατάκλιση, κάθισμα) και μερική ή προσωρινή ανακούφισή τους με τις δραστηριότητες 

(3)  Κινητική ανησυχία

(4)  Κιρκαδική διακύμανση των συμπτωμάτων, τα οποία παρουσιάζονται αργά το απόγευμα και το βράδυ. Συχνά, τα συμπτώματα ανακουφίζονται μετά τις 5.00 π.μ. Σε σοβαρότερες περιπτώσεις, μπορεί να υπάρχουν σ΄όλη την διάρκεια της ημέρας, χωρίς κιρκαδικές διακυμάνσεις.

Μην μπερδεύετε το σύνδρομο ανήσυχων ποδιών :

Με την νόσο περιοδικής κίνησης των μελών.

Η κατάσταση αυτή χαρακτηρίζεται από στερεότυπες, επαναλαμβανόμενες κάμψεις των μελών (μόνο των κάτω άκρων ή των κάτω άκρων περισσότερο από τα άνω) οι οποίες διαρκούν 0.5-5 sec και συνήθως παρατηρούνται κάθε 20-40 sec στη διάρκεια του ύπνου.

Με τις νυχτερινές κράμπες των κνημών.

Οι κράμπες συνίστανται σε ετερόπλευρες, συχνά εντοπισμένες, επώδυνες, ψηλαφητές ακούσιες μυικές συσπάσεις, οι οποίες εμφανίζονται ξαφνικά στη διάρκεια της νύχτας. Όπως και το RLS μπορεί να έχουν κιρκαδικό ρυθμό και συχνά παρατηρούνται στην ανάπαυση, αλλά συνοδεύονται από σκλήρυνση των μυών, η οποία απουσιάζει στο RLS.

Με ενοχλήματα που παρουσιάζονται με ορισμένες θέσεις του σώματος και ανακουφίζονται με την αλλαγή της θέσης.

Αντίθετα, τα συμπτώματα του RLS παρατηρούνται οποιαδήποτε θέση κι΄αν έχει το σώμα στην ανάπαυση στη διάρκεια των απογευματινών ή νυχτερινών ωρών και ανακουφίζονται με τις κινήσεις των μελών ή το περπάτημα.

Και οι έγκυες παθαίνουν συχνά σύνδρομο ανήσυχων ποδιών...

Το σύνδρομο ανήσυχων ποδιών δεν είναι πάντοτε «αθώο» : μπορεί να κρύβει κάτι άλλο από κάτω...

ΠΡΟΣΟΧΗ :

Προτού πείτε στον άρρωστό σας ότι «δεν είναι τίποτα, θα περάσει» ή ότι «είναι ψυχολογικό» κ.λ.π. πρέπει να αποκλείσετε πολλές και διάφορες παθήσεις που μπορεί να κρύβονται κάτω από το φαινομενικά «αθώο» αυτό σύνδρομο με κάποιες ειδικές κλινικές και παρακλινικές εξετάσεις.

Αποκλείστε αυτά που φαίνονται με την πρώτη (ή 2η) ματιά :

  • Κατάχρηση οινοπνεύματος (σφηνάκια), καφεΐνης, καπνού
  • Φάρμακα (π.χ. αντισπασμωδικά, αντικαταθλιπτικά, νευροληπτικά, β-αναστολείς, Η2 ανταγωνιστές, λίθιο)
  • Εγκυμοσύνη
  • Σακχαρώδης διαβήτης
  • Υποθυρεοειδισμός/υπερθυρεοειδισμός
  • Ρευματικά νοσήματα (ρευματοειδής αρθρίτιδα, σύνδρομο Sjogren, νόσος Lyme, ινομυαλγία)
  • Νευρολογικά νοσήματα (μυελοπάθεια/μυελίτιδα, νόσος Parkinson, πολυνευροπάθεια, οσφυοιερή ριζοπάθεια)
  • Ουραιμία
  • Χειρουργικές γαστρικές επεμβάσεις
  • Χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια

 

Κοι οι άρρωστοι με ρευματοειδή αρθρίτιδα την ίδια τύχη έχουν...

Αποκλείστε αυτά που θέλουν περισσότερο ψάξιμο : 

Αφού αποκλείσετε αυτά που φαίνονται με την πρώτη (ή δεύτερη) ματιά, ψάξτε για παθήσεις που δεν φαίνονται (χρειάζονται εργαστηριακές ή άλλες εξετάσεις), π.χ.

  • Αναιμία
  • Μονοκλωνική γαμμαπάθεια
  • Αμυλοείδωση
  • Ανεπάρκεια βιταμίνης Β12, φολικού οξέος ή μαγνησίου
  • Νευρολογικά νοσήματα (εάν δεν φαίνονται με την πρώτη ματιά)
  • Αγγειακά νοσήματα (εάν και αυτά δεν φαίνονται με την πρώτη ματιά) 
  • Σακχαρώδης διαβήτης
  • Υποθυρεοειδισμός/υπερθυρεοειδισμός

Υπάρχει όμως και κάποια διαγνωστική δυσκολία :

Το RLS, αν και σπάνια, συνδέεται με σοβαρότερες παθήσεις, όπως οι όγκοι και η αμυλοείδωση. 

Στις περιπτώσεις αυτές πέφτουμε «σε βαθειά νερά» : για να δούμε π.χ. αν ο άρρωστος έχει από κάτω αθόρυβη αμυλοείδωση πρέπει να κάνουμε βιοψία του υποδόριου κοιλιακού λίπους ή του νεφρού.

Η ταλαιπωρία είναι μεγαλύτερη αν θέλουμε να ψάξουμε αν ο άρρωστός μας έχει κάποιο όγκο σε κάποιο μέρος του σώματος : π.χ. υπερηχογραφήματα, αξονικές, μαγνητικές, κ.λ.π.

Οι εξετάσεις αυτές βέβαια δεν είναι εξετάσεις ρουτίνας και πρέπει να γίνονται μόνον όταν υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι οι παθήσεις αυτές υπάρχουν.

Ποιες εξετάσεις "δικαιούνται" οι ασθενείς με RLS ;

Ανεξάρτητα από τα αίτια που το δημιουργούν, κάθε άρρωστος με RLS οφείλει να κάνει τις εξής εξετάσεις :

  • Γενική αίματος
  • ΤΚΕ, CRP
  • Σάκχαρο αίματος
  • Τ3, Τ4, TSH
  • Σίδηρο ορού
  • Ουρία – κρεατινίνη αίματος
  • Βιταμίνη Β12 ορού
  • Μαγνήσιο ορού
  • Φυλλικό οξύ ορού
  • Γενική ούρων
  • Ηλεκτροφόρηση λευκωμάτων
  • Ποσοτικός προσδιορισμός ανοσοσφαιρινών
  • Πλήρης ρευματολογικός έλεγχος (RaTest, anti-CCP, anti-ENA (Ro, La, Sm, U1RnP, κ.ά.)

Εάν δεν βρείτε τίποτα το παθολογικό ή περίεργο :

Εάν δεν βρείτε τίποτα το παθολογικό, τότε μπορείτε να πείτε με σχετική πάντα βεβαιότητα στον άρρωστά σας ότι πράγματι είναι «ψυχολογικό» ή ότι «δεν πάει συχνά με την γυναίκα του», όπως λέμε συνήθως σ΄έναν άνθρωπο όταν δεν του βρίσκουμε κάτι ή, το συνηθέστερο, βαριόμαστε να ασχοληθούμε μαζί του.

Υπάρχει θεραπεία ή έτσι θα βασανίζομαι σ’ όλη μου την ζωή ;

Οι περισσότεροι άρρωστοι με RLS μου απευθύνουν το αγωνιώδες αυτό ερώτημα. Δυστυχώς όμως, δεν υπάρχει κάποια τελεσίδικη, οριστική θεραπεία με την οποία θα ξεμπερδέψουν από την βασανιστική αυτή κατάσταση, εκτός εάν υπάρχει κάποιο αίτιο (απ’ αυτά που αναφέραμε) που την έχει δημιουργήσει.

Συμβουλές προς... ναυτιλλομένους :

  • Αποφεύγετε (εάν είναι δυνατόν) τους παράγοντες που προκαλούν ή χειροτερεύουν τα συμπτώματα
  • Διακόψτε ή περιορίστε τα φάρμακα (εάν πάλι είναι δυνατόν) που ενοχοποιούνται για σύνδρομο ανήσυχων ποδιών
  • Σταματήστε επιτέλους το κάπνισμα και ελαττώστε τους πολλούς καφέδες και τα οινοπνευματώδη 

 

Κόψτε τους πολλούς καφέδες και τα "σφηνάκια"

Πως μπορώ να ανακουφισθώ από την ενοχλητική αυτή «πάθηση» ;

Κάντε ό,τι μπορείτε. Ακόμα και πρακτικά, π.χ. φυσιοθεραπεία, ήπιες ασκήσεις, μαλάξεις των μελών, δονητική ή ηλεκτρική διέγερση των ποδιών πριν από την κατάκλιση, ζεστά ή κρύα λουτρά ή whirlpool.

 

Υπάρχουν φάρμακα για την περίπτωσή μου ;

Συμπληρώματα για την διόρθωση της ανεπάρκειας των βιταμινών, σίδηρος ή ηλεκτρολύτες μπορεί να βελτιώσουν τα συμπτώματα.

Η θεραπεία εκλογής του RLS είναι οι αγωνιστές της ντοπαμίνης (ροπινιρόλη και πραμιπεξόλη). Χρησιμοποιούνται σε μέτριες έως σοβαρές περιπτώσεις 1-3 ώρες πριν από την νυχτερινή κατάκλιση.

Εάν οι άρρωστοι δεν ανταποκριθούν ή δεν ανεχθούν τους αγωνιστές της ντοπαμίνης, μπορεί να χορηγηθεί κλοναζεπάμη και γκαμπαπεντίνη.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Σε ποιά ειδικότητα "ανήκει" το σύνδρομο ανήσυχων ποδιών ;

Το σύνδρομο ανήσυχων ποδιών θεωρείται παραδοσιακά νευρολογικό νόσημα, αν και πιστεύω ότι "ανήκει" στους Παθολόγους, αν λάβει κανείς υπόψη του ότι τα αίτια του είναι πολλά και ποικίλα και ανήκουν στα χωράφια της Παθολογίας. 

Παρ' όλ΄αυτά, οι Παθολόγοι συνήθως "σνομπάρουν" το RLS και το στέλνουν "μπαλάκι" σε άλλες ειδικότητες, μεταξύ αυτών και σε μας τους Ρευματολόγους, με το ερώτημα μήπως τα συμπτώματά του ανήκουν ή κρύβουν από κάτω κάποιο μυστήριο, περίεργο και ανεξερεύνητο ρευματολογικό νόσημα.

Πάντως, οφείλω να ομολογήσω ότι έχουν δίκιο για το τελευταίο γιατί, μερικές φορές, τα συμπτώματα του RLS συνυπάρχουν με ρευματικές παθήσεις των οστών, αρθρώσεων και μαλακών μορίων (π.χ. ρευματοειδή αρθρίτιδα, οστεοαρθρίτιδα, σύνδρομο Sjogren, ινομυαλγία, κ.ά.), στις οποίες και συνήθως χρεώνονται.

Νυχτερινός εφιάλτης Νο Ενα...

Κλινικά, το RLS χαρακτηρίζεται από αισθητικά συμπτώματα και κινητικές διαταραχές των μελών, ιδίως των κάτω άκρων, οι οποίες επιδεινώνονται όταν οι ασθενείς αναπαύονται, κάθονται ή ξαπλώνουν και μπορεί να διακόψουν τον ύπνο.

Τα συμπτώματα μπορεί να επιδεινωθούν με την πάροδο της ηλικίας και να επεκταθούν στα άνω άκρα ή σε άλλες περιοχές του σώματος, προκαλώντας μερικές φορές σοβαρή κινητική αναπηρία.

  

Σύνδρομο ανήσυχων ποδιών : Νυχτερινός εφιάλτης Νο 1

Εύκολη η διάγνωση (για τον "ειδικό")...

Η διάγνωση του RLS είναι καθαρά κλινική και βασίζεται στην εμπειρία του γιατρού, στο τυπικό ιστορικό, την κλινική εξέταση και τον αποκλεισμό άλλων νοσημάτων που εκδηλώνονται με παρόμοια συμπτώματα.

αλλά δύσκολη η θεραπεία...

Η θεραπευτική αντιμετώπιση του RLS βασίζεται στην αναγνώριση του συνδρόμου, στην ενημέρωση του ασθενούς για την καλοήθη φύση του και σε συντηρητικά μέτρα, όπως αποφυγή των παραγόντων που πυροδοτούν τα συμπτώματα και σε φυσιοθεραπεία, ασκήσεις και φάρμακα.

και δεν περνάει εύκολα...

Το RLS μπορεί να έχει περιόδους ύφεσης και σε μερικές περιπτώσεις εξαφανίζεται, αλλά στην πλειοψηφία των περιπτώσεων είναι επίμονο και διαρκεί ισόβια. Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία μπορεί να απαλλάξει τον άρρωστο από τα χρόνια, «ανεξήγητα», ενοχλήματά του.

ΤΕΝΟΝΤΙΤΙΔΑ ΣΤΡΟΦΙΚΟΥ ΠΕΤΑΛΟΥ : Δεν φαίνεται, αλλά δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει…

Τι είναι το «στροφικό πέταλο» ;

Το στροφικό πέταλο (Αγγλιστί rotator cuff) είναι μία ομάδα τενόντων και μυών του ώμου, οι οποίοι συνδέουν το βραχιόνιο με την ωμοπλάτη. Οι τένοντες του στροφικού πετάλου δίνουν την σταθερότητα στον ώμο και επιτρέπουν την περιστροφή του.

Οι μύες που απαρτίζουν το στροφικό πέταλο είναι ο ελάσσων στρογγύλος (teres minor), ο υπακάνθιος (infraspinatus), o υπερακάνθιος (supraspinatus) και ο υποπλάτιος (subscapularis).

http://img.webmd.com/dtmcms/live/webmd/consumer_assets/site_images/articles/image_article_collections/anatomy_pages/rotator-cuff.jpg

Είναι συχνές οι παθήσεις του στροφικού πετάλου ;

Οι παθήσεις του στροφικού πετάλου είναι το συχνότερο αίτιο πόνου στον ώμο (ωμαλγίας) στο γενικό πληθυσμό.

Ποιος από τους τένοντες του στροφικού πετάλου είναι ο... τυχερός ;

Οποιοσδήποτε τένοντας του στροφικού πετάλου μπορεί να προσβληθεί, αλλά ο λαχνός πέφτει σχεδόν πάντα στον υπερακάνθιο.

Ποιος/ποιοί παθαίνουν συχνότερα τενοντίτιδα ; 

Οι… τυχεροί που παθαίνουν τενοντίτιδα είναι αυτοί που δουλεύουν πολύ τα χέρια τους ή κάνουν συχνές, επανειλημμένες, κινήσεις του ώμου (π.χ. κολύμπι, τέννις, ρίψη, γκόλφ, άρση βαρών, βόλλευ, γυμναστική) και οι ηλικιωμένοι .

Τι συμπτώματα έχει ο ταλαίπωρος άρρωστος με τενοντίτιδα ;

Οι πάσχοντες από τενοντίτιδα του στροφικού πετάλου παραπονούνται για πόνο στον ώμο όταν σηκώνουν τα χέρια πάνω από το κεφάλι, όπως π.χ. όταν φορούν ένα πουκάμισο ή βουρτσίζουν/χτενίζουν τα μαλλιά τους. Ο πόνος εντοπίζεται στην πλάγια επιφάνεια του δελτοειδούς και συχνά παρουσιάζεται στη διάρκεια της νύχτας, ιδιαίτερα όταν οι ασθενείς ξαπλώνουν στον πάσχοντα ώμο.

 

Οι αθλητές συχνά παραπονούνται για πόνο στην διάρκεια των αθλητικών τους δραστηριοτήτων (π.χ. ρίψη, κολύμβηση), αδυναμία ή μείωση των επιδόσεων (μείωση ταχύτητας, ακρίβειας ή αντοχής).

Ψηλαφείστε τον ώμο του αρρώστου σας

Στην τενοντίτιδα του στροφικού πετάλου, εάν δεήσετε να βάλετε το χεράκι σας πάνω στον ώμο του αρρώστου σας, θα βρείτε μια ευαισθησία στην μυική μάζα του υπερακανθίου ή του υπακανθίου ή εντοπισμένη υπακρωμιακή ευαισθησία στο έξω ή οπίσθιο - πλάγιο χείλος του ακρωμίου.

Πάντως, η ψηλάφηση του στροφικού πετάλου, επειδή αυτό κείται βαθιά μέσα στον δελτοειδή, είναι δύσκολη και αναξιόπιστη.

Προσοχή : πόνος στον ώμο δεν σημαίνει πάντοτε τενοντίτιδα του στροφικού πετάλου

Προτού αποφανθείτε περιχαρής και υπερήφανος, ότι ο πόνος στον ώμο του δύστυχου αρρώστου που έπεσε στα χέρια σας οφείλεται σε τενοντίτιδα του στροφικού πετάλου, πρέπει να τον ξεχωρίσετε και από άλλες επώδυνες παθήσεις του ώμου ή της γύρω περιοχής, όπως :

  • αυχενική ριζαλγία
  • οστεοαρθρίτιδα της ακρωμιοκλειδικής
  • υπακρωμιακή θυλακίτιδα,
  • τενοντοπάθεια του δικεφάλου,
  • ρήξη του στροφικού πετάλου και του επιχείλιου χόνδρου
  • και συμφυτική θυλακίτιδα (παγωμένος ώμος)

Πως βάζουμε την διάγνωση των παθήσεων του στροφικού πετάλου ;

Η διάγνωση των παθήσεων του στροφικού πετάλου γίνεται βασικά με την κλινική εξέταση (κλινικές δοκιμασίες) και τις απεικονιστικές μεθόδους (κυρίως μαγνητική τομογραφία).

Εξετάστε την έσω – έξω στροφή του ώμου

Η έξω στροφή του ώμου γίνεται κυρίως από τον υπακάνθιο. Η έσω και έξω στροφή του ώμου εξετάζονται με το άνω άκρο του ασθενούς στα πλευρά και τον αγκώνα σε κάμψη 90ο

Image

Εξέταση μυικής ισχύος υπακανθίου.

Σημείο επώδυνου ώμου

Πόνος στην ενεργό απαγωγή >90ο δείχνει τενοντίτιδα του στροφικού πετάλου. Η δοκιμασία αυτή είναι περισσότερο χρήσιμη όταν συνδυάζεται με την δοκιμασία Neer και Hawkins - Kennedy (βλέπε παρακάτω)

Image

Σημείο επώδυνου τόξου.

Δοκιμασία «άδειου δοχείου»

Με το χέρι του τεντωμένο σε 90ο απαγωγής και 30ο πρόσθιας κάμψης  ο άρρωστος στρέφει τον ώμο του προς τα μέσα, ενώ εσείς προσπαθείτε να κάνετε προσαγωγή του άνω άκρου και ο ασθενής ανθίσταται στην κίνηση αυτή.  Πόνος χωρίς αδυναμία είναι ένδειξη τενοντοπάθειας. Πόνος με αδυναμία δείχνει ρήξη του τένοντα του υπερακανθίου. 

Image

Δοκιμασία «άδειου δοχείου».

Δοκιμασία απώθησης (ή ανύψωσης του Gerber)

Ο ασθενής φέρνει το χέρι του πίσω από την ράχη του και εσείς ασκείτε αντίσταση στην προσπάθεια του ασθενούς να σπρώξει το χέρι του προς τα πίσω, ενώ με το άλλο σας χέρι σταθεροποιείτε το αντίπλευρο ώμο του. Η δοκιμασία αυτή εξετάζει τον υποπλάτιο μυ

Image

Δοκιμασία απώθησης ή Gerber.

Δοκιμασία Neer

Ο ασθενής ανυψώνει παθητικά το χέρι του στο ύψος του ώμου με τον αγκώνα τεντωμένο. Πόνος με την κίνηση αυτή δείχνει πρόσκρουση του ώμου.

Image

Δοκιμασία Neer

Δοκιμασία Hawkins - Kennedy

Σταθεροποιείστε τον ώμο του ασθενούς με το ένα σας χέρι και, με τον αγκώνα του ασθενούς λυγισμένο κατά 90ο, γυρίστε τον ώμο του προς τα μέσα με το άλλο σας χέρι. Η δοκιμασία είναι θετική εάν η έσω στροφή προκαλέσει πόνο στον ώμο και δείχνει πρόσκρουση του ώμου.

Image

Δοκιμασία Hawkins-Kennedy

Δοκιμασία ένεσης λιδοκαΐνης

Η ένεση λιδοκαΐνης μέσα στον υπακρωμιακό χώρο μπορεί να ανακουφίσει από τον πόνο και να διαχωρίσει την τενοντίτιδα του στροφικού πετάλου από την ρήξη.

Σε περιπτώσεις απλής τενοντίτιδας του στροφικού πετάλου (χωρίς σοβαρή ρήξη), η μυική ισχύς θα είναι φυσιολογική, ενώ, εάν υπάρχει σοβαρή ρήξη του τένοντα, η μυική ισχύς θα είναι μειωμένη.

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ

Δείχνουν τίποτα οι πλάκες ή τζάμπα τις κάνουμε ;

Δεν δείχνουν τίποτα το παθολογικό, αφού τα μαλακά μόρια (όπως οι τένοντες) δεν φαίνονται στην απλή ακτινογραφία, αλλά πρέπει να γίνονται για να αποκλείσουμε άλλες συνυπάρχουσες παθολογικές καταστάσεις του ώμου, π.χ. αν έχει κανένα κομμάτι ασβέστη στον υπερακάνθιο.

 

Ενα κομμάτι ασβέστη στον τένοντα του υπερακανθίου

Μυοσκελετικό υπερηχογράφημα ; έχει νόημα ;

Εχει μεγάλη ευαισθησία στη διάγνωση των παθήσεων του στροφικού πετάλου, ιδιαίτερα της πλήρους ρήξης των τενόντων.

Μαγνητική τομογραφία : δείχνει τίποτα ;

Η MRI χρησιμοποιείται για τον αποκλεισμό της ρήξης του στροφικού πετάλου και βοηθά στη διάγνωση όταν η παθολογία του ώμου δεν έχει προσδιορισθεί.

Η εκφύλιση του στροφικού πετάλου προκαλεί ένα υψηλής έντασης σήμα στην MRI.

 

Ρήξη στροφικού πετάλου (μαγνητική τομογραφία)

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Αρχική θεραπεία

Η αρχική θεραπεία της τενοντίτιδας του στροφικού πετάλου συνίσταται σε κρυοθεραπεία, ανάπαυση και ΜΣΑΦ.

Εναλλακτικά, μπορεί να γίνει ηλεκτρική διέγερση, φωνοφόρηση, ιοντοφόρηση και τοπική θεραπεία με νιτρωδη (τρινιτρικό γλυκερύλιο). Τα υπέρηχα και τα λέϊζερ δεν φαίνεται να έχουν αποτέλεσμα.

Εάν δεν προκύψει βελτίωση μέσα σε 2-3 μήνες με την συντηρητική θεραπεία, μπορείτε να κάνετε τοπικές ενέσεις κορτιζόνης με αναισθητικό σε συνδυασμό με ένα αναλγητικό.

Άλλες πειραματικές θεραπείες, που μπορεί να ανακουφίσουν από τον πόνο :

  • Τοπικά ΜΣΑΦ
  • Υπερθερμία
  • Εξωσωματική θεραπεία με κρουστικά κύματα 
  • Πλάσμα πλούσιο σε αιμοπετάλια 

Τι κάνουμε εάν ο άρρωστος έχει πλήρη ρήξη του στροφικού πετάλου ;

Εάν διαπιστώσουμε με βάση το ιστορικό, την φυσική εξέταση και την MRI, ότι ο άρρωστος έχει κλινικά πλήρη ρήξη του στροφικού πετάλου (π.χ. αδυναμία η οποία εξασθενεί την λειτουργικότητα του άνω άκρου) γενικά τον παραπέμπουμε σε Ορθοπεδικό χειρουργό.

Τι κάνουμε εάν η ρήξη δεν είναι πλήρης ;

Εάν υποψιαζόμαστε ρήξη του στροφικού πετάλου, αλλά ο ασθενής έχει ήπια μυική αδυναμία και καλή κινητικότητα, γενικά εφαρμόζουμε συντηρητική θεραπεία.

Τι κάνουμε εάν ο άρρωστος έχει απλή τενοντίτιδα του στροφικού πετάλου ;

  • Κρυοθεραπεία(για οξείες κακώσεις)
  • Σχετική ανάπαυση (αποφυγή δραστηριοτήτων που επιδεινώνουν τα συμπτώματα)
  • ΜΣΑΦ επί 7-10 ημέρες
  • Φυσιοθεραπεία

Εάν η λειτουργικότητα και τα συμπτώματα βελτιωθούν μετά από αρκετές εβδομάδες φυσιοθεραπείας, ο ασθενής συνεχίζει την θεραπεία και αρχίζει προοδευτική βαθμιαία επιστροφή στις δραστηριότητες, όπως τα αθλήματα.

Τι κάνουμε εάν η κατάσταση δεν βελτιωθεί ;

  • Μυοσκελετικό υπερηχογράφημα (άν δεν έχει γίνει προηγουμένως)
  • Απλή ακτινογραφία, εάν τα συμπτώματα είναι επίμονα, για να δούμε εάν υπάρχουν ανατομικές παραλλαγές (π.χ. osacromiale), ή οστεοαρθρίτιδα της ακρωμιοκλειδικής ή της γληνοβραχιόνιας άρθρωσης.
  • MRI, εάν το μυοσκελετικό υπερηχογράφημα δεν είναι διαγνωστικό ή υπάρχει υποψία ρήξης του στροφικού πετάλου ή εάν η διάγνωση δεν είναι ξεκάθαρη.

Τι κάνουμε εάν η συντηρητική θεραπεία δεν έχει αποτέλεσμα;

Εάν, μετά από 6-9 μήνες συντηρητικής θεραπείας, ο άρρωστος δεν έχει σοβαρή βελτίωση των συμπτωμάτων και της λειτουργικότητας του ώμου πρέπει να τον παραπέμπουμε σε Ορθοπεδικό χειρουργό.

Τι συνέπειες έχει η τενοντίτιδα του στροφικού πετάλου ;

Εάν δεν θεραπευθεί έγκαιρα και κατάλληλα, η χρόνια τενοντίτιδα του στροφικού πετάλου μπορεί να προκαλέσει σημαντική μείωση του εύρους κίνησης του ώμου, η οποία περιορίζει την χρήση του άνω άκρου και τελικά οδηγεί σε συμφυτική θυλακίτιδα (παγωμένο ώμο) η οποία δύσκολα θεραπεύεται.

Η εκφύλιση των τενόντων του στροφικού πετάλου μπορεί να οδηγήσει σε ρήξη του τένοντα. Οι αρχικές εκφυλιστικές αλλοιώσεις προκαλούν δυσλειτουργία του τένοντα, με μεταβολές της μηχανικής προκαλώντας περαιτέρω εκφύλιση και τελικά ρήξη. Η πιθανότητα των επιπλοκών αυτών αυξάνεται με την ηλικία.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Οι παθήσεις του στροφικού πετάλου είναι ο «θάνατος» του κλινικού γιατρού (όπως λέγαμε παλιότερα : «η κοιλιά είναι ο θάνατος του Παθολόγου», πριν εφευρεθούν οι μοντέρνες απεικονιστικές μέθοδοι, όπως η αξονική/μαγνητική τομογραφία, το υπερηχογράφημα, κ.ά.)

Ο λόγος είναι ότι περισσότεροι κλινικοί γιατροί δεν ξέρουν να εξετάζουν τόσο τις αρθρώσεις, όσο και τα περιαρθρικά μαλακά μόρια (στην περίπτωσή μας τους τένοντες) ή βαριούνται ή δεν θέλουν να το κάνουν, γιατί αυτή η διαδικασία θέλει χρόνο (μάλλον το πρώτο).

Ετσι, συχνά η διάγνωση των παθήσεων του στροφικού πετάλου γίνεται με τον γιατρό καθισμένο λέγοντας στον άρρωστο «φέρε μου μια απλή ακτινογραφία», ή ακόμα, καλύτερα, «κάνε μου μια μαγνητική τομογραφία» και θα σου πώ τις έχεις… Αλλοτε, ο κλινικός γιατρός «βαφτίζει» κάθε άρρωστο με πόνο στον ώμο, χωρίς να κάνει τον κόπο να τον εξετάσει, ότι έχει, γενικώς και αορίστως, «περιαρθρίτιδα» του ώμου.

Οι παθήσεις του στροφικού πετάλου δεν θέλουν μόνο ιστορικό. Βάλτε λιγάκι και το χεράκι σας πάνω στον άρρωστο...

Οι απλές ακτινογραφίες όμως, όπως είπαμε, δεν δείχνουν τίποτα το παθολογικό στις παθήσεις του στροφικού πετάλου, γι΄αυτό και πολύ συχνά ο κλινικός γιατρός αποφαίνεται ότι ο άρρωστός του δεν έχει τίποτα ή έχει ψυχολογικά προβλήματα, ή ο πόνος της τενοντίτιδας αποδίδεται σε άλλα αίτια πόνου στον ώμο και τον αυχένα, όπως π.χ. αυχενική ριζαλγία, υπακρωμιακή θυλακίτιδα, οστεοαρθρίτιδα της γληνοβραχιόνιας, κ.ά.

Ακόμα, έχω δεί αρρώστους με καραμπινάτες, ολοφάνερες παθήσεις του στροφικού πετάλου (κυρίως τενοντίτιδα του υπερακανθίου) να θεραπεύονται με κορτιζόνη από το στόμα, βραδέως δρώντα αντιρευματικά φάρμακα (π.χ. υδροξυχλωροκίνη), βιολογικούς παράγοντες και άλλα πολλά, επειδή έτυχε να έχουν μια μικρή αύξηση της ΤΚΕ ή/και θετικά αντιπυρηνικά αντισώματα (σε χαμηλό τίτλο).

  

Αρθρίτιδα ώμου : Συχνά περνιέται για "περιαρθρίτιδα", και το αντίστροφο

Αυτό συμβαίνει γιατί η τενοντίτιδα του υπερακανθίου μπερδεύεται με την αρθρίτιδα του ώμου, μολονότι η τελευταία κάνει «μπαμ» από μακριά : προκαλεί πόνο στον ώμο και περιορισμό όλων των κινήσεων της άρθρωσης, ενώ η περιαρθρίτιδα (δηλ. ουσιαστικά η τενοντίτιδα του υπερακανθίου) είναι πολύ εύκολο να διαγνωσθεί με τις κλινικές δοκιμασίες εξέτασης του ώμου.

Προσοχή λοιπόν. Οι παθήσεις του στροφικού πετάλου (αναφέρομαι κυρίως στις τενοντίτιδες) δεν φαίνονται στην απλή ακτινογραφία, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν. 

Ακόμα περισσότερο, πρέπει να συνειδητοποιήσουμε και να αποφασίσουμε ότι ο όρος «περιαρθρίτιδα» του ώμου, που κάποτε ήταν της μόδας, πιθανώς ακόμα και μέχρι σήμερα, πρέπει να καταργηθεί από το ιατρικό μας λεξιλόγιο.

Εμείς, τουλάχιστον οι Ρευματολόγοι, πρέπει, σαν καλοί και σωστοί κλινικοί γιατροί, να βάζουμε κάτω τον άρρωστό μας και, ακολουθώντας πιστά όλους τους κανόνες της τέχνης μας, να εντοπίζουμε ονομαστικά τον τένοντα που πάσχει και να του δίνουμε την κατάλληλη θεραπεία, αλλοιώς θα στείλουμε τις στατιστικές στο πυρ το εξώτερον και θα πελαγοδρομήσουμε χωρίς σωσίβιο στο χάος των παθήσεων της περιοχής του ώμου, του αυχένα και των πέριξ προαστείων...

ΝΥΧΤΕΡΙΝΕΣ ΚΡΑΜΠΕΣ ΤΩΝ ΠΟΔΙΩΝ : Ενας εφιάλτης στο κρεβάτι σας... 

Τι είναι οι «κράμπες» ;

Οι κράμπες των ποδιών χαρακτηρίζονται από ξαφνική σύσπαση των μυών των κάτω άκρων, κυρίως των ποδιών, των μηρών ή της γαστροκνημίας, η οποία διαρκεί από μερικά δευτερόλεπτα έως αρκετά λεπτά και ανακουφίζεται με την βίαιη διάταση των μυών που πάσχουν.

Πότε παρουσιάζονται ;

Οι κράμπες παρουσιάζονται συνήθως στη διάρκεια της νύχτας, προκαλώντας πόνο και διαταράσσοντας τον ύπνο.

Είναι τόσο συχνές, όσο δεν φαντάζεστε !

Οι νυχτερινές κράμπες στα πόδια είναι συχνές, αλλά συνήθως δεν αναφέρονται από τους κατόχους τους στον γιατρό. Παρατηρούνται στο 50% περίπου των ανθρώπων ηλικίας μεγαλύτερης των 50 ετών, ο επιπολασμός τους αυξάνεται με την ηλικία και δεν έχουν φυλετική προτίμηση.

Παθαίνουν και τα παιδιά κράμπες ;  

Οι κράμπες είναι συχνές ακόμα και στα παιδιά και στην εγκυμοσύνη.

Που οφείλονται οι κράμπες ;

Οι κράμπες στα πόδια μπορεί να οφείλονται σε μείωση του όγκου των εξωκυττάριων υγρών (π.χ. λόγω λήψης διουρητικών, υπερβολικών εφιδρώσεων χωρίς επαρκή αναπλήρωση των αλάτων ή απομάκρυνση υγρών στη διάρκεια της αιμοδιύλισης). Ακόμα, συνδέονται με ορισμένα νοσήματα και νοσολογικές καταστάσεις, όπως :

  • Δυσλειτουργία ή βλάβη νεύρων  
  • Κίρρωση
  • Μεταβολικά αίτια (αιμοδιύλιση)
  • Μυική κόπωση. Είναι μία από τις κύριες αιτίες για τις κράμπες των ποδιών.
  • Νευρολογικά νοσήματα (νόσος Parkinson, περιφερικές νευροπάθειες, στένωση του οσφυικού σπονδυλικού σωλήνα, βλάβη νεύρων από αντικαρκινική θεραπεία)
  • Φάρμακα

Οι κράμπες ακόμα σχετίζονται με κατασκευαστικές σκελετικές ανωμαλίες, όπως η πλατυποδία, το ανάκυρτο γόνατο και το σύνδρομο υπερευλυγισίας. Στις περιπτώσεις αυτές συχνά υπάρχει οικογενειακό ιστορικό.

Ορισμένες θέσεις – στάσεις σώματος, όπως το πολύωρο κάθισμα, οι ακατάλληλες θέσεις των ποδιών στη διάρκεια των καθιστικών δραστηριοτήτων, η διαβίωση ή εργασία σε τσιμεντένια δάπεδα, μπορεί επίσης να προκαλέσον κράμπες.

Ποια φάρμακα συνδέονται με κράμπες των ποδιών ;

Οι μυικές κράμπες είναι επιπλοκή εκατοντάδων φαρμάκων, αλλά μόνο μερικά από αυτά αφορούν ειδικά τις κνήμες.

Οι φαρμακευτικές κράμπες στα πόδια συνδέονται συχνότερα με την ενδοφλέβια χορήγηση σακχαρόζης σιδήρου, συζευγμένα οιστρογόνα, ραλοξιφένη, ναπροξένη, τεριπαρατίδη, κ.ά.

Και φάρμακα προκαλούν κράμπες...

Αλλα φάρμακα συνδεόμενα συχνά με κράμπες είναι οι εισπνεόμενοι β-αγωνιστές μακράς αποδέσμευσης και τα καλιοπενικά και τα θειαζιδικά διουρητικά. Ο κίνδυνος είναι μικρότερος με τα διουρητικά της αγκύλης και τις στατίνες. Τα διουρητικά, όπως η υδροχλωροθειαζίδη, πιστεύεται ότι συχνά προκαλούν κράμπες στα πόδια δευτεροπαθώς σε διαταραχές των ηλεκτρολυτών.

Τι δείχνει η κλινική εξέταση ;

Η κλινική εξέταση σπάνια δείχνει κράμπες στα πόδια, επειδή αυτές είναι ασυνείδητες, απρόβλεπτες και συνήθως παρουσιάζονται στη διάρκεια της νύχτας. 

Εάν υπάρχει υποκείμενη νόσος, π.χ. περιφερική αγγειοπάθεια, μπορεί να δείξει αντίστοιχα ευρήματα, π.χ. ελάττωση των σφύξεων των αρτηριών των ποδιών.

Πως γίνεται η διάγνωση ;

Η διάγνωση των νυχτερινών κραμπών γίνεται με βάση την κλινική εικόνα και τον αποκλεισμό άλλων καταστάσεων που μοιάζουν με αυτές.

Χρειάζονται ειδικές εξετάσεις ;

Εργαστηριακές εξετάσεις και ειδικές απεικονιστικές μελέτες συνήθως δεν χρειάζονται για την επιβεβαίωση της διάγνωσης.

Δεν είναι όλοι οι πόνοι στα πόδια, κράμπες…

Οι ασθενείς συχνά θεωρούν ορισμένους τύπους πόνου στα πόδια ως κράμπες. Το προσεκτικό ιστορικό και η φυσική εξέταση επιτρέπουν συνήθως την διάκριση των νυχτερινών κραμπών στα πόδια από άλλες καταστάσεις, όπως το σύνδρομο ανήσυχων ποδιών, η μυοσίτιδα και οι περιφερικές νευροπάθειες.

Λείπει το ασβέστιο ;

Εάν οι μυικές κράμπες είναι διάχυτες, υποτροπιάζουσες ή σοβαρές, κάντε ένα ασβέστιο ορού μήπως υπάρχει υπασβεστιαιμία, αν και σε άτομα με ιδιοπαθείς κράμπες οι συγκεντρώσεις του ασβεστίου στο πλάσμα είναι φυσιολογικές.

Καλοήθης υπνικός μυόκλονος : μοιάζει με τις κράμπες...

Η κατάσταση αυτή συνίσταται σε ξαφνικές συσπάσεις και τινάγματα των ποδιών που συμβαίνουν αμέσως μετά την έναρξη του ύπνου και μπορεί να ξυπνούν τον άρρωστο, αλλά σπάνια επιστρέφουν όταν ο άρρωστος κοιμηθεί.

Νυχτερινός μυόκλονος : και αυτός μοιάζει με κράμπες...

Οι περιοδικές κινήσεις των μελών στον ύπνο (νυχτερινός μυόκλονος) συνίστανται σε στερεότυπη, ραχιαία κάμψη των δακτύλων των χεριών και των ποδιών, μερικές φορές με κάμψη των γονάτων και των ισχίων περίπου ανά 10-30 δευτερόλεπτα. Οι κινήσεις αυτές μπορεί να συνυπάρχουν με σύνδρομο ανήσυχων ποδιών και να διαταράξουν τον ύπνο.

Μπορούμε να προλάβουμε τις κράμπες ;

  • Πίνετε πολλά υγρά για να διατηρήσετε επαρκή ενυδάτωση, ιδιαίτερα οι ηλικιωμένοι και αυτοί που παίρνουν διουρητικά
  • Κάντε διατάσεις προ του ύπνου
  • Κάντε στατικό ποδήλατο για μερικά λεπτά προτού πάτε για ύπνο
  • Φοράτε παπούτσια με κατάλληλο υποστήριγμα
  • Αποφεύγετε το οινόπνευμα και την καφφεΐνη
  • Αποφεύγετε να κάνετε ασκήσεις σε υπερβολικά θερμό περιβάλλον
  • Χαλαρώστε ή απομακρύνετε τα κλινοσκεπάσματα στα πόδια του κρεβατιού
  • Διορθώστε τις διαταραχές του ύδατος και των ηλεκτρολυτών (εαν υπάρχουν)

               

Ασκήσεις διάτασης 

  • Σταθείτε μπροστά από ένα τοίχο σε απόσταση περίπου 50 εκατοστών.
  • Με τα πόδια σταθερά στο πάτωμα και τα ισχία και τα γόνατα ευθειασμένα γείρετε το σώμα σας προς τα εμπρός, διατείνοντας τους οπίσθιους μηριαίους μυς.
  • Μείνετε στη θέση αυτή για 10-30 δευτερόλεπτα.
  • Κάντε την άσκηση αυτή 5 φορές κάθε φορά, τουλάχιστον 2 φορές την ημέρα.

Μερικές πρακτικές συμβουλές για να ανακουφισθείτε από τις κράμπες 

Βάλτε ζεστές – κρύες κομπρέσσες

Κάντε ήπιες εντριβές στο σημείο της κράμπας για να χαλαρώσετε

  

Βγάζετε τα πόδια σας έξω από τα σκεπάσματα στη διάρκεια του ύπνου

Εάν έχετε σφίξιμο στους μυς της γαστροκνημίας, κάντε έκταση του σκέλους και ύστερα λυγίστε το πόδι προς τα πάνω

Η πιεσοθεραπεία μπορεί να ανακουφίσει από τις κράμπες των ποδιών.

Συνεχίστε τις μαλάξεις στον συνεσπασμένο μυ και βάλτε πάγο για να ανακουφισθείτε από τον πόνο.

Υπάρχουν φάρμακα για τις κράμπες ;

Μπορεί να σας φανεί περίεργο, αλλά το καλύτερο φάρμακο για τις κράμπες των ποδιών είναι η κινίνη (που ήταν για πολλά χρόνια το μοναδικό φάρμακο για την ελονοσία), αλλά αυτή δεν χρησιμοποιείται πλέον ως φάρμακο ρουτίνας για τις νυχτερινές κράμπες των ποδιών. 

Κινίνη : Το καλύτερο φάρμακο για τις κράμπες...

Λιγότερο αποτελεσματικά είναι το σύμπλεγμα βιταμινών Β, η ναφτιδροφουρίλη και οι αναστολείς της διόδου του ασβεστίου. Τα φάρμακα αυτά είναι προτιμότερο να δοκιμάζονται πριν χορηγηθεί κινίνη ή άλλα, λιγότερο μελετημένα, φάρμακα.

Αρχίστε με μέταλλα και συμπληρώματα βιταμινών :

  • Συμπληρωματικό ασβέστιο
  • Μαγνήσιο (σε γυναίκες με κράμπες της εγκυμοσύνης)
  • Σίδηρος (σε ασθενείς με σιδηροπενική αναιμία)
  • Βιταμίνες Ε6 και Β6
  • Αποφύγετε φάρμακα γνωστά ότι κάνουν κράμπες

Εάν αυτά δεν έχουν αποτέλεσμα :

  • Διφαινυδραμίνη 25 mg πρό του ύπνου

Εάν και αυτό δεν έχει αποτέλεσμα :

  • Αναστολείς διόδου ασβεστίου, όπως διλτιαζέμη (30 mg) ή βεραπαμίλη (180 mg) το βράδυ

Εάν ο άρρωστος έχει επίμονες ή σοβαρές μυικές κράμπες ή εάν οι κράμπες αυτές παρουσιάζονται σε ασυνήθιστες περιοχές, όπως η ανώτερη ράχη ή οι κοιλιακοί, δώστε χλωροκίνη 250 mg ημερησίως ή υδροξυχλωροκίνη 200 mgημερησίως για 2 εβδομάδες.

Εάν η θεραπεία αυτή έχει αποτέλεσμα και οι κράμπες υποχωρήσουν, τότε αναστέλλεται μέχρις ότου τα συμπτώματα υποχωρήσουν, αν και οι κράμπες μπορεί να εξαφανισθούν για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Εάν όμως όλα τα παραπάνω αποτύχουν ;

  • Δώστε γκαμπαπεντίνη, αλλά με μεγάλη προσοχή γιατί στους ηλικιωμένους έχει ευξημένο κίνδυνο επιπλοκών.

Εάν και η γκαμπεντίνη δεν έχει αποτέλεσμα ;

  • Εάν όλες οι παραπάνω θεραπείες αποτύχουν, μπορούμε να δοκιμάσουμε κινίνη, αλλά αφού ενημερώσουμε τον άρρωστο για τις πιθανές επιπλοκές της.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Οι κράμπες των ποδιών στη διάρκεια της νύχτας είναι συχνό φαινόμενο σε όλες τις ηλικίες, αν και συχνά περνούν απαρατήρητες γιατί οι κάτοχοί τους συνήθως δεν τις αναφέρουν στον γιατρό επειδή τις θεωρούν φυσιολογικό φαινόμενο και η κλινική εξέταση στις ιδιοπαθείς κράμπες των ποδιών συνήθως δεν δείχνει τίποτα το παθολογικό. 

Πάντως, σε κάθε περίπτωση πρέπει να ψάχνουμε τα υποκείμενα εκλυτικά αίτια, προτού τις αποδώσουμε στο «ψυχολογικό», σε σπονδυλική στένωση ή σε υπομαγνησιαιμία, όπως συνηθίζεται στην καθημέρα κλινική πράξη.

Ο ακριβής μηχανισμός τους δεν είναι γνωστός, αλλά οι κράμπες πιθανώς οφείλονται σε μυική κόπωση και δυσλειτουργία των νεύρων, παρά σε ηλεκτρολυτικές ή άλλες διαταραχές. Ακόμα, συνδέονται με κύηση, αγγειακά, μεταβολικά και νευρολογικά νοσήματα, οσφυική σπονδυλική στένωση, κίρρωση, αιμοδιύλιση και άλλες νοσολογικές καταστάσεις και μυριάδες φαρμάκων.

Από θεραπευτικής πλευράς, σημειώστε ότι το καλύτερο φάρμακο για τις κράμπες είναι η κινίνη, ένα παραδοσιακό ανθελονοσιακά φάρμακο, αλλά αυτό πλέον δεν συνιστάται σαν θεραπεία ρουτίνας για τις νυχτερινές κράμπες των ποδιών, γιατί έχει δυνητικά σοβαρές επιπλοκές. Μπορούμε όμως να το δώσουμε όταν όλες οι άλλες θεραπείες δεν έχουν το αναμενόμενο αποτέλεσμα.

Πάντως, πρέπει να γνωρίζουμε ότι οι κράμπες δύσκολα θεραπεύονται, επειδή συχνά η αιτιολογία τους παραμένει ένα μυστήριο, συνήθως δεν τυχαίνουν της δέουσας διαγνωστικής εκτίμησης και η ιδανική τους θεραπεία είναι άγνωστη.

ΣΥΝΔΡΟΜΟ «ΚΑΙΟΜΕΝΩΝ ΠΟΔΙΩΝ» : «φωτιά» στα πόδια σας…

Τι είναι το σύνδρομο των «καιόμενων ποδιών» ;

Το σύνδρομο του «καύσου των ποδιών» (Burning Feet Syndrome; BFS) (εγώ θα το βάφτιζα, ποιητικότερα, σύνδρομο καιόμενων ποδιών), γνωστό επίσης ως σύνδρομο Grierson-Gopalan, χαρακτηρίζεται από σοβαρό καύσο («κάψιμο») και νυγμούς, υπεραισθησία και αγγειοκινητικές αλλοιώσεις στα πόδια, οι οποίες οδηγούν σε υπερβολική εφίδρωση. Το BFS μπορεί ακόμα να προσβάλλει τους οφθαλμούς, προκαλώντας σκοτώματα και αμβλυωπία. Παρατηρείται συχνότερα στις γυναίκες και ιδιαίτερα σε άτομα ηλικίας 20-40 ετών.

Που οφείλεται το BFS ;

Δεν υπάρχει ειδική αιτιολογία του BFS. To BFS μπορεί να εμφανισθεί μεμονωμένα ή ως μέρος διαφόρων μη σχετιζόμενων κλινικών καταστάσεων, όπως :

  • Αγγειακά νοσήματα ((αρτηριοσκλήρυνση, σύνδρομο Raynaud, φλεβική ανεπάρκεια)
  • Νοσήματα κληρονομούμενα κατά τον επικρατή χαρακτήρα
  • Ανεπάρκεια βιταμίνης Β
  • Σύνδρομο δυσαπορρόφησης
  • Χρόνιος αλκοολισμός
  • Νεφρική ανεπάρκεια (αιμοδιύλιση)
  • Σακχαρώδης διαβήτης
  • Υποθυρεοειδισμός
  • Σύνδρομο ταρσιαίου σωλήνα
  • Νευροπάθειες συνδεόμενες με διάφορα νοσήματα (οζώδης πολυαρτηρίτιδα, σακχαρώδης διαβήτης, αλκοολισμός, όγκοι, χωροκατακτητικές εξεργασίες του νωτιαίου μυελού)
  • Τραυματική συμπιεστική νευροπάθεια
  • Παγίδευση και συμπίεση νεύρων ΣΣ (σπονδυλική στένωση)
  • HIV/AIDS
  • Λεϊσμανίαση

Τι συμπτώματα κάνει το BFS ;

Το BFS παρουσιάζεται με επώδυνο «μυρμήκιασμα» και κάψιμο των ποδιών συνήθως στη διάρκεια της νύχτας, πυροδοτούμενο ίσως από την ζέστη του κρεβατιού. Αλλοτε, τα συμπτώματα αυτά παρουσιάζονται στη διάρκεια της ημέρας, συχνά με τις δραστηριότητες.

Το αίσθημα του καψίματος εντοπίζεται συνήθως στα πέλματα των ποδιών, αλλά μπορεί να επεκταθεί και στη ραχιαία επιφάνεια των ποδιών, τις ποδοκνημικές ή το κατώτερο τμήμα των κνημών.

Τα συμπτώματα αυτά μετριάζονται όταν ο ασθενής απομακρύνει τα σκεπάσματα του κρεβατιού ή κρεμάσει τα πόδια του έξω από το κρεβάτι. Το λουτρό με κρύο νερό επίσης ανακουφίζει από τα ενοχλήματα.

Μερικοί άρρωστοι, πριν από το κάψιμο των ποδιών, παρουσιάζουν δερματικές εκδηλώσεις ανεπάρκειας βιταμινών, όπως οσχεϊκή δερματίτιδα ή εξάνθημα παρόμοιο με πελλάγρα. Μερικοί αναπτύσσουν οπισθοβολβική νευρίτιδα σαν μέρος του συνδρόμου βιταμινικής ανεπάρκειας.

Οι ασθενείς με υποκείμενα ψυχιατρικά νοσήματα μπορεί να παρουσιάζονται με μυριάδα ψυχοσωματικών σημείων και συμπτωμάτων σε συσχέτιση με κάψιμο των ποδιών.

Πως εκδηλώνεται κλινικά το BFS ;

Κλινικά, δεν υπάρχουν αξιόλογα αντικειμενικά σημεία.

Το υπερκείμενο δέρμα και τα αιμοφόρα αγγεία είναι συνήθως φυσιολογικά, αν και μερικοί ασθενείς μπορεί να έχουν συνοδό ερύθημα των ποδιών με θερμότητα πάνω από το υπερκείμενο δέρμα, όπως στην ερυθρομελαλγία.

Πως γίνεται η διάγνωση του BFS ;

Η διάγνωση του BFS μπορεί να γίνει με βάση το επισταμένο κλινικό ατομικό και οικογενειακό ιστορικό και την λεπτομερή κλινική εξέταση, λαμβάνοντας υπόψη την διατροφική κατάσταση του ασθενούς, ανεπάρκεια βιταμινών και μεταβολικά νοσήματα, όπως ο διαβήτης και ο υπερθυρεοειδισμός

Υπάρχει θεραπεία για το BFS ;

 Η θεραπεία του BFS είναι συντηρητική ή και χειρουργική και εξαρτάται από το εκλυτικό αίτιο.

Γενικά μέτρα - συστάσεις

  • Βεβαιώστε τον ασθενή σας ότι η παθησή του δεν είναι σοβαρή
  • Συστήστε του να φορά ανοιχτά και άνετα παπούτσια, ιδιαίτερα με υποστήριγμα της ποδικής καμάρας, και βαμβακερές κάλτσες
  • Συστήστε του να σηκώνει τα πόδια ψηλά όταν ξαπλώνει ή κάθεται και να μην εκθέτει τα πόδια του σε θερμότητα
  • Συστήστε του να κάνει ποδόλουτρα με κρύο νερό (όχι με παγάκια)

Θεραπευτικό σχήμα

Αρχίστε με παρακεταμόλη και εναλλακτικά με αλοιφή καψαϊκίνης ή διαδερμικής νιτρογλυκερίνης.

Εάν τα συμπτώματα είναι έντονα προσθέστε τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά, καρβαμαζεπίνη ή γκαμπαπεντίνη.

Σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη, μικρές δόσεις ινσουλίνης επιπρόσθετα με τους per os υπογλυκαιμικούς παράγοντες, επαρκείς θερμίδες και συμπληρώματα βιταμινών μπορεί να βοηθήσουν.

Σε ασθενείς με ερυθρομελαλγία η ασπιρίνη προκαλεί γρήγορη, αλλά βραχυχρόνια, ανακούφιση από τα συμπτώματα.

Σε περιπτώσεις συνδρόμου ταρσιαίου σωλήνα, η συντηρητική θεραπεία με πάτους και φαρδύτερα παπούτσια μπορεί να ανακουφίσει από τα συμπτώματα. Εάν το BFS οφείλεται σε πλατυποδία, τα ορθωτικά πέλματα μπορεί να διορθώσουν τις ανωμαλίες της ποδικής  καμάρας.

Εάν η συμπίεση οφείλεται σε φλεγμονή του νεύρου, δώστε ένα ΜΣΑΦ.

Εάν το ΜΣΑΦ δεν έχει αποτέλεσμα, κάντε μία τοπική ένεση με αναισθητικό και κορτικοειδές.

Εάν η συντηρητική θεραπεία δεν έχει αποτέλεσμα, μπορεί να γίνει χειρουργική αποσυμπίεση του παγιδευμένου νεύρου.

Εάν το BFS οφείλεται σε ανεπάρκεια βιταμίνης Β, χορηγείστε το αντίστοιχο σκεύασμα, ανάλογα με το είδος της βιταμίνης που ανεπαρκεί.

Πρακτικές συμβουλές

  

Ανακατέψτε 1-2 κουταλιές της σούπας ακατέργαστου και αφιλτράριστου ξυδιού μήλου μηλίτη σε ένα ποτήρι ζεστό νερό. Πίνετε μία φορά την ημέρα για καλύτερα αποτελέσματα.

https://lh6.ggpht.com/Vkbdp67QSd0rKaY-6PfaC-cfpxfWsLPiTicssC3LJp5oFoQNA_ozsVqeDmCK-vvOhbTP9TDadbsAhkBW_TMK=s0

Ανακατέψτε 1-2 κουταλάκια του γλυκού κουρκούμης σε ένα ποτήρι ζεστό νερό και πιείτε το. Κάντε αυτό 2 φορές ημερησίως για καλύτερα αποτελέσματα.

https://www.amoils.com/health-blog/wp-content/uploads/2014/03/blog-image-epsom-salts-large.jpg

Κάντε ποδόλουτρα με άλατα Epsom

http://www.nandyala.org/mahanandi/images/karela/bittergourd.jpg

Βάλτε στην πάσχουσα περιοχή πάστα από φύλλα πικρής κολοκύθας με λίγο νερό 

http://2.bp.blogspot.com/_rU04nNvRmDY/TK_eShubBhI/AAAAAAAADM4/kL9ZfYbjZKw/s1600/DSC_0036.JPG

Φοράτε πάντα βαμβακερές κάλτσες.

http://www.utahvalleymassagetherapy.com/images/reflexology-foot-massage.jpg

Κάντε χειρομαλάξεις των ποδιών κάθε μέρα πριν κοιμηθείτε

 

Τρώτε τροφές που περιέχουν επαρκείς ποσότητες βιταμίνης Β

http://jillee_uploads.s3.amazonaws.com/2013/03/stinky-feet-remedy-9.jpg

Κάντε κρύα ποδόλουτρα

http://feet.thefuntimesguide.com/images/blogs/z-coil-shoes-by-blisschan.jpg

Φοράτε παπούτσια με μαλακούς πάτους.

http://photos2.demandstudios.com/dm-resize/photos.demandstudios.com%2F130%2F9%2Ffotolia_4548487_XS.jpg?w=400&h=10000&keep_ratio=1

Πιείτε 1 κουταλιά της σούπας την ημέρα Hawthorne διαλυμένο σε ένα φλιτζάνι βραστό νερό 

http://c683966.r66.cf2.rackcdn.com/wp-content/uploads/Thyme-plant-in-pot-Acne1-640x622.jpg

Κάντε ζεστό ποδόλουτρο με θυμάρι.

http://mbsbuzz.com/wp-content/uploads/2013/11/Barefoot-in-grass-600x330.png

Περπατάτε με γυμνά πόδια σε μαλακό γρασίδι.

http://higherperspective.com/wp-content/uploads/2014/10/sri_lanka_ginger.jpg

Κάντε μασάζ στις κνήμες και τα πόδια με χυμό τζίντζερ και λίγο λάδι καρύδας ή ελαιόλαδο ή πιείτε 2-3 φλιτζάνια τσάι τζίντζερ καθημερινά. 

EΠΙΛΟΓΟΣ

Το σύνδρομο των καιόμενων ποδιών είναι πολύ συχνό φαινόμενο στην κλινική πράξη, ιδιαίτερα στους ηλικιωμένους, και χαρακτηρίζεται από αίσθημα καψίματος και βάρους στα πόδια.

Οι άνθρωποι με κάψιμο στα πόδια συνήθως καταφεύγουν στον Παθολόγο, αλλά πολύ συχνά και σε μας τους Ρευματολόγους, όταν μας επισκέπτονται για κάποια ρευματική πάθηση.

Παρ’ όλ΄ αυτά, οι κλινικοί γιατροί συνήθως αντιμετωπίζουν το φαινόμενο αυτό είτε με αδιαφορία, ή το αποδίδουν σε παθήσεις της σπονδυλικής στήλης, φλεβική ανεπάρκεια, ψυχολογικό, έλλειψη σεξ (η γνωστή καραμέλα) κ.λ.π. γιατί προφανώς βαριούνται να ασχοληθούν με αυτό.

Με το δίκιο τους βέβαια, γιατί είναι τόσα πολλά τα αίτια που προκαλούν κάψιμο στα πόδια, που ο κλινικός γιατρός πελαγώνει και δυσανασχετεί, γιατί είναι υποχρεωμένος να «ψάχνει ψύλλους στα άχερα» για μια κατάσταση που, στο κάτω – κάτω της γραφής, δεν προκαλεί αναπηρία ή θάνατο, χρειάζεται καλό ιστορικό και συχνά πολλές και διάφορες παρακλινικές εξετάσεις για να πεί στον άρρωστό του την προέλευσή τους.

Μερικοί μάλιστα, επειδή υπάρχει η προκατάληψη ότι το κάψιμο των ποδιών είναι κλασικό σύμπτωμα σπονδυλικής στένωσης, καταλήγουν στα χέρια των ορθοπεδικών χειρουργών ή νευροχειρουργών, γιατι υποτίθεται ότι πάσχουν από ασυμπτωματική σπονδυλική στένωση με νευρολογικές διαταραχές.

Πάντως, ο κλινικός γιατρός πρέπει να γνωρίζει ότι το βασανιστικό αυτό σύμπτωμα συνδέεται συνήθως με νευρολογικά ή άλλα ενδογενή νοσήματα ή ανεπάρκεια βιταμινών (ιδιαίτερα βιταμίνης Β και ειδικά παντοθενικού οξέος), αλλά και πολλούς άλλους παράγοντες, νοσήματα και νοσολογικές καταστάσεις (π.χ. υποθυρεοειδισμός, σακχαρώδης διαβήτης, νεφρική ανεπάρκεια, ρευματοειδής αρθρίτιδα, κ.ά.) προτού ρίξει το φταίξιμο στην… κακομοίρα την σπονδυλική στένωση και στείλει άναυλα τον άτυχο ασθενή του στο χειρουργικό τραπέζι.

Η θεραπεία εξαρτάται από το υποκείμενο εκλυτικό αίτιο και περιλαμβάνει ενέσεις βιταμίνης Β, σταθεροποιητικούς παράγοντες των μεμβρανών, αναλγητικά, ΜΣΑΦ και κρυοθεραπεία, όπως και άλλα μέτρα (άνετα παπούτσια, υποστηρίγματα, βαμβακερές κάλτσες, κρύα ποδόλουτρα), κ.λ.π. Χειρουργική επέμβαση σπάνια χρειάζεται.

ΠΑΙΔΙΑ : Παθαίνουν κι' αυτά "ρευματισμούς" ; 

Παρ' όλο που στον πολύ κόσμο υπάρ­χει αρκετή σύγχυση γύρω από τις ρευ­ματικές παθήσεις (κοινώς «ρευματισμοί»), είναι πάντως γνωστό ότι υπάρχουν «ρευματισμοί» στους ενήλι­κες.

Αυτό όμως που δεν είναι γνωστό στο ευρύ κοινό, είναι ότι και τα παιδιά σε κάποια φάση της ζωής τους μπορεί να προσβληθούν από ρευματοπάθειες, που μάλιστα, σε μερικές περιπτώσεις, είναι σοβαρότερες από εκείνες των με­γάλων.

Τι είναι οι «ρευματισμοί» στα παιδιά ;

Στα παιδιά οι «ρευματισμοί» είναι, ακό­μα και στις μέρες μας, ταυτόσημοι με τον ρευματικό πυρετό, δηλ. την ρευματοπά­θεια που ακολουθεί αμυγδαλίτιδα ή φα­ρυγγίτιδα από στρεπτόκοκκο. Στην πραγματικότητα όμως ρευματισμοί δεν είναι μόνο ο ρευματικός πυρετός, που στην εποχή μας, μετά την ανακάλυψη των αντιβιοτικών και μάλιστα της πενι­κιλλίνης, είναι πολύ σπάνιος.

Πόσες μορφές «ρευματισμών» υπάρχουν ;

Έτσι τα παιδιά όπως και οι ενήλικες, μπορεί να πάθουν πολλές και ποικίλες ρευματοπάθειες: Ρευματοειδή αρθρίτι­δα, αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα, ερυ­θηματώδη λύκο, ψωριασική αρθροπά­θεια, σκληροδερμία, πολυμυοσίτιδα, κ.α. Ακόμα και διάφορες παθήσεις Π.χ. του αίματος, του εντέρου, κ.ά., αλλά και ιοί, μικρόβια, κ.ά., εκδηλώνονται με την μορ­φή των «ρευματισμών».

Ποια μορφή «ρευματισμών» είναι συχνότερη ;

Η συνηθέστερη όμως μορφή ρευματο­πάθειας στα παιδιά είναι η ρευματοειδής αρθρίτιδα: 1 στα 1.000 παιδιά προσβάλ­λονται απ' αυτήν, σύμφωνα με διεθνείς στατιστικές.

Αν αναλογισθεί κανείς ότι στην Ελλάδα υπάρχουν περίπου 1. 700.000 παιδιά ηλικίας 6 μηνών έως 16 ετών, τότε στη χώρα μας πρέπει να υ­πάρχουν περίπου 1.700 παιδιά με ρευμα­τοειδή αρθρίτιδα.

Εκτός όμως από την ρευματοειδή αρθρίτιδα, που αποτελεί μια μόνο μορφή ρευματοπάθειας, υπάρ­χουν και άλλες παθήσεις που εκδηλώ­νονται με την μορφή των «ρευματισμών». Έτσι, ένας μεγάλος α­ριθμός παιδιών εξετάζεται ή νοσηλεύε­ται κάθε χρόνο για πολλές και ποικίλες παθήσεις που εκδηλώνονται με συμπτώ­ματα από τις αρθρώσεις, τα οστά ή τα μαλακά τους μόρια.

   

Πόσο σοβαρές είναι οι ρευματικές παθήσεις στα παιδιά ;

Η σοβαρότητα των ρευματικών παθή­σεων και ιδίως της ρευματοειδούς αρθρί­τιδας στα παιδιά έγκειται στο ότι, επειδή προσβάλλονται οι αρθρώσεις και τα ο­στά κατά την διάρκεια της ανάπτυξης του σκελετού, προκαλούνται παροδικές ή και μόνιμες παραμορφώσεις των χε­ριών και των ποδιών. 

Αποτέλεσμα είναι ότι τα παιδιά αυτά δυσκολεύονται να περπατήσουν ή να χρησιμοποιήσουν σω­στά τα δάχτυλα των χεριών, αποκτούν δηλαδή κάποια παροδική ή και μόνιμη α­ναπηρία. Ευτυχώς, στο μεγαλύτερο πο­σοστό, οι παραμορφώσεις αυτές είτε θεραπεύονται από μόνες τους, είτε με την κατάλληλη θεραπεία. Έτσι τα περισσό­τερα παιδιά με ρευματοειδή αρθρίτιδα και ιδιαίτερα εκείνα που έχουν προσβο­λή λίγων μόνο αρθρώσεων, αναπτύσ­σονται κανονικά και ενηλικιώνονται χω­ρίς ιδιαίτερα προβλήματα.

Σ’ ένα μικρό, ευτυχώς, ποσοστό η νόσος είναι σοβαρότερη και χρειάζεται ειδική θεραπευτική αντιμετώπιση, ιδιαίτερα σε περιπτώ­σεις που υπάρχει προσβολή πολλών α­σθενών αλλά και ζωτικών εσωτερικών οργάνων.

Πότε εμφανίζεται η νεανική ρευματοειδής αρθρίτιδα ;

Η ρευματοειδής αρθρίτιδα μπορεί να εμφανισθεί σε οποιαδήποτε ηλικία, ακό­μα και σε παιδιά ηλικίας 6 μηνών.

Πριν από την ηλικία των 6 μηνών δεν παρουσιάζεται, πιθανώς γιατί το παιδί αποκτά αντισώμα­τα από την μητέρα του που το προφυλάσ­σουν από τον κίνδυνο να πάθει ρευματο­ειδή αρθρίτιδα. Συνήθως όμως παρατη­ρείται σε παιδιά ηλικίας 2 – 4 ετών.

   

Μπορεί να προληφθεί η ρευματοειδής αρθρίτιδα στα παιδιά ;

Το σημαντικότερο μέλημα στη ρευμα­τοειδη αρθρίτιδα της νεανικής ηλικίας πρέπει να είναι η έγκαιρη διάγνωση και πρόληψη των παραμορφώσεων των αρθρώσεων που μπορεί να προκαλέσει η νόσος.

Αρ­κετές όμως φορές η διάγνωση καθυστε­ρεί, είτε γιατί το παιδί δεν μπορεί να πε­ριγράψει τα συμπτώματά του, όπως ο ε­νήλικας, είτε γιατί αυτή καθ' εαυτή η νό­σος του δεν προκαλεί πόνο, είτε γιατί οι γονείς συνήθως δεν δίνουν και μεγάλη σημασία σ' ένα πρησμένο γόνατο ή α­στράγαλο.

Το τελευταίο ίσως να οφείλε­ται στο ότι δεν υπάρχει αρκετή ενημέρω­ση τόσο στον ιατρικό, όσο και στον υπό­λοιπο κόσμο. Ακόμα, η πρόληψη των πα­ραμορφώσεων με αναίμακτους τρόπους χρειάζεται ειδικές μεθόδους από κατάλ­ληλα εκπαιδευμένο ιατρικό – παραϊατρι­κό προσωπικό.

Εχουν επιπτώσεις οι ρευματικές παθήσεις στον ψυχισμό του παιδιού ;

Ένα άλλο σημαντικό πρόβλημα του ρευματοπαθούς παιδιού είναι οι επιπτώ­σεις της πάθησής του στον ψυχισμό του. Οι παιδικές ρευματοπάθειες, σαν χρόνια νοσήματα, χρειάζονται θεραπεία για μή­νες ή και χρόνια.

Ετσι, οι τακτικές επα­φές του ρευματοπαθούς παιδιού με γιατρούς ποικίλων ει­δικοτήτων, οι συχνές αιμοληψίες και άλ­λες εξετάσεις, η συνεχής λήψη φαρμά­κων, αλλά, κυρίως η διαπίστωση από το ίδιο το παιδί ότι έχει κάποιο πρόβλημα με την υγεία του ή αναπηρία, του δη­μιουργούν μακροπρόθεσμα δυσάρεστα ψυχολογικά προβλήματα.

Κι εκεί έγκει­ται η βοήθεια του γιατρού:  Να τονώσει το ηθικό του παιδιού, αλλά και των γονέ­ων, με την κατάλληλη ψυχολογική υπο­στήριξη και ενημέρωση πάνω στην πιθα­νή φυσική εξέλιξη της νόσου.

  

Ακόμα, οι γονείς πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι δεν υπάρχει «μαγικό» φάρμακο που να θεραπεύει οριστικά τις ρευματοπάθειες στο παιδί. Η θεραπεία βασίζεται στην αρ­μονική συνεργασία τους με τον γιατρό, αλλά και στην υπομονή τους και την επι­μονή τους στην σωστή εφαρμογή της φυσιοθεραπείας που χρειάζεται το παιδί να κάνει στο σπίτι.

Ακόμα οι γονείς πρέ­πει να πείσουν το παιδί ότι είναι όπως ό­λα τα άλλα φυσιολογικά παιδιά. Δεν πρέ­πει να το αφήσουν να νοιώσει ότι είναι διαφορετικό, ότι έχει κάποιο είδος ανα­πηρίας, γιατί αυτό θα του δημιουργήσει ψυχικά τραύματα που δύσκολα θεραπεύ­ονται.

Τέλος, δεν πρέπει να «τρέχουν» α­πό τον ένα γιατρό στον άλλο διασταυρώ­νοντας γνώμες και αλλάζοντας θερα­πείες. Μόνο ο ειδικός γιατρός είναι σε θέση να αντιμετωπίσει τα πολλαπλά προβλήματα που δημιουργούν οι ρευμα­τοπάθειες στο παιδί, με την προϋπόθεση ότι το παρακολουθεί από την αρχή της αρρώστειας του. Πολλοί μη ειδικοί για­τροί, σημαίνει συνήθως και πολλές γνώ­μες, πράγμα που δημιουργεί ανασφα­λεια στους γονείς και κλονίζει την εμπι­στοσύνη τους απέναντι στους γιατρούς.

Δυστυχώς, η γενική εντύπωση που ε­πικρατεί στο κοινό, λόγω κακής πληρο­φόρησης, είναι ότι στην Ελλάδα δεν υ­πάρχουν ειδικοί Παιδο-Ρευματολόγοι. Η αντίληψη αυτή έχει οδηγήσει μεγάλο α­ριθμό ρευματοπαθών παιδιών σε «ειδι­κούς» του Εξωτερικού, με αποτέλεσμα την μεγάλη ταλαιπωρία τους και την δια­φυγή πολύτιμου συναλλάγματος.

Ποια είναι τα αίτια της νεανικής ρευματοειδούς αρθρίτιδας ;

Το αίτιο ή τα αίτια της ρευματοειδούς αρθρίτιδας στα παιδιά, όπως και στους ενήλικες, δεν είναι ακόμα γνωστά. Δεν υπάρχουν επιστημονικές αποδείξεις ότι φταίει κάποιος ιός, μικρόβιο ή τροφή. Συ­νήθως στην οικογένεια του ρευματοπα­θούς παιδιού υπάρχει και κάποιο άλλο μέλος που έχει κάποιο είδος ρευματοπά­θειας. Αυτό είναι μια ένδειξη ότι η ρευμα­τοειδής αρθρίτιδα έχει κάποιο γενετικό υπόστρωμα, αλλά δεν υπάρχει κι εδώ α­πόδειξη ότι είναι κληρονομική.

Υπάρχει θεραπεία για την νεανική ρευματοειδή αρθρίτιδα ;

Για να γίνει κατά το δυνατόν σωστότε­ρη η αντιμετώπιση των παιδιών με ρευ­ματοειδή αρθρίτιδα χρειάζεται η συνερ­γασία γιατρών πολλών ειδικοτήτων.

Επειδή, αρκετά συχνά, η ρευματοειδής αρθρίτιδα προκαλεί, εκτος από την φλεγμονή των αρθρώσεων, φλεγμονή και των ματιών (ιριδοκυκλίτιδα ή ραγοειδίτιδα), χρειάζε­ται τακτική παρακολούθηση από Οφθαλ­μίατρο. Εάν η φλεγμονή του ματιού δεν διαγνωσθεί έγκαιρα και δεν υποβληθεί σε θεραπεία, μπορεί να καταλήξει σε σο­βαρή βλάβη της όρασης, ακόμα και σε τύφλωση.

Ακόμα πολλά παιδιά, ιδιαίτερα αυτά που παρουσιάζουν σοβαρές παρα­μορφώσεις των αρθρώσεών τους, χρειά­ζονται τη βοήθεια του Ορθοπεδικού Χει­ρουργού. Επίσης, σημαντική βοήθεια στη θεραπεία προσφέρει και ο φυσικο­θεραπευτής, γιατί η συνεχής, επίμονη φυ­σικοθεραπεία παίζει τον κυριότερο ρολο στη διατήρηση της λειτουργικότητας των αρθρώσεων.

    

Η "θεραπεία" των παιδιών με ρευματικά νοσήματα μπορεί να γίνει στην Ελλάδα ;

Στην Ελλάδα δεν υπάρχουν ακόμα ε­ξειδικευμένα κέντρα για την σωστότερη αντιμετώπιση των παιδιών με ρευματοει­δή αρθρίτιδα και ειδικά αυτών που έχουν σοβαρά προβλήματα από τις αρθρώσεις τους.

Αυτό ίσως να οφείλεται στο ότι η συχνότητα της ρευματοειδούς αρθρίτι­δας και γενικότερα των ρευματοπαθειών είναι μικρή στον παιδικό πληθυσμό, κι έ­τσι δεν έχει ακόμα ευαισθητοποιηθεί η κοινή γνώμη, αλλά και η κρατική μέρι­μνα. 

   Northwick Park Hospital  

Northwick Park Hospital : Ο "Παράδεισος" των παιδιών με ρευματικά νοσήματα. Εκεί όπου πέρασα 2 αξέχαστα χρόνια, πλάϊ στα ρευματοπαθή παιδιά. Εκεί όπου "χαιρόσουνα" να είσαι άρρωστος...

Όμως, όπως π.χ. το σπαστικό παιδί, έτσι και το ρευματοπαθές παιδί είναι ά­τομο με ειδικές ανάγκες, γι' αυτό και έ­χουμε την υποχρέωση να εξαντλήσουμε κάθε δυνατότητα για να το αποδώσουμε λειτουργικά ικανό στην κοινωνία, κάτι που, άλλωστε, το δικαιούται απόλυτα.

ΠΥΚΝΩΤΙΚΗ ΟΣΤΕΊΤΙΔΑ ΤΟΥ ΛΑΓΟΝΙΟΥ : Πρόβατο με δορά λύκου…

Η πυκνωτική οστεΐτιδα του λαγονίου (osteitis condensans ilii) είναι μια ασυνήθιστη, αλλά αρκετά ενδιαφέρουσα, πάθηση των οστών. Δεν θα την αποκαλούσα ακριβώς «πάθηση», αφού στην ουσία δεν δημιουργεί σοβαρά προβλήματα ή αναπηρία και συχνά εξαφανίζεται από μόνη της, χωρίς καμμιά θεραπεία.

Τι είναι η πυκνωτική οστεΐτιδα του λαγονίου ;

Σύμφωνα με την βαρύγδουπη αυτή επιστημονική ονομασία, «η πυκνωτική οστεΐτιδα του λαγονίου χαρακτηρίζεται από καλοήθη σκλήρυνση της λαγόνιας πλευράς των ιερολαγονίων, συνήθως συμμετρική και σπάνια ετερόπλευρη, η οποία ανακαλύπτεται τυχαία στην απλή ακτινογραφία λεκάνης – ισχίων». Στην ουσία δηλ. πρόκειται για μια πύκνωση του οστού στην περιοχή της λεκάνης, κοντά στις ιερολαγόνιες.

Το ενδιαφέρον για μας είναι ότι «ευτυχώς» δεν είναι πολύ γνωστή στους γιατρούς των άλλων ειδικοτήτων, γι΄αυτό και συνήθως παραπέμπεται από τους μη ρευματολόγους γιατρούς με το ερώτημα εάν είναι ιερολαγονίτιδα, φλεγμονή δηλ. των ιερολαγονίων που απαντάται στις οροαρνητικές σπονδυλαρθροπάθειες (όπως η αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα), ή κάποια άλλη πάθηση των οστών.

Συχνά – πυκνά ο άνθρωπος που την έχει κουβαλάει την διάγνωση της αγκυλοποιητικής σπονδυλίτιδας, καμμιά φορά ακόμα και από "ειδικούς". Ενα άλλο ενδιαφέρον είναι ότι δεν αναγνωρίζεται ακόμα και από τους Ακτινολόγους, που είναι περισσότερο «ειδικοί» στην ερμηνεία των απλών ακτινογραφιών.

Ποιοι άνθρωποι παρουσιάζουν πυκνωτική οστεΐτιδα του λαγονίου ;

Μια ενδιαφέρουσα παρατήρηση είναι ότι η πυκνωτική οστεΐτιδα του λαγονίου παρατηρείται κυρίως σε πολύτοκες γυναίκες, σε γυναίκες δηλ. που έχουν κάνει πολλά παιδιά, όχι βέβαια πάντοτε. Πολύ λιγότερο συχνά (σε αναλογία 9/1) παρατηρείται και στους άνδρες.

Κάνει συμπτώματα η πυκνωτική οστεΐτιδα του λαγονίου ;

Αν και γενικά πιστεύεται ότι η πυκνωτική οστεΐτιδα του λαγονίου δεν προκαλεί συμπτώματα, ότι είναι δηλ. απλώς ένα «αθώο» ακτινολογικό εύρημα, στο 30% των περιπτώσεων μπορεί να προκαλέσει πόνο στην οσφύ, είναι δηλ. ένα από τα αίτια χαμηλής οσφυαλγίας.  

Ο πόνος έχει τους εξής χαρακτήρες :

  • Είναι βύθιος και εντοπίζεται στην μία ή την άλλη πλευρά της μέσης γραμμής και, σε μερικές περιπτώσεις, ακτινοβολεί στον γλουτό.
  • Δεν επιδεινώνεται με τον βήχα, το φτάρνισμα ή το «σφίξιμο» κατά την αφόδευση, αλλά χειροτερεύει στη διάρκεια της εμμηνορυσίας.
  • Όχι σπάνια, παρουσιάζεται στη διάρκεια της κύησης ή στη μεταγεννητική περίοδο.
  • Τα επεισόδια του πόνου μπορεί να διαρκούν εβδομάδες έως μήνες.

Πρωινή δυσκαμψία είναι συνήθως ήπια και διαρκεί λιγότερο από 1 ώρα. Ακόμα, μπορεί να υπάρχει περιορισμός της κινητικότητας και πολυαρθραλγίες, αν και γενικά φλεγμονώδεις αρθρικές εκδηλώσεις απουσιάζουν.

Μερικοί ασθενείς παραπονούνται για ινοσιτικά συμπτώματα χαρακτηριζόμενα από διάχυτους μυοσκελετικούς νυγμούς, και εντοπισμένη σημειακή ευαισθησία

Τι δείχνει η κλινική εξέταση ;

Η κλινική εξέταση μπορεί να δείξει ευαισθησία με την επίκρουση και πόνο με την κίνηση της προσκείμενης ιερολαγόνιας και μικρό περιορισμό της κινητικότητας. Η λοιπή φυσική εξέταση δεν δείχνει τίποτα το παθολογικό.

Πως φαίνεται στην απλή ακτινογραφία η πυκνωτική οστεΐτιδα του λαγονίου ;

Ακτινολογικά η πυκνωτική οστεΐτιδα του λαγονίου απεικονίζεται ως τριγωνική σκληρυντική περιοχή στο κάτω τμήμα της λαγόνιας πλευράς της ιερολαγόνιας άρθρωσης. Είναι τυπικά αμφοτερόπλευρη και συμμετρική και συνδέεται με καλώς αφορισμένα αρθρικά χείλη και φυσιολογικό μεσάρθριο διάστημα.

Εάν υπάρχει αμφιβολία, οι λοξές απλές ακτινογραφίες των ιερολαγονίων αναδεικνύουν την ακεραιότητα της άρθρωσης και την οστική σκλήρυνση μόνο στη λαγόνια πλευρά. Οι ακτινολογικές αυτές αλλοιώσεις μπορεί να υποχωρήσουν με την πάροδο του χρόνου.

http://www.e-rheumatology.gr/ckfinder/userfiles/images/Osteitis-condensans-iliii.gif

Πυκνωτική οστεΐτιδα λαγονίου

http://www.e-rheumatology.gr/ckfinder/userfiles/images/Ankylosing-spondylitis.gif

Ιερολαγονίτιδα σε ασθενή με αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα

Δίνει εργαστηριακά ευρήματα η πυκνωτική οστεΐτιδα του λαγονίου ;

Οι εργαστηριακές εξετάσεις δεν δείχνουν τίποτα το παθολογικό .

Πως γίνεται η διάγνωση της πυκνωτικής οστεΐτιδας του λαγονίου ;

Η πυκνωτική οστεΐτιδα του λαγονίου ανακαλύπτεται συνήθως επ΄ ευκαιρία των απεικονιστικών μεθόδων (όπως π.χ. η απλή ακτινογραφία) που γίνονται σε ασθενείς με χαμηλή οσφυαλγία ή πόνο στο γλουτό.

Η διάγνωσή της βασίζεται στην παρουσία των ακτινολογικών αλλοιώσεων στην λαγόνια πλευρά της ιερολαγόνιας άρθρωσης και την απουσία ευρημάτων συμβατών με σπονδυλίτιδα.

Σε τι διαφέρει η πυκνωτική οστεΐτιδα του λαγονίου από την αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα ;

Οι ασθενείς με σπονδυλαρθροπάθεια έχουν περισσότερο επίμονη οσφυαλγία συνδεόμενη με μεγαλύτερη δυσκαμψία και περιορισμό της κινητικότητας.

Ακτινολογικά, οι σπονδυλαρθροπάθειες χαρακτηρίζονται από διαβρώσεις και στις 2 πλευρές των ιερολαγονίων αρθρώσεων, ενώ στην πυκνωτική οστεΐτιδα του λαγονίου τα χείλη των ιερολαγονίων είναι άθικτα και το μεσάρθριο διάστημα διατηρείται.

Η αξονική/μαγνητική τομογραφία μπορεί να βοηθήσει στη διάκριση της σκλήρυνσης με ανωμαλίες του μεσάρθριου διαστήματος από την οστική σκλήρυνση μόνη της.

Υπάρχει «θεραπεία» για την πυκνωτική οστεΐτιδα του λαγονίου ;

Οι περισσότεροι συμπτωματικοί ασθενείς βελτιώνονται όταν κοιμούνται σε σκληρό στρώμα, βάζουν ξερές ή υγρές ζεστές κομπρέσσες στην περιοχή του πόνου και με ασκήσεις. ΜΣΑΦ σπάνια χρειάζονται.

Τι προβλήματα μπορεί να προκαλέσει η πυκνωτική οστεΐτιδα του λαγονίου ;

Η πυκνωτική οστεΐτιδα του λαγονίου έχει καλή πρόγνωση. Δεν προκαλεί αναπηρία και οι ασθενείς είναι ικανοί να συνεχίσουν την εργασία τους ακόμα και αν έχουν συμπτώματα. Σε πολλές περιπτώσεις οι ακτινολογικές αλλοιώσεις εξαφανίζονται. Η οσφυαλγία μπορεί να επιμένει επί μήνες, αλλά δεν περιορίζει την κινητικότητα της οσφυιοιερής μοίρας της ΣΣ και ανταποκρίνεται στη θεραπεία.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Παρ΄ό,τι πιστεύεται, η πυκνωτική οστεΐτιδα του λαγονίου δεν είναι μόνο ακτινολογικό εύρημα, αλλά και ένα από τα αίτια χαμηλής οσφυαλγίας. Γι΄αυτό και σ΄έναν άνθρωπο που παραπονιέται για πόνο στη μέση του καλό είναι, πριν αποδώσουμε τον πόνο σε «δισκοπάθεια», να κάνουμε μιαν απλή ακτινογραφία λεκάνης – ισχίων (ή ειδικά των ιερολαγονίων).

Η πυκνωτική οστεΐτιδα του λαγονίου είναι καλοήθης κατάσταση και δεν φαίνεται να έχει καμμιά σχέση με την αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα ή άλλες οροαρνητικές σπονδυλαρθροπάθειες. Ακόμα, έχει το αξιοπερίεργο ιδίωμα ότι συχνά, με το πέρασμα του χρόνου, εξαφανίζεται από τις ακτινογραφίες, δηλ. "αυτοθεραπεύεται".  

Για τους λόγους αυτούς θα μπορούσε να την χαρακτηρίσει κανείς σαν «πρόβατο με δορά λύκου», αφού μοιάζει πολύ ακτινολογικά με την αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα (λύκος), η οποία είναι σοβαρή, αναπηρική πάθηση, ενώ (η πυκνωτική οστεΐτιδα του λαγονίου) στην ουσία είναι καλοήθης κατάσταση (πρόβατο).

Επειδή είναι σπάνια και συνήθως δεν αναγνωρίζεται από τους περισσότερους γιατρούς ή αποδίδεται σε αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα, μας φέρνει αυθόρμητα, εμάς τους Ρευματολόγους, ένα πλατύ χαμόγελο ικανοποίησης στα χείλη όταν την συναντάμε, γιατί είναι μία από τις λίγες "ρευματικές" παθήσεις που δικαιώνουν την ύπαρξή μας και μπορούμε με σιγουριά να βάλουμε την "σφραγίδα" της. 

ΓΙΓΑΝΤΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΤΙΔΑ : Ο "εφιάλτης με τα χίλια πρόσωπα"

Τι είναι η γιγαντοκυτταρική αρτηρίτιδα ;

Σύμφωνα με τον καθιερωμένο επιστημονικό ορισμό, η γιγαντοκυτταρική (κροταφική ή κρανιακή) αρτηρίτιδα (GCA) είναι «μια χρόνια αγγειΐτιδα (φλεγμονή) των μέσου και μεγάλου μεγέθους αγγείων, ιδιαίτερα των κρανιακών κλάδων των αρτηριών που εκφύονται από το αορτικό τόξο, παρατηρούμενη συνήθως σε άτομα ηλικίας >50 ετών».

 GIANT-CELL-ARTERITIS-Anatomy.gif

Ποια είναι η κλινική της σημασία ;

Η γιγαντοκυτταρική αρτηρίτιδα είναι μια σοβαρή πάθηση γιατί, εάν προσβάλει τις κροταφικές αρτηρίες, μπορεί να προκαλέσει απώλεια της όρασης (τύφλωση), αλλά και άλλα, λιγότερο σοβαρά συμπτώματα, όπως διπλωπία, πονοκέφαλο, χωλότητα κάτω γνάθου, μυαλγίες και συστηματικές εκδηλώσεις.

Ποιοι παθαίνουν συχνότερα GCA ;

Η GCA παρατηρείται συνήθως σε άτομα ηλικίας μεγαλύτερης των 50 ετών και εξαιρετικά σπάνια <50 ετών. Γενικά, όσο μεγαλύτερο είναι το άτομο, τόσο μεγαλύτερη πιθανότητα έχει να πάθει GCA. Μπορεί να πεί κανείς ότι είναι μια πάθηση της γεροντικής ηλικίας.

Προσοχή, οι γυναίκες που καπνίζουν

Οι γυναίκες προσβάλλονται 2 φορές συχνότερα από GCA από τους άνδρες. Οι γυναίκες που έχουν αρτηριοσκλήρωση και καπνίζουν μανιωδώς έχουν 6πλάσια πιθανότητα να πάθουν GCA .

 

Οι γυναίκες που καπνίζουν σαν αραπίνες έχουν εξαπλάσια πιθανότητα να πάθουν κροταφική αρτηρίτιδα (τάδε έφη Ζαρατούστρα)

Που οφείλεται η GCA ;

Όπως και στα περισσότερα ρευματικά νοσήματα, η GCA είναι άγνωστο που οφείλεται, αν και φαίνεται ότι σχετίζεται με πολλαπλούς γενετικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως π.χ. μεγάλη ηλικία, ειδικό γενετικό και εθνικό υπόστρωμα, λοιμώξεις, κ.ά. Η GCA μπορεί να παρατηρηθεί, αν και σπάνια, στα μέλη της ίδιας οικογένειας.

Ποια είναι τα κλασικά, τυπικά, συμπτώματα της GCA ;

Η γιγαντοκυτταρική αρτηρίτιδα κλασικά εκδηλώνεται με συστηματικά συμπτώματα, πονοκέφαλο, διαταραχές της όρασης, διαλείπουσα χωλότητα της κάτω γνάθου, ευαισθησία του τριχωτού του κεφαλιού και ρευματική πολυμυαλγία.

Στο 10% των περιπτώσεων, εκδηλώνεται με πυρετό άγνωστης αιτιολογίας, ενώ στο 12% των ασθενών κρανιακά συμπτώματα απουσιάζουν.

Μπορούμε να ξεχωρίσουμε τις εκδηλώσεις της κροταφικής αρτηρίτιδας σε αυτές που έχουν σχέση με τους οφθαλμούς και σε εξω-οφθαλμικές (από άλλα όργανα).

 Giant-cell-arteritis-Headache.gif

Δεν είναι φίδι, δεν είναι κροταλίας....Είναι μια διογκωμένη κροταφική αρτηρία σε έναν άρρωστο με καραμπινάτη κροταφική αρτηρίτιδα

Οφθαλμικές εκδηλώσεις

Η GCA εκδηλώνεται με πολλές και ποικίλες οφθαλμικές διαταραχές. Οι κυριότερες είναι η διπλωπία, η αμαύρωση Fugax και η απώλεια της όρασης (τύφλωση).

Απώλεια όρασης

Η απώλεια της όρασης είναι η συχνότερη οφθαλμική εκδήλωση της GCA. Μπορεί να είναι το αρχικό σύμπτωμα της GCA, αλλά συνήθως ακολουθεί άλλα συμπτώματά της. Αρχικά, μπορεί να είναι ετερόπλευρη και παροδική, αλλά αργότερα να γίνει αμφοτερόπλευρη και μόνιμη, και μερική ή πλήρης.

Αμαύρωση Fugax

Στο 30% των ασθενών με μόνιμη απώλεια της όρασης προηγούνται επεισόδια αμαύρωσης fugax. Η αμαύρωση fugax είναι σύμπτωμα προϊσχαιμικής οπτικής νευροπάθειας και χρειάζεται άμεση θεραπεία με κορτιζόνη.

Διπλωπία

Μπορεί να είναι πρώιμη ή και η πρώτη εκδήλωση της νόσου. Είναι μία από τις πλέον ιδιαίτερες εκδηλώσεις της GCA, γι’ αυτό και πρέπει να βάζει στη σκέψη την GCA σε άτομα ηλικίας >50 ετών.

   

Francesco Giamberti (Ιταλός χαράκτης, 1405-1480) δεν είναι γνωστό αν είχε κροταφική αρτηρίτιδα, πάντως είχε μια διογκωμένη (αριστερή) κροταφική αρτηρία, που κάνει "μπάμ" από... κοντά  

Εξω-οφθαλμικές εκδηλώσεις

Ρωτήστε/ψάξτε τον άρρωστο εάν έχει ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω :

  • Διαλείπουσα χωλότητα κάτω γνάθου
  • Ευαισθησία στο τριχωτό της κεφαλής
  • Πονοκέφαλο
  • Βήχα
  • Οξείες εμβοές 
  • Ρευματική πολυμυαλγία
  • Χωλότητα και νέκρωση της γλώσσας 

Χωλότητα κάτω γνάθου

Όταν λέμε «χωλότητα της γνάθου» εννοούμε ότι η μασέλα σας κουράζεται όταν τρώτε για πολλήν ώρα, ιδιαίτερα όταν μασάτε σκληρές τροφές (π.χ. κρέας, ψωμί, κ.λ.π.), μιλάτε πολλήν ώρα ή τραγουδάτε (ανεξάρτητα αν έχετε καλή φωνή ή όχι).

Ευαισθησία τριχωτού κεφαλής

Όταν λέμε «ευαισθησία του τριχωτού της κεφαλής» εννοούμε ότι όταν χτενίζετε ή βουρτσίζετε τα μαλλιά σας (εάν επιμένετε να έχετε) η επαφή της χτένας ή της βούρτσας με το δέρμα του ξερού σας του κεφαλιού προκαλεί πόνο.

Εάν πάλι δεν έχετε μαλλιά για να χτενίσετε, δεν πειράζει, αρκεί η πίεση του δέρματος, ακόμα κι΄αν είναι ελαφριά, του κεφαλιού σας να προκαλεί πόνο. Ακόμα, η ευαισθησία αυτή μπορεί να παρατηρηθεί όταν ακουμπάτε το κεφάλι σας στο μαξιλάρι. Η ευαισθησία αυτή παρατηρείται συχνότερα σε ασθενείς με πονοκέφαλο, αλλά μπορεί να είναι και ανεξάρτητο εύρημα.

 Giant-cell-arteritis-Headache_1.gif

Πονοκέφαλος

  • Είναι η συχνότερη συστηματική εκδήλωση της GCA.
  • Εντοπίζεται στους κροτάφους (όπου κατοικοεδρεύει η κροταφική αρτηρίτιδα) ή τον αυχένα (ινίο). Είναι χαρακτηριστικά καινούργιος, δηλ. τον έχετε αποκτήσει τώρα τελευταία.
  • Εάν τον έχετε από παλιά, δεν πιάνεται, γιατί μπορεί να οφείλεται σε άγχος, ημικρανία, κ.λ.π.
  • Συχνά συνοδεύεται από εντοπισμένη ή διάχυτη ευαισθησία του τριχωτού της κεφαλής.

Βήχας

Ο βήχας μπορεί να είναι η πρώτη εκδήλωση της GCA, αλλά δεν μπορεί να περάσει από μυαλό του ασθενούς και του γιατρού η πιθανότητα αυτή, γιατί είναι σπάνιο φαινόμενο. Προτού όμως τον αποδώσετε στην κροταφική αρτηρίτιδα πρέπει να ψάξετε μήπως οφείλεται κάπου αλλού.

 

 Ρωτήστε/ψάξτε τον άρρωστο αν έχει ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω : 

 

Καρδιοπάθειες

Η γιγαντοκυτταρική αρτηρίτιδα μπορεί να έχει σαν πρώτη εκδήλωση ορισμένες καρδιοπάθειες, όπως π.χ. στηθάγχη, περικαρδίτιδα, έμφραγμα του μυοκαρδίου (το οποίο μάλιστα συχνά είναι θανατηφόρο) και παλινδρόμηση της αορτής δευτεροπαθώς σε ανευρύσματα της αορτής.

ΣΥΣΤΑΣΗ : Εάν έχετε άρρωστο με καρδιολογικά προβλήματα που δεν μπορείτε να εξηγήστε την αιτιολογία τους, ψάξτε τον μήπως έχει κροταφική αρτηρίτιδα.

Ογκόμορφες αλλοιώσεις

Ερευνήστε μήπως ο άρρωστός σας έχει όγκους στους μαστούς, τις ωοθήκες και την γνάθο.Οι όγκοι αυτοί (ογκόμορφες αλλοιώσεις) συνοδεύονται από συστηματικές εκδηλώσεις και αύξηση της ΤΚΕ, σε μερικές όμως περιπτώσεις είναι μεμονωμένες, γι΄αυτό και μπορεί να αποδοθούν σε τοπικά καρκινώματα.

Ρευματικά νοσήματα

Ο κλινικός γιατρός πρέπει να έχει υπόψη του ότι η GCA μπορεί να συνυπάρχει με διάφορα ρευματολογικά και μη νοσήματα (αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα, ρευματοειδή αρθρίτιδα, ρευματική πολυμυαλγία, σοβαρές λοιμώξεις, σύνδρομο Sjogren, συστηματικό ερυθηματώδη λύκο).

Είναι σημαντικό επίσης να γνωρίζει ότι η γιγαντοκυτταρική αρτηρίτιδα μπορεί να συνυπάρχει (στο 50% των περιπτώσεων) με ρευματική πολυμυαλγία.

Η GCA και η ρευματική πολυμυαλγία συνδέονται τόσο στενά μεταξύ τους, ώστε θεωρούνται ως διαφορετικές εκδηλώσεις της ίδιας νοσογόνου διαδικασίας (είναι «πρώτα ξαδέρφια», όπως συνηθίζουμε να λέμε εμείς οι Ρευματολόγοι).

Καρκίνος

Οι άρρωστοι με αποδεδειγμένη κροταφική αρτηρίτιδα έχουν σχεδόν διπλάσιο κίνδυνο να έχουν ή να πάθουν καρκίνο σε κάποιο όργανό τους. Πάντως, εκτεταμένος έλεγχος για κακοήθεια δεν είναι απαραίτητος σε ασθενείς με GCA.

Ανευρύσματα

Μερικοί ασθενείς με GCA έχουν ή αναπτύσσουν αορτικά ανευρύσματα, κυρίως στη θωρακική και, λιγότερο συχνά, στην κοιλιακή αορτή. Τα ανευρύσματα αυτά πολλές φορές δεν δίνουν κανένα σύμπτωμα, αλλά στο 50% των περιπτώσεων μπορεί να προκαλέσουν διαχωρισμό της θωρακικής αορτής, ο οποίος οδηγεί σε παλινδρόμηση της αορτής ή ξαφνικό θάνατο.

ΠΡΟΣΟΧΗ

Κάθε άρρωστος με  GCA πρέπει να ψάχνεται με προσοχή μήπως κρύβει ανευρύσματα της αορτής, με απλές ακτινογραφίες θώρακα, υπερηχογραφήματα ή αξονικές τομογραφίες κάθε 6 μήνες και σ’ όλη την διάρκεια της ζωής του

   

Ενα ωραίο, ασυμπτωματικό ανεύρυσμα της ανιούσας και κατιούσας θωρακικής αορτής σε έναν άρρωστο με γιγαντοκυτταρική αρτηρίτιδα

Εκδηλώσεις από διάφορα οργανικά συστήματα 

Αναπνευστικές

Βήχας, πλευρίτιδα, πλευροπερικαρδίτιδα, πολυοζώδεις πνευμονικές  αλλοιώσεις 

Γαστρεντερικές

Εντερική γάγγραινα, οξεία παγκρεατίτιδα, αύξηση των τρανσαμινασών και της αλκαλικής φωσφατάσης

Καρδιολογικές

Μυοκαρδίτιδα, συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια, στηθάγχη, περικαρδίτιδα, έμφραγμα του μυοκαρδίου, παλινδρόμηση της αορτής

Ωτορινολαρυγγολογικές

Πονόλαιμος, οδονταλγία, πόνος στην γνάθο ή το πρόσωπο λόγω προσβολής της προσωπικής αρτηρίας, πόνος στην υπερώα, δυσφαγία, βράγχος φωνής, γλωσσίτιδα, έλκος ή έμφρακτο της γλώσσας και διαλείπουσα χωλότητα της γλώσσας (πόνος στη γλώσσα στη διάρκεια της ομιλίας), ευαισθησία στην πρόσθια περιοχή του τραχήλου, οδυνοφαγία

Κλινικές εκδηλώσεις προσβολής μεγάλων αγγείων

Διαλείπουσα χωλότητα των άνω ή/και κάτω άκρων, φυσήματα στις καρωτίδες, υποκλείδιες, μασχαλιαίες και βραχιόνιες αρτηρίες, μείωση ή απουσία σφύξεων των αγγείων του τραχήλου ή των άνω άκρων, φαινόμενα Raynaud, ανευρύσματα

Μυοσκελετικές

Οίδημα άκρων, μυαλγίες, αρθρίτιδα

ΠΡΟΣΟΧΗ

Η αρθρίτιδα της GCA μπορεί να προηγείται της GCA, να συμπίπτει με αυτήν ή να εμφανισθεί στη διάρκειά της. Μερικές φορές η πρώτη εκδήλωση της GCA είναι επίμονη οροαρνητική ή οξεία εμπύρετη πολυαρθρίτιδα.

Νευρολογικές

Το 30% περίπου των ασθενών με GCA εμφανίζει πολλές και διάφορες νευρολογικές διαταραχές. Οι συχνότερες απ΄αυτές είναι οι νευροπάθειες και τα παροδικά ισχαιμικά ή τα εγκεφαλικά επεισόδια.

ΠΡΟΣΟΧΗ :

Οι άνθρωποι ηλικίας >50 ετών οι οποίοι παρουσιάζονται με παράλυση του 3ου, 4ου ή 6ου κρανιακού νεύρου μπορεί να έχουν GCA. Απ’ όλες τις αγγειίτιδες, η GCA έχει την σχεδόν μοναδική τάση να προσβάλλει την A5 ρίζα, προκαλώντας κατάργηση της απαγωγής του ώμου

Συστηματικές εκδηλώσεις

Οι άρρωστοι με κροταφική αρτηρίτιδα συχνά έχουν και τις εξής εκδηλώσεις : 

  • Ανορεξία
  • Απώλεια βάρους
  • Κόπωση
  • Κακουχία
  • Μυαλγίες
  • Νυχτερινοί ιδρώτες
  • Πυρετός
  • Ρίγη

ΠΡΟΣΟΧΗ : 

Οι συστηματικές εκδηλώσεις μπορεί να είναι οι μοναδικές εκδηλώσεις της GCA και συχνά προηγούνται των οφθαλμικών. Ο πυρετός είναι συνήθως χαμηλός, αλλά μπορεί να φθάσει και τους 39-40ο C. Τα ρίγη και οι εφιδρώσεις μπορει να αποδοθούν σε λοιμώξεις ή λέμφωμα   

Δείκτες οξείας φάσης (ΤΚΕ, CRP) : Σημαντικός ο ρόλος τους στη διάγνωση

Η ΤΚΕ είναι η πιο χρήσιμη εργαστηριακή εξέταση για την διάγνωση και παρακολούθηση της πορείας της GCA.

Ο Ρευματολόγος ξέρει καλά ότι όταν είναι τριψήφια (πάνω από 100 mm/h) κρύβει από κάτω της GCA ή ρευματική πολυμυαλγία. 

Πάντως, η αύξηση της ΤΚΕ δεν είναι εύρημα ειδικό της GCA, γιατί μπορεί να παρατηρηθεί και σε άλλα νοσήματα, όπως η αναιμία, φλεγμονώδη ή κακοήθη νοσήματα και λοιμώξεις.

ΠΡΟΣΟΧΗ : 
 
Η ΤΚΕ μπορεί να είναι φυσιολογική (δηλ. 30-40 mm/hr) έως το 30% των ασθενών με βιοψιακά αποδεδειγμένη GCA. Φυσιολογική ΤΚΕ δεν πρέπει να αποκλείει την πιθανότητα της GCA, εάν άλλες κλινικές εκδηλώσεις συνηγορούν υπέρ αυτής, και δεν πρέπει να αποτελεί λόγο καθυστέρησης έναρξης της κορτικοειδοθεραπείας.
 
Η CRP έχει χρησιμοποιηθεί ως εναλλακτική δοκιμασία στην ΤΚΕ. Η μέτρησή της έχει ορισμένα πλεονεκτήματα έναντι της ΤΚΕ, όπως η έλλειψη διακυμάνσεων με την ηλικία, το φύλο ή αιματολογικές παραμέτρους.

Η CRP είναι πιθανώς περισσότερο ευαίσθητη από την ΤΚΕ για την διάγνωση της GCA. Γενικά, τα επίπεδά της συμβαδίζουν με της ΤΚΕ, αλλά, σε μερικές περιπτώσεις δεν αυξάνονται παράλληλα με αυτήν. Η διαφορά αυτή είναι χρήσιμη όταν η ΤΚΕ αυξάνεται λόγω καταστάσεων μη συνδεόμενων με την GCA.

Τι δείχνει η ιστολογική εξέταση στην GCA ;

Ιστολογικά, η GCA χαρακτηρίζεται από οζώδη κοκκιωματώδη φλεγμονή των μέσου και μεγάλου μεγέθους αρτηριών, η οποία αποτελείται κυρίως από CD4 + T- λεμφοκύτταρα, μακροφάγα, πολυπύρηνα ιστιοκυτταρικού και τύπου ξένου σώματος γιγαντοκύτταρα, ιστιοκύτταρα, μερικά πλασματοκύτταρα και ινοβλάστες και, πολύ σπάνια, Β-λεμφοκύτταρα.

Ποιο είναι το χαρακτηριστικό ιστολογικό εύρημα της GCA ;

Τα γιγαντοκύτταρα είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά ιστολογικά ευρήματα της GCA, αν και δεν είναι απαραίτητο να υπάρχουν για να βάλουμε με σιγουριά την διάγνωση.

Χαρακτηριστικό επίσης ιστολογικό εύρημα της GCA είναι η κατάτμηση και o κατακερματισμός των ινών του έσω ελαστικού πετάλου, σε άμεση γειτονία με τις αθροίσεις των γιγαντοκυττάρων. 

 

Γιγαντοκύτταρα : Αυτά φταίνε για όλα...

ΠΡΟΣΟΧΗ : 

Τα γιγαντοκύτταρα βρίσκονται μόνο στο 50% των βιοψιακών δειγμάτων της κροταφικής αρτηρίας, γι’ αυτό και η απουσία τους δεν αποκλείει την διάγνωση της GCA, όταν υπάρχουν άλλες εκδηλώσεις συμβατές με αυτήν.

"Κόκκινες σημαίες" για την διάγνωση της κροταφικής αρτηρίτιδας 

  

Το ξέρετε ότι μπορεί να έχετε κροταφική αρτηρίτιδα εάν έχετε ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω ; 

  • Πονοκέφαλο
  • Ξερό βήχα
  • Διπλωπία
  • Πόνο στο λαιμό, τα ούλα ή την γλώσσα
  • Χωλότητα γνάθου
  • Καρδιακές παθήσεις
  • Ευαισθησία στο δέρμα του κρανίου ή στις κροταφικές
  • Εγκεφαλικό επεισόδιο
  • Διαλείπουσα χωλότητα των άνω άκρων
  • Οξεία ριζοπάθεια Α5
  • Πυρετό
  • Αυξημένη ΤΚΕ (ιδιαίτερα εάν αυτή είναι τριψήφια, δηλ. >100 mm/ώρα) ή/και CRP

 Η GCA προκαλεί τέτοια μεγάλη ποικιλία κρανιακών ενοχλημάτων (κεφαλαλγία, ευαισθησία στο τριχωτό της κεφαλής, διαλείπουσα χωλότητα της γνάθου, πόνο στο λαιμό, τα ούλα και την γλώσσα), ώστε η σκέψη της πρέπει να μπαίνει σε κάθε άτομο ηλικίας >50 ετών που εμφανίζει πόνο «από τον τράχηλο και πάνω».

Ακόμα, πρέπει να μπαίνει στη σκέψη σε ηλικιωμένα άτομα που παρουσιάζονται με ξερό βήχα, εγκεφαλικό επεισόδιο, διαλείπουσα χωλότητα άνω άκρων ή οξεία ριζοπάθεια Α5 και άλλα κλασικά συμπτώματα ή ευρήματα GCA.

Είναι δύσκολη η διάγνωση της GCA ;

Η διάγνωση της GCA συχνά είναι δύσκολη ή ξεφεύγει για τους εξής λόγους :

  • Μερικές φορές οι άρρωστοι δεν έχουν τις γνωστές, τυπικές εκδηλώσεις της GCA, δηλ. κεφαλαλγία, διαλείπουσα χωλότητα γνάθου, οπτικές διαταραχές, ρευματική πολυμυαλγία.
  • Δεν υπάρχει απλή δοκιμασία ή δοκιμασίες που να μπορούν να επιβεβαιώσουν ή αποκλείσουν την φοβερή αυτή πάθηση.
  • Οι ασθενείς με GCA μπορεί να παρουσιάζονται με πολλά και διάφορα συμπτώματα, τόσο οφθαλμικά, όσο και συστηματικά, που προσανατολίζουν τον κλινικό γιατρό σε άλλα μονοπάτια και άλλες διαγνώσεις
  • Πολλά από τα χαρακτηριστικά σημεία και συμπτώματα της GCA είναι παροδικά και συχνά ο άρρωστος όταν φθάσει στο γιατρό έχει λίγα μόνο συμπτώματα, που δεν τεκμηριώνουν την διάγνωση της GCA.

Πως λοιπόν μπορεί να βοηθηθεί η διάγνωση ;

Η διάγνωση μπορεί να βοηθηθεί από το ιστορικό, την φυσική εξέταση και τις παρακλινικές εξετάσεις. Πάντως, οι κλινικοί γιατροί πρέπει να ασχολούνται ξεχωριστά με κάθε ασθενή, αναλύοντας με προσοχή τα συμπτώματα, τις κλινικές εκδηλώσεις και τις παρακλινικές εξετάσεις προτού καταλήξουν σε οριστικό συμπέρασμα

Πως βάζουμε την τελεσίδικη διάγνωση της GCA ;

Σε κάθε ασθενή που υποπτευόμαστε ότι με βάση το ιστορικό, τα κλινικά ευρήματα ή αύξηση της ΤΚΕ μπορεί να έχει GCA πρέπει να γίνεται βιοψία της κροταφικής αρτηρίας και έναρξη της θεραπείας με κορτικοστεροειδή.

Βιοψία : Χρειάζεται ή τζάμπα o κόπος ;

Ο καλύτερος και πιο σίγουρος τρόπος να βάλουμε με σιγουριά την διάγνωση της κροταφικής αρτηρίτιδας είναι η βιοψία της κροταφικής αρτηρίας.

Η βιοψία πρέπει να γίνεται το ταχύτερο δυνατόν μετά την εμφάνιση των τυπικών συμπτωμάτων και κλινικών ευρημάτων της GCA και δεν είναι ανάγκη να περιμένουμε να βγεί θετική για να αρχίσουμε την θεραπεία με κορτιζόνη.

ΠΡΟΣΟΧΗ :  

Η αρνητική βιοψία δεν αποκλείει την διάγνωση της GCA.

Υπερηχογράφημα : Χρειάζεται ή να μπούμε απ’ ευθείας στο ψητό (την βιοψία) ;

Το υπερηχογράφημα της κροταφικής αρτηρίας βοηθάει πολύ στη διάγνωση της κροταφικής αρτηριτιδας, γιατί μπορεί να δείξει περιοχές στένωσης, απόφραξης και χαρακτηριστική σκοτεινή περιαγγειακή υποηχητική «άλω», αλλά δεν μπορεί να υποκαταστήσει την βιοψία.

"Αγία"... κορτιζόνη (μεγάλη η χάρη της) : κάνει θαύματα

Η βασική αρχική θεραπεία της GCA είναι η κορτιζόνη, και μόνο η κορτιζόνη. Δεν έχει βρεθεί μέχρι τώρα τίποτα άλλο πιό αποτελεσματικό και αθώο.

Η ανταπόκριση στην κορτιζόνη συχνά είναι θεαματική. Ο άρρωστος μετά από λίγες μέρες βρίσκει φοβερή ανακούφιση από τα ενοχλήματά του και ευλογεί τον γιατρό (και την αγία κορτιζόνη, βέβαια) που έκανε αυτό το θαύμα.

Τα κορτικοστεροειδή πρέπει να αρχίζουν αμέσως μετά την διάγνωση της GCA και να μην αναστέλλονται μέχρις ότου βγεί το πόρισμα της βιοψίας.

Πόση κορτιζόνη χρειάζεται για την θεραπεία της GCA ;

Οι συνιστώμενες αρχικές δόσεις της κορτιζόνης (πρεδνιζόνης) κυμαίνονται από 40-100 mg ημερησίως (1 mg/kg/24ωρο).

Εάν η διάγνωση της GCA επιβεβαιωθεί βιοψιακά η δόση της πρεδνιζόνης πρέπει να αυξάνεται σε 80-100 mg ημερησίως, ή να γίνονται ενδοφλέβιες ώσεις κορτικοστεροειδών, π.χ. 1 gr μεθυλπρεδνιζολόνης επί 3 ημέρες ακολουθούμενες από 1-2 mg/kg πρεδνιζόνης pe ros ημερησίως.

Πως μπορούμε να μειώσουμε την δόση της κορτιζόνης ;

Η δόση της κορτιζόνης μπορεί να περιορισθεί με την χρήση διαφόρων παραγόντων, όπως είναι η μεθοτρεξάτη, οι αντι-TNF παράγοντες, αζαθειοπρίνη, κυκλοφωσφαμίδη και αντιαμοπεταλιακοί παράγοντες, όπως η ασπιρίνη.

Οι παράγοντες αυτοί μπορούν να προστεθούν σε ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται στα κορτικοστεροειδή ή χρειάζονται μικρότερες δόσεις κορτικοειδών λόγω των επιπλοκών.

ΠΡΟΣΟΧΗ:

Η γρήγορη ανταπόκριση στην κορτιζόνη μπορεί να βοηθήσει στη διάγνωση της GCA και στη διάκρισή της από άλλα νοσήματα. Σε ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται στην κορτιζόνη, η διάγνωση της GCA πρέπει να αναθεωρείται.

Πολλοί άρρωστοι με ρωτούν : Θα μπορέσω να κόψω την κορτιζόνη ή θα την παίρνω για όλη μου την ζωή ;

Η GCA μπορεί να θεραπευθεί τελείως, γι΄αυτό και οι περισσότεροι ασθενείς μπορούν να μειώσουν και τελικά να διακόψουν την κορτιζόνη.Πάντως, η θεραπεία με κορτιζόνη διαρκεί συνήθως 24-30 μήνες.

Μερικοί ασθενείς χρειάζονται μικρές δόσεις πρεδνιζόνης για μερικά χρόνια για τον έλεγχο των μυοσκελετικών και άλλων συμπτωμάτων.

ΕΝΑΓΩΝΙΑ ΕΡΩΤΗΣΗ (υπέργηρης) ασθενούς με (υποτιθέμενη) κροταφική αρτηρίτιδα : Γιατρέ μου θα παίρνω την κορτιζόνη για όλη μου την ζωή ;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ (κακεντρεχούς γιατρού) : Οχι, γιαγιά μου. Μόνο για τα υπόλοιπα 30-40 χρόνια...Μετά, μπορεί να την κόψεις...(αμ και σύ θα γεράσεις,έλεγε η γιαγια μου).

Υποτροπές της GCA πρέπει να μπαίνουν στην σκέψη σε ασθενείς που εμφανίζουν συμπτώματα PMR ή GCA, ιδιαίτερα όταν αυτά συνοδεύονται από αύξηση της ΤΚΕ ή της CRP. 

Οι υποτροπές είναι συχνά απρόβλεπτες και παρατηρούνται συχνότερα στη διάρκεια του 1ου ή 2ου  έτους της νόσου.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Η κροταφική αρτηρίτιδα είναι ένα από τα πιό σοβαρά και βασανιστικά ρευματικά νοσήματα, ιδιαίτερα στους ηλικιωμένους, γιατί τα συμπτώματά της όχι μόνο αναγκάζουν τον άρρωστο να τρέχει και να μην προλαβαίνει από τον ένα γιατρό στον άλλο, μέχρις ότου βρεί λύση για το πρόβλημά του,

αλλά και γιατί, εάν δεν γίνει αντιληπτή και δεν διαγνωσθεί έγκαιρα μπορεί να προκαλέσει σοβαρές διαταραχές της όρασης, ακόμα και πλήρη, ολική και αμετάκλητη ΤΥΦΛΩΣΗ !

Ο "εφιάλτης με τα χίλια πρόσωπα"

Πάντως, αν και το κύριο σύμπτωμά της είναι οι διαταραχές της όρασης, έχει μυριάδες άλλες εκδηλώσεις και συμπτώματα, σχεδόν από όλα τα όργανα, που τρομοκρατούν και πελαγώνουν τον άρρωστο, αλλά και τον κλινικό γιατρό, και από την άλλη μεριά είναι τόσο ύπουλη, μυστήρια και σοβαρή πάθηση, ώστε θα μπορούσαμε να της απονείμουμε δικαιωματικά τον τίτλο του "εφιάλτη με τα χίλια πρόσωπα".

 

Είναι εύκολη η διάγνωση της ;

Ευτυχώς, στην κλασική της μορφή, όπως και η ρευματική πολυμυαλγία, η διάγνωση της κροταφικής αρτηρίτιδας είναι σχετικά εύκολη : π.χ. ένας άνθρωπος μεγάλης ηλικίας (70-75 χρονών) με πονοκέφαλο, πυρετό και υψηλή καθίζηση (ΤΚΕ) είναι σχεδόν βέβαιο ότι έχει κροταφική αρτηρίτιδα.

Εμείς μάλιστα οι Ρευματολόγοι είμαστε τόσο ευαισθητοποιημένοι με την πάθηση αυτή, που μπορούμε να την υποψιαστούμε ή και (τρόπος του λέγειν) να βάλουμε την διάγνωση εξ αποστάσεως σε έναν άνθρωπο που πληροί ολοσούμπιτος τις παραπάνω προδιαγραφές. 

Οπου λαλούν πολλοί κοκκόροι...

Η κροταφική αρτηρίτιδα, όπως η ρευματική πολυμυαλγία και ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, είναι ένα από τα λίγα νοσήματα που δικαιώνουν την ύπαρξη του Ρευματολόγου και "ανήκει" σ' αυτόν δικαιωματικά και με τον νόμο, αν και στον "χορό" συχνά μπαίνουν και άλλες ειδικότητες, όπως οι φίλτατοι και συγγενείς Παθολόγοι.

Οι Παθολόγοι, πάντως, έχουν την ψευδαίσθηση ότι μπορούν «να μοιράσουν δύο γαϊδουριών άχερα», δηλ. να ξεχωρίσουν την κροταφική αρτηρίτιδα από το πέλαγος των ρευματικών νοσημάτων, και (νομίζουν) ότι μπορούν όχι μόνο να την διαγνώσουν, αλλά και να την χειρισθούν και θεραπεύσουν επαξίως.

Είναι θηλυκού γένους, άρα επικίνδυνη...

Η κροταφική όμως αρτηρίτιδα, αγαπητοί συνάδελφοι, έχει πολλά «κρυμμένα μυστικά» και ο χειρισμός της και ιδιαίτερα η θεραπεία της έχει πολλά τερτίπια και δυσκολίες και απαιτεί εμπειρία, γνώση και μεγάλη προσοχή από μέρους του γιατρού, αλλά και καλή συνεργασία με τον ασθενή,

γι΄αυτό και θα συνιστούσα στους επίδοξους "εραστές" της να την αποφεύγουν σαν το διάβολο και να την στέλνουν, όταν την πάρουνε χαμπάρι, στο μάστορή της, δηλ. τον Ρευματολόγο, για περαιτέρω περιποίηση...

(τάδε έφη Ζαρατούστρα).

Απορία (άσχετη με την κροταφική αρτηρίτιδα) :

Πιστεύω να γνωρίζετε ότι το "Τάδε Εφη Ζαρατούστρας" (ή έτσι μίλησε ο Ζαρατούστρα) είναι το σημαντικότερο έργο του Γερμανού φιλόσοφου Νίτσε.

Μου γεννήθηκε λοιπόν η απορία, πως θα λεγόταν η κόρη του Ζαρατούστρα (αν είχε). 

ΑΠΑΝΤΗΣΗ : Εφη...(πως λέγαμε παλιότερα "τα παιδιά του Ζεβεδαίου ποιόν είχανε πατέρα";)

 
ΤΟ "ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ" ΣΤΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ
 
Η χρήση των βοτάνων στην Υγεία του ανθρώπου

Η χρήση των φυτών για ιατρικούς σκοπούς προηγείται της καταγεγραμένης ιστορίας του ανθρώπου. Η χρήση των βοτανικών θεραπειών έχει καταγραφεί λεπτομερώς εδώ και χιλιάδες χρόνια σε αρχαία Κινεζικά, Αιγυπτιακά και Ασυρριακά κείμενα.

Με την πάροδο των χρόνων, η βοτανική ιατρική και η χρήση των βοτάνων στα διάφορα νοσήματα που ταλανίζουν την ανθρωπότητα από καταβολής κόσμου διαδόθηκε ευρύτατα, ώστε το 1985 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (World Health Organization) εξετίμησε ότι το 65-80% του πληθυσμού της γής (δηλ. 4 δισεκατομμύρια άνθρωποι) βασίζεται στα βότανα για τις ιατρικές του ανάγκες.

Ιστορικά, χιλιάδες βότανα και τα παράγωγά τους έχουν χρησιμοποιηθεί για την θεραπεία πολλών και διαφόρων νοσημάτων. Τα βότανα παραμένουν η «ραχοκοκκαλιά» των αυτόχθονων θεραπευτικών πρακτικών και σε πολλές χώρες αντιμετωπίζονται και χρησιμοποιούνται ως φάρμακα.

Εκτός από τις περισσότερες ασιατικές χώρες (π.χ. Ινδίες, Κίνα), όπου τα βότανα είναι μέρος της θεραπευτικής ρουτίνας, στις Δυτικές Χώρες τα βοτανικά σκευάσματα και οι φυσικές ουσίες χρησιμοποιούνται ευρύτατα και εναλλακτικά παράλληλα με τις συμβατικές, παραδοσιακές ιατρικές θεραπείες.

 

Παραδοσιακά φάρμακα ή βότανα ; Εχουν θέση τα βότανα στη θεραπεία των ρευματικών νοσημάτων ;

Στη διάρκεια της Ρευματολογικής μου καρριέρας συναντούσα κατά καιρούς, όπως σίγουρα και οι περισσότεροι Ρευματολόγοι και γενικά οι κλινικοί γιατροί, ταλαίπωρους ανθρώπους, συμπολίτες μας, κυρίως μεγάλης ηλικίας, που έπασχαν από σοβαρές, βασανιστικές και καταστρεπτικές ρευματικές παθήσεις, όπως ρευματοειδή αρθρίτιδα, οστεοαρθρίτιδα, κλ.π.

οι οποίοι όμως, για πολλούς λόγους (π.χ. νεφρική ανεπάρκεια, σακχαρώδης διαβήτης, υπέρταση, σοβαρές καρδιοπάθειες, καρκίνοι, παλιές φυματιώσεις, γαστρεντερικές παθήσεις, κ.ά., αλλά και αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα), δεν μπορούσαν να πάρουν παραδοσιακά αντιρευματικά φάρμακα, π.χ. μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα, κορτιζόνη, αλλά και βιολογικούς παράγοντες.

Στην προσπάθειά μου λοιπόν να βοηθήσω τους ταλαίπωρους αυτούς συνανθρώπους μας στράφηκα σε εναλλακτικές, μη παραδοσιακές, μη φαρμακευτικές, θεραπείες, τι άλλο ; τα βότανα και τις φυσικές ουσίες.

Δυστυχώς όμως ο απλός κόσμος, αλλά και πολλοί παραδοσιακοί γιατροί και άλλοι επαγγελματίες Υγείας, όταν ακούει την λέξη «βότανα» χαμογελάει ειρωνικά, γιατί πιστεύει ενδόμυχα και αβασάνιστα ότι τα βότανα είναι «ματζούνια», δηλ. πρακτικά φάρμακα «χτυπημένα στο γουδί» (όπως έφτιαχναν παλιά τα παραδοσιακά φάρμακα), που συνήθως δεν κάνουν και σπουδαία πράγματα.

 

Βότανα : Φάρμακα ή "μαντζούνια" ; Μύθος ή πραγματικότητα ; 

Θα σας διηγηθώ μια ιστορία που την έζησα με έναν άρρωστό μου (άντρα) πριν από μερικά χρόνια.

Ο άνθρωπος αυτός είχε μια βαριά οστεοαρθρίτιδα ("αρθριτικά") των χεριών, με διόγκωση των μικρών αρθρώσεων των δαχτύλων (οζίδια Heberden και Bouchard, όπως τα ονομάζουμε), για την οποία είχε δοκιμάσει ένα σωρό θεραπείες κατά καιρούς, χωρίς κανένα σοβαρό αποτέλεσμα.

Όταν τον ενημέρωσα, με την σειρά μου, ότι δεν υπάρχει θεραπεία για το πρόβλημά του, ο άνθρωπος εξαφανίστηκε απογοητευμένος. Μετά από 6 περίπου μήνες όμως τον ξαναείδα στα εξωτερικά ιατρεία, όπου, κατάπληκτος, διεπίστωσα ότι τα χέρια του ήταν τελείως φυσιολογικά, δηλαδή τα περίφημα αυτά οζίδια (Heberden και Bouchard) είχαν εξαφανισθεί ως δια μαγείας.

Όταν τον ρώτησα πως έγινε αυτό το θαύμα, μου διηγήθηκε το εξής καταπληκτικό : πήρε, λέει, από μιαν ηλικιωμένη γειτόνισσά του ένα μπουκαλάκι με ένα φάρμακο (βότανο, όπως του είπε η γυναίκα), το οποίο έπινε – λίγο – λίγο και, μετά από κάποιο διάστημα, τα οζίδια άρχισαν να υποχωρούν, μέχρις ότου εξαφανίσθηκαν.

Όταν είχε μείνει μια μικρή ποσότητα στο μπουκαλάκι, ο άνθρωπος πήγε στην γειτόνισσά του να πάρει κι΄άλλο, αλλά η γυναίκα είχε αποχωρήσει του ματαίου τούτου κόσμου. Εδωσε στο Χημείο το υγρό αυτό για εξέταση, αλλά η ανάλυση δεν μπόρεσε να αποκαλύψει την πλήρη φόρμουλα του βοτανικού αυτού σκευάσματος : βρήκε μόνο τα 8 περίπου από τα 12 ή περισσότερα συστατικά του.

Καταλαβαίνετε λοιπόν τι συνέβη ;

Η γυναίκα αυτή ήξερε το μυστικό της θεραπείας ενός τέτοιου βασανιστικού νοσήματος, της οστεοαρθρίτιδας των χεριών, μιάς πάθησης που ταλανίζει εκατομμύρια συνανθρώπους μας, και το πήρε μαζί της στον τάφο της.

 

Η "γέννηση" της Ρευματολογικής Βοτανολογίας (Rheumatologia Botanica)

Μετά από την συγκλονιστική αυτή εμπειρία, αλλά και άλλες εμπειρίες και κυρίως μετά από την μακροχρόνια χρήση «βοτάνων» και φυσικών ουσιών, όπως η σκόνη της αγριοτριανταφυλλιάς (Rosa canina) και το υδρολυμένο κολλαγόνο, που συνταγογραφούσα στους πάσχοντες συνανθρώπους μας, με πολύ καλά αποτελέσματα,

αποφάσισα να ενδιατρίψω στον θαυμαστό κόσμο των βοτάνων και των φυσικών ουσιών, όπου, μετά από τρία χρόνια επίμονης και συστηματικής αναζήτησης και έρευνας μπορώ να πώ ότι ανακάλυψα έναν ανεκτίμητο θησαυρό, καλά κρυμμένο όλ’ αυτά τα χρόνια από τα βλέμματα των «περαστικών» : 

έγραψα ένα σύγγραμμα ύψους 1.500 σελίδων (Rheumatologia Botanica) όπου καταγράφω και αναλύω με κάθε λεπτομέρεια 145 περίπου φυτικές ουσίες και βότανα με αποδεδειγμένη και μη δράση στα διάφορα ρευματικά και μη νοσήματα,

με βάση την καθημερινή εμπειρία που έχει αποκτηθεί από τον άνθρωπο με την χρήση τους με το πέρασμα των χρόνων, αλλά και με βάση κανονικές κλινικές (διπλές – τυφλές, τυχαιοποιημένες, πλασέμπο – ελεγχόμενες) και εργαστηριακές μελέτες, τόσο in vitro, όσο και in vivo.

 

Kitab-i hasha'ish (το βιβλίο των βοτάνων) 

Εχουν αποτέλεσμα τα βότανα στα ρευματικά νοσήματα ; 

Εάν νομίζετε ότι δεν έχουν, κάνετε σοβαρό λάθος.

ο   Εχετε υπόψη σας ότι το εκχύλισμα πολλών φυτών δρα στους μηχανισμούς της φλεγμονής που ευθύνεται για πολλά από τα ρευματικά νοσήματα, όπως π.χ. ο TNF, οι ιντερλευκίνες, το νιτρικό οξείδιο, και άλλα, όπως πολλοί βιολογικοί παράγοντες ;

ο   Εχετε υπόψη σας ότι πολλά βότανα έχουν δράση παρόμοια ή μεγαλύτερη από τα περισσότερα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα, και μάλιστα χωρις τις φοβερές παρενέργειες των φαρμάκων αυτών ;

 Αγαπητέ αναγνώστη.

Η περιπλάνησή σου στον κόσμο των βοτάνων και των φυσικών ουσιών που περιγράφονται στη Rheumatologia Botanica θα σου δώσει την ευκαιρία να επισκεφθείς το θαυματουργό «Φαρμακείο της φύσης» και πιστεύω ότι θα σου αποκαλύψει, όπως αποκάλυψε και σε μένα, έναν καινούργιο, θαυμαστό, κόσμο που ίσως αγνοούσες μέχρι τώρα.

 

 

ΘΥΛΑΚΙΤΙΔΑ ΜΕΙΖΟΝΑ ΤΡΟΧΑΝΤΗΡΑ (ΤΡΟΧΑΝΤΗΡΙΤΙΔΑ)

Τι είναι η τροχαντηρίτιδα ;

Πολύ συχνά, βλέπουμε εμείς οι ρευματολόγοι ταλαίπωρους ανθρώπους με πόνο στην έξω πλευρά του ισχίου, που τον έχουν χρόνια, αλλά δεν έχουν βρεί το αίτιό του ή δεν του δίνουνε και μεγάλη σημασία. 

Ο πόνος αυτός συχνά είναι τόσο σοβαρός ώστε περιορίζει σημαντικά τις δραστηριότητές τους, ιδιαίτερα την βάδιση και την εργασία τους. Ακόμα, επειδή γειτονεύει με την άρθρωση του ισχίου, συνήθως αποδίδεται σε παθήσεις της άρθρωσης αυτής, κυρίως σε οστεοαρθρίτιδα, ή και άλλες παθήσεις της περιοχής, γι΄αυτό και οι άρρωστοι με τροχαντηρίτιδα τραβιούνται από τον ένα γιατρό στον άλλο και θεραπεία δεν βρίσκουν. Μερικοί ταλαιπωρούνται χρόνια ολάκερα μέχρι να φθάσουν στα χέρια του ρευματολόγου.

Είναι σωστός ο όρος «τροχαντηρίτιδα» ;

Κατ΄αρχήν, ο όρος «τροχαντηρίτιδα» δεν είναι σωστός. Την ονομασία αυτή που έχει επικρατήσει εδώ και δεκαετίες έχουν δώσει οι ορθοπεδικοί πιθανώς για να αποφύγουν τον μακροσκελή όρο «φλεγμονή των θυλάκων ή θυλακίτιδα του μείζονα τροχαντήρα», που αποδίδει ακριβέστερα το παθολογοανατομικό υπόβαθρο της πάθησης αυτής.

Στην ουσία όμως στην  «τροχαντηρίτιδα», που σημαίνει φλεγμονή του τροχαντήρα, δεν πάσχει (φλεγμαίνει) ο τροχαντήρας (δηλ. το οστούν), αλλά οι θύλακοι που υπάρχουν φυσιολογικά γύρω από αυτόν, γι’ αυτό και η φλεγμονή του θυλάκου του μείζονα τροχαντήρα ονομάζεται (Αγγλιστί) «trochanteric bursitis», και, επομένως, ο πιο δόκιμος και ακριβής όρος (Ελληνιστί) είναι «τροχαντηρική θυλακίτιδα».

Πως δημιουργείται η τροχαντηρική θυλακίτιδα ;

Η φλεγμονή του θυλάκου του τροχαντήρα είναι ένα από τα συχνότερα αίτια πόνου στην περιοχή του ισχίου. Για να καταλάβουμε όμως πως δημιουργείται η βασανιστική αυτή, χρόνια, επώδυνη πάθηση πρέπει να ξέρουμε μερικά ανατομικά στοιχεία.

Ο μείζονας τροχαντήρας είναι η περιοχή που προσφύονται οι απαγωγοί μύες (μέσος και μικρός γλουτιαίος) και οι εξωτερικοί στροφείς του ισχίου. Οι κυριότεροι μύες που κάνουν έκταση του ισχίου είναι ο μείζων γλουτιαίος και οι οπίσθιοι μηριαίοι. Οι τελευταίοι προσφύονται στο εγγύς μηριαίο, περιφερικά του μείζονα τροχαντήρα. Ο ελάσσονας τροχαντήρας είναι το σημείο που προσφύεται ο κύριος καμπτήρας του ισχίου, ο λαγονοψοΐτης.

Υπάρχουν περίπου 18 θύλακοι στην περιοχή του ισχίου. Ενας από τους θυλάκους αυτούς (εν τω βάθει τροχαντηρικός θύλακος ή θύλακος του μέσου γλουτιαίου) βρίσκεται μεταξύ του τένοντα του μείζονα γλουτιαίου και της οπισθοπλάγιας προεξοχής του μείζονα τροχαντήρα. Ο θύλακος αυτός είναι συχνή πηγή πόνου και φλεγμονής στην περιοχή του ισχίου.

Ενας άλλος θύλακος (επιπολής ή επιφανειακός) βρίσκεται πάνω από τον μείζονα τροχαντήρα και μπορεί και αυτός να φλεγμανθεί και να προκαλέσει ευαισθησία (ΕΙΚΟΝΑ 1). Δηλ., στην ουσία, όταν μιλάμε για τροχαντηρική θυλακίτιδα αναφερόμαστε τόσο στη φλεγμονή του επιπολής, όσο και του εν τω βάθει θυλάκου.                            

 

ΕΙΚΟΝΑ 1. Θύλακοι περιοχής μείζονα τροχαντήρα

Τα συμπτώματα, οι κλινικές εκδηλώσεις και η θεραπεία της θυλακίτιδας, τόσο της εν τω βάθει, όσο και της επιπολής, είναι ουσιαστικά πανομοιότυπα.

Αλλοι θύλακοι που μπορεί να προκαλέσουν συμπτώματα στην περιοχή του ισχίου είναι ο θύλακος του λαγονοψοΐτη, ο οποίος εντοπίζεται μεταξύ του τένοντα του ψοΐτη και του θυλάκου του ισχίου, και ο ισχιογλουτιαίος θύλακος, ο οποίος εντοπίζεται μεταξύ του μείζονα γλουτιαίου μυός και του ισχιακού κυρτώματος.

Που οφείλεται η τροχαντηρική θυλακίτιδα ;

Η τροχαντηρική θυλακίτιδα οφείλεται σε υπερβολική κινητικότητα του τένοντα του μέσου γλουτιαίου και του τείνοντα την περιτονία πάνω από το έξω τμήμα του μηριαίου. Οι επανειλημμένες κάμψεις του ισχίου και η άμεση πίεση επιδεινώνουν τα συμπτώματα.

Ποιες παθήσεις μπορεί να οδηγήσουν σε τροχαντηρική θυλακίτιδα ;

Οι συχνότερες παθολογικές καταστάσεις που μπορεί να οδηγήσουν σε τροχαντηρική θυλακίτιδα  είναι οι παθήσεις της οσφυιοιερής μοίρας της ΣΣ, η ανισοσκελία, οι παθήσεις των ιερολαγονίων, η αρθρίτιδα του γόνατος και το εξάρθρημα της ποδοκνημικής.

Τα συχνότερα γενεσιουργά αίτια της τροχαντηρικής θυλακίτιδας είναι οι διαταραχές της βάδισης. Ακόμα και μικρή δυσκολία στη βάδιση μπορεί να αυξήσει την τριβή και την πίεση πάνω στον μείζονα τροχαντήρα.

Πως εκδηλώνεται  η τροχαντηρική θυλακίτιδα ;

Οι άρρωστοι τυπικά παραπονούνται για πόνο στην έξω (πλάγια) επιφάνεια του ισχίου, πάνω από το έξω τμήμα του μηρού, ή δυσκολία στη βάδιση. Ο πόνος αυτός συνήθως χειροτερεύει με την άμεση πίεση της επώδυνης περιοχής και μπορεί να αντανακλάται σε περιφερικές κατασκευές (όπως το γόνατο). Οι ασθενείς συχνά τρίβουν τον μηρό τους όταν περιγράφουν τον πόνο.

Ανάλογα με τον βαθμό της φλεγμονής και του οιδήματος, η ευαισθησία με την πίεση κυμαίνεται από ήπιο πρωϊνό πόνο και δυσκαμψία, έως αδυναμία του ασθενούς να κοιμηθεί στην πάσχουσα πλευρά.

Πως γίνεται η ψηλάφηση της επώδυνης περιοχής σε περιπτώσεις ύποπτες για τροχαντηρική θυλακίτιδα ;

Για να βάλουμε την διάγνωση της τροχαντηρικής θυλακίτιδας είναι απαραίτητο να βάλουμε τα «δάχτυλα στον τύπο των ήλων», δηλ. να ψηλαφήσουμε την επώδυνη περιοχή. Αυτό γίνεται ως εξής :

  • Ξαπλώστε τον ασθενή σας ανάσκελα ή βάλτε τον να καθίσει με τα ισχία σε κάμψη 90ο. Στη θέση αυτή (τα ισχία σε κάμψη 90ο) προβάλλει το άνω τμήμα της απόφυσης του τροχαντήρα, το πλέον δηλ. προεξέχον τμήμα του μηριαίου
  • Ψηλαφήστε τον τροχαντήρα με τα δάχτυλά σας (ΕΙΚΟΝΑ 2). Στα παχύσαρκα άτομα πρέπει να πιέζετε δυνατά και σταθερά για να εντοπίσετε την ευαίσθητη περιοχή   

  

ΕΙΚΟΝΑ 2. Ψηλάφηση θυλάκων μείζονα τροχαντήρα. Ο μείζονας τροχαντήρας ψηλαφάται με τον άρρωστο είτε καθιστό, είτε ξαπλωμένο στο πλάι, πάντοτε με τα ισχία σε κάμψη 90 μοιρών.

Που εντοπίζεται η ευαισθησία σε περιπτώσεις φλεγμονής του θυλάκου ;

Η ευαισθησία που αισθάνεται ο άρρωστος με την ψηλάφησή μας εξαρτάται από τον θύλακο που πάσχει (φλεγμαίνει). Εάν υπάρχει φλεγμονή του επιπολής θυλάκου, η ευαισθησία εντοπίζεται στο μέσο τμήμα του μείζονα τροχαντήρα και είναι εντονότερη 1.5 ίντσα κάτω από το ανώτερο τμήμα του, αμέσως πάνω από την μέγιστη πλάγια προεξοχή. Εάν φλεγμαίνει ο εν τω βάθει θύλακος, ο άρρωστος έχει τοπική ευαισθησία ακριβώς πάνω από την απόφυση του τροχαντήρα, στη μέση γραμμή.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ :

  • Μην μπερδεύετε την ευαισθησία που έχουν ψηλαφητικά οι άρρωστοι με οξεία οσφυαλγία λόγω κήλης μεσοσπονδυλίου δίσκου στον σύστοιχο γλουτό.
  • Στις περιπτώσεις όμως αυτές η ευαισθησία, εκτός του ότι υπάρχει επάνω στην ΣΣ ή στα παρασπονδυλικά μαλακά μόρια, επινέμεται ολόκληρη την μάζα του γλουτού, είναι δηλ. διάχυτη, και όχι εντοπισμένη ακριβώς πάνω από τον μείζονα τροχαντήρα, όπως στην περίπτωση της θυλακίτιδας.
  • Μην ξεχνάτε ότι η θυλακίτιδα του τροχαντήρα μπορεί να συνυπάρχει με οξεία οσφυαλγία, οπότε ο άρρωστος θα έχει και διάχυτη (λόγω της δισκοπάθειας), αλλά και εντοπισμένη (λόγω της θυλακίτιδας), ευαισθησία με την ψηλάφηση.

Εξετάστε την άρθρωση του ισχίου

Σε κάθε άρρωστο με πιθανή τροχαντηρική θυλακίτιδα πρέπει να εξετάζουμε την κάμψη – έκταση και τις στροφικές κινήσεις του ισχίου.

Η θυλακίτιδα, όπως είναι λογικό, δεν περιορίζει και γενικά δεν επηρεάζει τις κινήσεις του ισχίου, δηλ. ή έσω και έξω στροφή του ισχίου είναι κανονική και ελεύθερη, αν και ο άρρωστος μπορεί να έχει δυσκαμψία ή ελαφρό πόνο στις ακραίες στροφικές κινήσεις (έσω και έξω στροφή). Επομένως, εάν ο άρρωστος έχει εντονότερη ενόχληση ή μεγάλο περιορισμό του εύρους κίνησης του ισχίου, τότε έχει προσβολή του ισχίου, π.χ. οστεοαρθρίτιδα ή υμενίτιδα.

Εξετάστε τον τρόπο που βαδίζει ο ασθενής 

Πέστε στον ασθενή σας να βαδίσει κανονικά μέσα στον εξεταστικό σας χώρο και ύστερα στις φτέρνες και τις μύτες των ποδιών

Η τροχαντηρική θυλακίτιδα συνήθως δεν επηρεάζει την βάδιση. Παρ΄ όλ΄ αυτά, μερικές φορές ο άρρωστος με τροχαντηρική θυλακίτιδα μπορεί να έχει ανταλγικό βάδισμα, δηλ. δεν μπορεί να φορτίσει την πάσχουσα περιοχή για πολλήν ώρα λόγω του πόνου.

Οι ασθενείς με ανισοσκελία μπορεί να έχουν βραχυσκελή χωλότητα, η οποία χαρακτηρίζεται από αύξηση της προς τα πάνω και κάτω κίνησης της κεφαλής και των ώμων όταν το σώμα φορτίζει το βραχύ σκέλος και ύστερα σηκώνεται στο μακρό σκέλος.

Χρειάζονται απλές ακτινογραφίες σε περιπτώσεις τροχαντηρικής θυλακίτιδας ;

Ολοι οι ασθενείς με υποψία τροχαντηρικής θυλακίτιδας πρέπει να κάνουν απλές ακτινογραφίες λεκάνης-ισχίων συνήθως σε πρόσθια-οπίσθια, πλάγια και βατραχοειδή θέση, για να αποκλεισθούν άλλα αίτια πόνου στο ισχίο.

Η πρόσθια - οπίσθια απλή ακτινογραφία σε όρθια θέση γίνεται για να διαπιστωθεί εάν ο άρρωστος έχει ανισοσκελία. Σε μερικές περιπτώσεις δείχνει ασβεστώσεις στην περιοχή του θυλάκου ή τα γειτονικά μαλακά μόρια. 

Εκτός από την ακτινογραφία, μετρήστε και το μήκος και των δύο σκελών με μια μεζούρα για να δείτε εάν έχει διαφορά μεταξύ τους (ανισοσκελία) (ΕΙΚΟΝΑ 3).

ΕΙΚΟΝΑ 3. Μέτρηση μήκους σκελών για ανισοσκελία.

Χρειάζονται άλλες απεικονιστικές μέθοδοι ;

Άλλες απεικονιστικές μέθοδοι (π.χ. αξονική ή μαγνητική τομογραφία, κ.α.) δεν είναι απαραίτητες για την διάγνωση, αλλά μπορούν να μας αποκαλύψουν τα γενεσιουργά αίτια της τροχαντηρικής θυλακίτιδας, όπως η ανισοσκελία.

Σε περιπτώσεις θυλακίτιδας η μαγνητική τομογραφία δείχνει αυξημένο σήμα στο θύλακο. Πάντως, ο μόνος λόγος που χρειαζόμαστε μαγνητική τομογραφία είναι όταν υπάρχει υποψία άλλης υποκείμενης νόσου ή νοσολογικής κατάστασης (π.χ. μεταστάσεις κακοήθους νοσήματος) στην οσφυιερή μοίρα της ΣΣ, την ιερολαγόνια άρθρωση, το μηριαίο ή την λεκάνη.

Ακόμα, εάν τα συμπτώματα επιμένουν για 6-8 εβδομάδες, παρά τα παραπάνω μέτρα, συνιστάται περαιτέρω έλεγχος π.χ. με αξονική ή μαγνητική τομογραφία της ΟΜΣΣ ή σπινθηρογράφημα οστών.

Εχει νόημα να κάνουμε υπερηχογράφημα ;

Σε περιπτώσεις που, παρά την συντηρητική αγωγή, τα συμπτώματα επιμένουν κάντε ένα υπερηχογράφημα μήπως υπάρχει ρήξη του τένοντα του μέσου γλουτιαίου.

Τι αξία έχει το σπινθηρογράφημα των οστών ;

Το σπινθηρογράφημα των οστών μας βοηθά να αποκλείσουμε αθόρυβα κατάγματα της λεκάνης και του μηριαίου και μεταστατικές αλλοιώσεις (δευτεροπαθείς εντοπίσεις) σε ασθενείς με γνωστούς συμπαγείς όγκους.

Τι είναι το περιοχικό αναισθητικό block και σε τι χρησιμεύει ; 

Το περιοχικό αναισθητικό block (regional anesthetic block) μας βοηθά πολύ να ξεχωρίσουμε τον πόνο της τροχαντηρικής θυλακίτιδας από τον πόνο τον προερχόμενο από την οσφυιοιερή μοίρα της σπονδυλικής στήλης ή από τον δυσαισθητικό πόνο της παραισθητικής μηραλγίας. Εάν ο πόνος ανακουφισθεί με την ένεση τότε πιθανότατα έχουμε να κάνουμε με τροχαντηρική θυλακίτιδα.

Πως γίνεται η διάγνωση της τροχαντηρικής θυλακίτιδας ;

Η διάγνωση της τροχαντηρικής θυλακίτιδας γίνεται με βάση 3 κλινικά ευρήματα : 

  • Πόνος στην έξω πλευρά του μηρού
  • Τοπική ευαισθησία
  • Ανακούφιση από τον πόνο με περιοχικό αναισθητικό block, η οποία είναι ιδιαίτερα σημαντική όταν ταυτόχρονα υπάρχει ριζοπάθεια, όταν τα τοπικά σημεία και συμπτώματα είναι άτυπα, όταν υπάρχουν σοβαρές διαταραχές της βάδισης ή όταν ο ασθενής παρουσιάζεται με έντονο πόνο

Για ποιους λόγους καθυστερεί η διάγνωση της τροχαντηρικής θυλακίτιδας ;

  • Ο λόγος είναι ότι οι μη ρευματολόγοι γιατροί (εκτός από τους ορθοπεδικούς) δεν είναι εξοικειωμένοι με αυτήν (δεν την γνωρίζουν)
  • Η θυλακίτιδα του τροχαντήρα δεν φαίνεται στην απλή ακτινογραφία, άρα, κατά τους μη ειδικούς, δεν υπάρχει
  • Η τροχαντηρική θυλακίτιδα, ενώ η διάγνωσή της φαντάζει εύκολη στα χέρια του πεπειραμένου γιατρού, επειδή συνορεύει με την άρθρωση του ισχίου, συχνά αποδίδεται σε παθήσεις του ισχίου ή των γειτονικών ανατομικών κατασκευών (π.χ. ιερολαγόνιες, οστά λεκάνης, κ.λ.π)

Ποια άλλα νοσήματα κάνουν τα ίδια συμπτώματα ;  

Η θυλακίτιδα είναι η συνηθέστερη αιτία ευαισθησίας στην περιοχή του μείζονα τροχαντήρα. Πάντως, ευαισθησία στην περιοχή αυτή μπορεί να παρατηρηθεί σε περιπτώσεις αθόρυβου κατάγματος, κατάγματος κόπωσης, μεταστατικής νόσου στο μηριαίο και σε ρήξεις του τένοντα του μέσου γλουτιαίου (σπάνια).

Ποια είναι η θεραπεία της τροχαντηρικής θυλακίτιδας ;

Σκοπός της θεραπείας της τροχαντηρικής θυλακίτιδαςς είναι να μειωθεί η φλεγμονή στον θύλακο, να διορθωθεί οποιαδήποτε διαταραχή της βάδισης και να προληφθούν οι υποτροπές της θυλακίτιδας με τις κατάλληλες ασκήσεις διάτασης του ισχίου και της ράχης.

Τις πρώτες εβδομάδες της θεραπείας ο άρρωστος μπορεί να βάζει ζεστά επιθέματα και να κάνει παθητικές ασκήσεις διάτασης για να μειωθεί η πίεση πάνω από τον φλεγμαίνοντα θύλακο.

Οι ασθενείς με συμπτώματα που επιμένουν επί 6 έως 8 εβδομάδες παρά τα παραπάνω μέτρα πρέπει να επανεκτιμώνται μήπως κρύβουν κάτι άλλο. Εάν ο άρρωστος έχει επίμονα συμπτώματα, χωρίς άλλα, υποκείμενα γενεσιουργά αίτια, μπορούμε να κάνουμε τοπικά μία ένεση κορτιζόνης με τοπικό αναισθητικό (π.χ. προκαΐνη ή ξυλοκαΐνη).

Μετά την ένεση συνιστούμε στον άρρωστο να αναπαύεται, να αποφεύγει τις κοπιαστικές εργασίες, τα κουραστικά αθλήματα και τις κακώσεις της πάσχουσας περιοχής, να βάζει κρύες κομπρέσσες και να κάνει διατάσεις. Εάν, μετά 6 εβδομάδες, ο πόνος επιμένει, μπορούμε να κάνουμε και δεύτερη ένεση κορτιζόνης.

Εάν ο άρρωστος δεν ανταποκρίνεται στα μέτρα αυτά και έχει επίμονα συμπτώματα μπορεί να χρειασθεί να τον ψάξουμε περισσότερο μήπως έχει και κάτι άλλο που μας έχει διαφύγει (π.χ. διαταραχές της βάδισης), εάν δεν το έχουμε ήδη κάνει. Τα εν τω βάθει υπέρηχα ή τα TENS μπορεί επίσης να βοηθήσουν σε μερικές περιπτώσεις.

Χρειάζεται χειρουργείο η τροχαντηρική θυλακίτιδα  ;

Χειρουργική επέμβαση σπάνια χρειάζεται για την κατάσταση αυτή.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Η φλεγμονή του θυλάκου του μείζονα τροχαντήρα είναι μία χρόνια, βασανιστική πάθηση, που πολύ συχνά παραγνωρίζεται ή αποδίδεται σε άλλες παθήσεις της περιοχής, κυρίως του ισχίου, γι΄αυτό και πολύ συχνά οι άρρωστοι που την έχουν αποκτήσει συχνά την αφήνουν στην τύχη τους ή γυρνούν από τον ένα γιατρό στον άλλο, συνήθως χωρίς να βρίσκουν λύση στο πρόβλημά τους.

Ο λόγος είναι ότι ο κλινικός γιατρός, ακόμα και ο ρευματολόγος, συνήθως επικεντρώνεται στο να ανακουφίσει τον άρρωστο από τον πόνο που του προκαλεί η φλεγμονή του θυλάκου με διάφορες θεραπείες (π.χ. αντιφλεγμονώδη και παυσίπονα φάρμακα, τοπικές ενέσεις κορτιζόνης), χωρίς να σκεφθεί να διορθώσει τα υποκείμενα αίτια που την δημιουργούν ή την πυροδοτούν, όπως π.χ. η ανισοσκελία και οι διαταραχές της βάδισης, γι΄αυτό και η θυλακίτιδα συχνά υποτροπιάζει και διαιωνίζεται.

Ακόμα, εάν μείνει χωρίς θεραπεία, κάνει βασανιστική την ζωή του αρρώστου, που δεν μπορεί να κοιμηθεί, να περπατήσει και γενικά δυσκολεύει σημαντικά τις καθημερινές του δραστηριότητες. Εάν πάλι μείνει χωρίς θεραπεία, το τοίχωμα του θυλάκου, που φυσιολογικά είναι λεπτό, παχαίνει, σκληραίνει λόγω ίνωσης και σιγά – σιγά ο θύλακος χάνει την ικανότητά του να λιπαίνει το έξω τμήμα του ισχίου, με δυσάρεστες συνέπειες για την λειτουργικότητά του.

ΡΕΥΜΑΤΙΚΗ ΠΟΛΥΜΥΑΛΓΙΑ (Polymyalgia rheumatica)

Τι είναι η ρευματική πολυμυαλγία ;

Σύμφωνα με τον καθιερωμένο επιστημονικό ορισμό, η ρευματική πολυμυαλγία είναι ένα «φλεγμονώδες ρευματικό νόσημα χαρακτηριζόμενο κλινικά από πόνους και πρωϊνή δυσκαμψία στους ώμους, πυελική ζώνη και αυχένα. Μπορεί να συνδέεται με γιγαντοκυτταρική (κροταφική) αρτηρίτιδα και οι 2 αυτές καταστάσεις μπορεί να αντιπροσωπεύουν διαφορετικές εκδηλώσεις μιας κοινής νοσογόνου διαδικασίας».

Χαρακτηριστικά ρευματικής πολυμυαλγίας

  • Είναι νόσος σχεδόν αποκλειστικά των ενηλίκων (μετά το 50ό έτος της ηλικίας)
  • Προσβάλλονται συχνότερα οι γυναίκες
  • Μπορεί να παρατηρηθεί στα μέλη της ίδιας οικογένειας
  • Παρατηρείται στο 50% των ασθενών με κροταφική αρτηρίτιδα

Πως εκδηλώνεται η ρευματική πολυμυαλγία ;

Η ρευματική πολυμυαλγία χαρακτηρίζεται από πόνους, ευαισθησία και δυσκαμψία στους ώμους, τον αυχένα, την πυελική ζώνη (γλουτούς, μηρούς) και τον κορμό, σε άτομα ηλικίας > 50 ετών.

Οι άρρωστοι, εάν έχουν ήδη συμπτώματα από άλλες παθήσεις της περιοχής των ώμων (π.χ. περιαρθρίτιδα), του αυχένα (π.χ. κήλη δίσκου) ή της πυέλου (π.χ. θυλακίτιδα μείζονα τροχαντήρα) βιώνουν τα συμπτώματα αυτά «ως κεραυνός εν αιθρία» από την μια ημέρα στην άλλη και αναζητούν έντρομοι ιατρική βοήθεια. 

Δυσκαμψία

Είναι πρωϊνή (όπως στη ρευματοειδή αρθρίτιδα) και διαρκεί τουλάχιστον 30 λεπτά και συχνά περισσότερο

Η δυσκαμψία των ώμων και των ισχίων μπορεί να δυσκολεύει το ντύσιμο, π.χ. οι ασθενείς δυσκολεύονται να κουμπώσουν τον στηθόδεσμο πίσω από την πλάτη τους, να φορέσουν ένα πουκάμισο ή σακάκι ή να τραβήξουν τις κάλτσες τους.

Μερικές φορές είναι τόσο σοβαρή, ώστε ο άρρωστος δεν μπορεί να γυρίσει στο κρεβάτι του το βράδυ ή να σηκωθεί απ’ αυτό μετά το πρωϊνό ξύπνημα

Μυική ευαισθησία

Μολονότι η νόσος χαρακτηρίζεται ως «πολυμυαλγία», η μυική ευαισθησία δεν είναι κυρίαρχη εκδήλωσή της και η ευαισθησία στην περιοχή των ώμων οφείλεται μάλλον σε φλεγμονή του υμένα, των θυλάκων, των τενόντων και των ενθέσεων και όχι σε προσβολή των μυών.

Αλλα συμπτώματα

  • Αρθρίτιδα
  • Οίδημα των χεριών και τενοντοελυτρίτιδα, που μπορεί να είναι και η πρώτη εκδήλωση της νόσου.
  • Σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα (λόγω της τενοντοελυτρίτιδας)
  • Συστηματικά σημεία και συμπτώματα (κακουχία, κόπωση, κατάθλιψη, ανορεξία, απώλεια βάρους, χαμηλός πυρετός).
  • Υποκειμενική μυική αδυναμία

Εργαστηριακά ευρήματα

Η αύξηση της ΤΚΕ είναι χαρακτηριστικό εύρημα της ρευματικής πολυμυαλγίας (αλλά και της κροταφικής αρτηρίτιδας).

Μερικές φορές είναι εντυπωσιακά αυξημένη (πάνω από 100 mm/h, τριψήφια, όπως λέμε), ενώ άλλοτε δεν ξεπερνάει τα 40 mm/h. Σε σπάνιες περιπτώσεις, τόσο η ΤΚΕ, όσο και η CRP, είναι σε φυσιολογικά όρια σε αρρώστους με ρευματική πολυμυαλγία.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Οι άνθρωποι που έχουν έντονους πόνους και ευαισθησία στους μυς και αυξημένη ΤΚΕ (ιδιαίτερα τριψήφια) σχεδόν πάντα αποδεικνύεται ότι πάσχουν από ρευματική πολυμυαλγία ή και κροταφική αρτηρίτιδα.

Δεν είναι ανάγκη να είναι αυξημένη η ΤΚΕ για να έχει ένας άνθρωπος  ρευματική πολυμυαλγία. Μπορεί ωραιότατα οι δείκτες οξείας φάσης να είναι φυσιολογικοί και ο ασθενής μας να έχει καραμπινάτη ρευματική πολυμυαλγία.

Άλλες, μη ειδικές, εξετάσεις

  • Νορμόχρωμη αναιμία
  • Αρνητικά ΑΝΑ, Ratest και αντι-CCPαντισώματα

Χρειάζονται οι απλές ακτινογραφίες στη ρευματική πολυμυαλγία  ;

Η ρευματική πολυμυαλγία δεν φαίνεται στις απλές ακτινογραφίες, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει. Επομένως, δεν χρειάζεται να τις κάνουμε, εκτός εάν θέλουμε να αποκλείσουμε κάποιες άλλες παθήσεις.

Εάν θέλουμε να είμαστε σίγουροι για την διάγνωση (ή να αποκλείσουμε κάποια άλλα νοσήματα) καλύτερο είναι να κάνουμε μια μαγνητική τομογραφία ή υπερηχογράφημα στις αρθρώσεις και τα μαλακά μόρια.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Οι απεικονιστικές αυτές μέθοδοι δείχνουν υμενίτιδα, θυλακίτιδες, τενοντίτιδες, τενοντοελυτρίτιδες, ενθεσοπάθεια και γενικά φλεγμονές μαλακών μορίων και αρθρώσεων, πλην των μυών. Δηλ. στην ρευματική πολυμυαλγία δεν πάσχουν οι μύες (αφού δεν υπάρχουν αντικειμενικά ευρήματα), αλλά οι τένοντες, αρθρώσεις, θύλακοι και ενθέσεις.

Τα ευρήματα όμως αυτά δεν είναι ειδικά, αφού, όπως είναι γνωστό, παρατηρούνται στη ρευματοειδή αρθρίτιδα και άλλα ρευματικά νοσήματα και περιοχικά σύνδρομα (θυλακίτιδες, τενοντίτιδες).

Είναι δύσκολη η διάγνωση της ρευματικής πολυμυαλγίας ;

Το εντυπωσιακό αυτό νόσημα, η ρευματική πολυμυαλγία, ενώ συνήθως έχει κραυγαλέα συμπτώματα και «φωνάζει» από μακριά, συχνά παραβλέπεται ή αποδίδεται σε άλλες, σχετικές ή άσχετες, παθήσεις, συνήθως ρευματοειδή αρθρίτιδα, τοπικά περιοχικά σύνδρομα (π.χ. δισκοπάθεια του αυχένα, περιαρθρίτιδα του ώμου), ψυχολογικά προβλήματα, έλλειψη σεξ, κ.λ.π.

Γι΄αυτό και συχνά ο ταλαίπωρος αυτός ασθενής περιφέρεται από τον ένα γιατρό στον άλλο, για να φθάσει στα χέρια του Ρευματολόγου μετά από άσκοπη, πολύχρονη περιπλάνηση σε γιατρούς διαφόρων ειδικοτήτων.

Πότε είναι δύσκολη η διάγνωση της ρευματικής πολυμυαλγίας ;

  • Όταν παρουσιασθεί πριν από το 50ό έτος της ηλικίας
  • Όταν τα συμπτώματα και κλινικά ευρήματα είναι ετερόπλευρα και ασύμμετρα
  • Όταν επιπροστίθεται σε προϋπάρχοντα περιοχικά σύνδρομα (περιαρθρίτιδα, θυλακίτιδες, σπασμός αυχενικών μυών από κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου, κ.λ.π.)
  • Οταν οι δείκτες οξείας φάσης (ΤΚΕ, CRP) είναι φυσιολογικοί

Διαφορική διάγνωση

Για τον Ρευματολόγο, η διάγνωση της ρευματικής πολυμυαλγίας είναι σχετικά εύκολη, αν και μερικές φορές η όλη κλινική εικόνα δεν διαφέρει από οροαρνητική ρευματοειδή αρθρίτιδα. Αλλα νοσήματα που πρέπει να ξεχωρίσουμε από την ρευματική πολυμυαλγία είναι :

1.   Το σύνδρομο RS3PE (Remitting  Seronegative  Symmetrical  Synovitiswith  Pitting Edema), γνωστό και ως σύνδρομο οιδηματώδους χεριού (puffy  edematous hand syndrome) ή διόγκωση του περιφερικού χεριού με στικτό οίδημα (distal extremity swelling with pitting edema)

2.  Τοπικά πολυεστιακά μυοσκελετικά νοσήματα (περιοχικά σύνδρομα), π.χ. θυλακίτιδες, τενοντίτιδες ώμου (χωρίς ρευματική πολυμυαλγία), δισκοπάθεια ΑΜΣΣ, οστεοαρθρίτιδα ώμου – ισχίων, κ.λ.π.

3.   Ινομυαλγία

4.   Παρανεοπλασματικά σύνδρομα

5.   Ιογενής πολυμυαλγία

ΚΛΙΝΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

Εχουν συμπτώματα κροταφικής αρτηρίτιδας οι ασθενείς με «καθαρά» ρευματική πολυμυαλγία ;

Οι ασθενείς με κλινικά «καθαρά» ρευματική πολυμυαλγία δεν έχουν κλασικά ευρήματα κροταφικής αρτηρίτιδας, δηλ. ευαισθησία της κροταφικής αρτηρίας, κεφαλαλγίες, πόνο στη γνάθο, οπτικές διαταραχές και άλλες ενδείξεις ισχαιμίας, όπως χωλότητα των άνω άκρων.

Χρειάζεται βιοψία κροταφικής αρτηρίας σε ασθενείς με ρευματική πολυμυαλγία χωρίς ενδείξεις κροταφικής αρτηρίτιδας ;

Εάν δεν υπάρχουν σημεία ή συμπτώματα κροταφικής αρτηρίτιδας βιοψία της κροταφικής αρτηρίας δεν συνιστάται, δοθέντος ότι σπάνια αποδεικνύεται θετική.

Τι πρέπει να προσέχουμε σε κάθε επίσκεψη του ασθενούς με ρευματική πολυμυαλγία στη διάρκεια της παρακολούθησης ;

Στην διάρκεια της παρακολούθησης του ασθενούς με ρευματική πολυμυαλγία πρέπει να διερευνούμε κατά πόσον ο ασθενής έχει συμπτώματα ή φυσικά ευρήματα ενδεικτικά κροταφικής αρτηρίτιδας.

Εάν ο ασθενής εμφανίσει κλινικές ενδείξεις κροταφικής αρτηρίτιδας στη διάρκεια της παρακολούθησης πρέπει να υποβάλλεται σε βιοψία της κροταφικής αρτηρίας, ακόμα και αν θεραπεύεται με γλυκοκορτικοειδή. Το αποτέλεσμα της βιοψίας της κροταφικής αρτηρίας δεν φαίνεται να επηρεάζεται από προηγηθείσα θεραπεία με γλυκοκορτικοειδή.

Η βιοψία μπορεί να αποδειχθεί αρνητική εάν έχουν προσβληθεί μεγάλες αρτηρίες, οπότε, στην περίπτωση αυτή, η διάγνωση μπορεί να χρειασθεί αγγειακή απεικόνιση.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Η ρευματική πολυμυαλγία είναι νόσημα σπάνιο και γνωστό μόνο στους ρευματολόγους. Είναι ένα από τα βασικά νοσήματα που δικαιολογούν την ύπαρξή τους, γι΄αυτό και αυτοί χαίρονται όταν την ανακαλύπτουν και βάζουν την διάγνωσή της, εκεί όπου οι άλλοι (κυρίως οι Ορθοπεδικοί) έχουν αποτύχει.

Μόνον αυτοί μπορούν να το ξεχωρίσουν από άλλα ρευματικά και μη νοσήματα που μπορεί να παρουσιάζονται με παρόμοιες εκδηλώσεις. Είναι μάλιστα τόσο ευαισθητοποιημένοι και εξοικειωμένοι με το νόσημα αυτό, ώστε μπορούν να το υποπτευθούν (θάλεγα να βάλουν και την διάγνωσή του, αλλά θα μου πείτε ότι υπερβάλλω) ακόμα και τηλεφωνικά, αν τους περιγράψετε τα τυπικά συμπτώματά του.

Το ίδιο συμβαίνει και με την κροταφική αρτηρίτιδα, με την οποία είναι «πρώτα ξαδέρφια», γιατί η ρευματική πολυμυαλγία, όπως είναι γνωστό (τρόπος του λέγειν), μπορεί να συνυπάρχει με κροταφική αρτηρίτιδα ή και το αντίστροφο. Γι΄αυτό, και αν έχετε κάποια ή όλα τα συμπτώματα που σας ανέφερα και δεν έχετε βρεί λύση στο πρόβλημα, τρέξτε στον Ρευματολόγο. Είναι ο άνθρωπος που θα σας σώσει.

ΤΙ ΣΧΕΣΗ ΕΧΕΙ Ο ΦΑΝΤΗΣ ΜΕ ΤΟ ΡΕΤΣΙΝΟΛΑΔΟ ;

Πριν από κάμποσο καιρό είδα μια γυναίκα που μου ανέφερε κλαίγοντας σχεδόν ότι εδώ και 15 ολάκερα χρόνια γυρνάει από τον έναν Oρθοπεδικό στον άλλο επειδή πονάει η μέση της, και γιατρειά δεν βρίσκει.

Ο ένας της έλεγε ότι είναι ψυχολογικό και την πλάκωνε στα αντικαταθλιπτικά - ηρεμιστικά, ο άλλος ότι έχει δισκοπάθεια και της έδινε αντιφλεγμονώδη και παυσίπονα, χωρίς αποτέλεσμα, ένας τρίτος ότι της έλειπε το σεξ (ήτανε χωρισμένη η γυναίκα), και πάει λέοντας.

Μάλιστα, εκείνη την ημέρα που την είδα την είχε στείλει ένας φίλος Ορθοπεδικός (υπάρχουνε και τέτοιοι), με το ερώτημα μήπως έχει κάποιο μυστηριώδες ρευματολογικό νόσημα, δεδομένου ότι τα ευρήματα στην απλή ακτινογραφία – μαγνητική τομογραφία δεν δικαιολογούσαν τον φοβερό πόνο που είχε η άρρωστη στην μέση της (μπράβο του στον συνάδελφο. Τέτοια ευαισθησία δεν την βλέπεις συχνά).

Σημειώστε ότι εμείς οι ρευματολόγοι είμαστε προκατειλημμένοι όταν έχουμε μπροστά μας κάποιον άνθρωπο με οσφυαλγία : ο νούς μας πάει πάντα στις ρευματολογικές παθήσεις, δηλ. συνήθως στις οροαρνητικές (όπως τις έχουμε βαφτίσει) σπονδυλαρθροπάθειες, και έτσι του απευθύνουμε κάποιες ειδικές ερωτήσεις, παριμένοντας ανάλογες απαντήσεις, με την ελπίδα ότι θα μας βοηθήσουν να προσανατολιστούμε προς την σωστή κατεύθυνση μέσα στο χάος των ρευματολογικών παθήσεων.

1η ερώτηση :

Σας ξυπνάει ο πόνος το βράδυ στον ύπνο ; (την ρώτησα δηλ. όχι αν αισθάνεται πόνο όταν ξυπνάει, αλλά εάν ο πόνος είναι τόσο δυνατός ώστε την αναγκάζει να ξυπνήσει)

Απάντηση : όχι.

2η ερώτηση :

Τον πόνο αυτό τον έχετε όταν είσαστε τελείως ακίνητη στο κρεβάτι  ή όταν μετακινείτε (αλλάζετε θέση) το σώμα σας ;

Απάντηση : Όχι, δεν πονάω όταν είμαι τελείως ακίνητη στο κρεβάτι.

3η ερώτηση

Πονάτε σε κάποιο άλλο σημείο του σώματος, όπως π.χ. στις πλευρές, το στέρνο, τον θώρακα, τις πατούσες, τις φτέρνες, τα γόνατα ;

[ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ : Με την ερώτηση αυτή προσπαθούσα να δω αν ο άρρωστος έχει και κάποια ενθεσοπάθεια (δηλ. πόνο στα σημεία που καταφύονται οι τένοντες), ένα σύμπτωμα – εύρημα συχνό – πυκνό στις οροαρνητικές σπονδυλαρθροπάθειες].

Πάλι η άρρωστη μου εδήλωσε πως όχι, δεν είχε ποτέ τέτοιους πόνους.

4η ερώτηση

Μήπως έχετε ψωρίαση ή κάποιο άλλο δερματικό εξάνθημα ;

[ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ : Ως γνωστόν (τρόπος του λέγειν) η ψωρίαση μπορεί να προσβάλει τις ιερολαγόνιες ή/και την σπονδυλική στήλη (ψωριασική ιερολαγονίτιδα ή ψωριασική σπονδυλίτιδα)].

Απάντηση : όχι.

Σ΄όλες τις παραπάνω ερωτήσεις δηλαδή η άρρωστη μου απάντησε αρνητικά. Δεν απελπίζομαι και ρίχνω το τελευταίο μου, κρίσιμο, χαρτί (αυτό μας έχει γίνει καραμέλα, εμάς τους Ρευματολόγους)

5η ερώτηση :

Μήπως είχατε ή έχετε κάποια φλεγμονή (κοκκινίλα, πόνο, τσίμπλες, αίσθημα ότι έχετε άμμο ή ό,τι δήποτε άλλο) στα μάτια για την οποία πήγατε ή και όχι στον Οφθαλμίατρο ;

Ανασαίνω με ανακούφιση και χαρά : Ω, του θαύματος, η άρρωστη μου απήντησε ότι όντως μέχρι τώρα είχε 2 επεισόδια ιριδοκυκλίτιδας (φλεγμονής των ματιών), για τα οποία μάλιστα έκανε και θεραπεία με σταγόνες κορτιζόνης και τώρα είναι καλά.

Παρένθεση :

Ενας 55χρονος πάει στο γιατρό του επειδή, εδώ και κάμποσον καιρό, όπως λέει, δεν αισθανότανε καλά, είχε κάποια ατονία και ανεξήγητη κούραση και δυσκολευότανε να κάνει σεξ με την γυναίκα του. 

Τον αρχίζει λοιπόν στις ερωτήσεις ο γιατρός, μήπως και βρεί κάποιο φανερό αίτιο που να εξηγεί τα συμπτώματα του αρρώστου, ώστε να μην ψάχνει ψύλλους στα άχερα :

Καπνίζετε : όχι, του απαντάει άρρωστος. Πίνετε οινοπνευματώδη ποτά ; όχι πάλι ο άρρωστος. Ξενυχτάτε ; όχι. Πάτε συχνά με γυναίκες ; όχι. Τρώτε πολύ ; όχι. Αρρωσταίνετε συχνά ; όχι. Εχετε καμμιάν άλλη αρώστεια ; όχι. Εχετε ουρικό οξύ, ζάχαρο, πίεση, χοληστερίνη ; όχι. κ.ο.κ. Δηλ. σε όλες τις ερωτήσεις του γιατρού ο ασθενής απαντούσε αρνητικά.

Ο γιατρός, απελπισμένος, τον ρωτάει για μια ακόμα φορά  : μήπως τρώτε συχνά τηγανητές πατάτες ; Ναι, του ομολογεί ο άρρωστος, μου αρέσουν πολύ και τις τρώω κάθε μέρα.

Εμ άνθρωπέ μου, γιατί δεν μου το λές τόσην ώρα ; αυτό φταίει, οι τηγανητές πατάτες, του απαντάει περιχαρής ο γιατρός.

Τέλος παρένθεσης.

Κόντεψα να πέσω από την καρέκλα μου. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα πέρασε από μπροστά μου σαν κινηματογραφική ταινία τρίτης διαλογής ολόκληρη η αγωνιώδης, πολυδαίδαλη, επίπονη διαδρομή μου στα ακανθώδη και, εν πολλοίς ανεξερεύνητα, μονοπάτια της Ρευματολογίας και αισθάνθηκα ότι δικαιώθηκε επί τέλους, για άλλη μια φορά, η ύπαρξή μου σαν γιατρού στον μάταιο τούτο κόσμο.

Ετσι πιστεύω ότι θα ένοιωθε και κάθε ομογάλακτός μου γιατρός, μιας και είχε μπροστά του ένα ωραιότατο, τυπικό, δείγμα αγκυλοποιητικής σπονδυλίτιδας, αφού η συνταγή είχε όλα τα απαραίτητα συστατικά :

  • Πόνο στην μέση (οσφυαλγία) που δεν ανταποκρίνεται ή ανταποκρίνεται μερικά στα αντιφλεγμονώδη – παυσίπονα (αν και αυτό το έχει και η δισκοπάθεια)
  • Απουσία σοβαρών αλλοιώσεων (κήλες, εκφυλιστικές αλλοιώσεις) στις απεικονιστικές μεθόδους (ακτινογραφίες, αξονικές - μαγνητικές τομογραφίες) που να δικαιολογούν τα συμπτώματα. Αν και συχνά οι βλάβες αυτές στην σπονδυλική στήλη συνυπάρχουν και ξεγελούν τον γιατρό που αποδίδει τα συμπτώματα της ιερολαγονίτιδας σ’ αυτές. Και τρίτο και κυριότερο :
  • Η ύπαρξη στο ιστορικό του αρρώστου επεισοδίων ιριδοκυκλίτιδας

Και, το κερασάκι στην τούρτα, ήταν μια πανέμορφη εικόνα προχωρημένης ιερολαγονίτιδας στην απλή ακτινογραφία, αλλά, για να είμαι σίγουρος, έστειλα την άρρωστη να μου κάνει και μια μαγνητική τομογραφία, για να μην μας κατηγορήσουνε μετά ότι όχι μόνο δεν ξέρουμε τι μας γίνεται εμάς τους Ρευματολόγους, αλλά βρίζουμε και κατηγορούμε χωρίς λόγο και αιτία τους (αγαθούς αυτούς ανθρώπους) Ορθοπεδικούς, έτσι, για να δείξουμε ότι εμείς είμαστε οι ξύπνιοι και αυτοί οι άσχετοι.

  

Ο Φάντης (ιριδοκυκλίτιδα)

Η μαγνητική τομογραφία που μου έφερε η άρρωστη μετά από μερικές ημέρες επιβεβαίωσε του λόγου το αληθές, ότι δηλ. όντως είχε προχωρημένη ιερολαγονίτιδα (διαβρώσεις με οστικό οίδημα).

Η γυναίκα έπεσε από τα σύννεφα, όταν της ανακοίνωσα ότι πάσχει από αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα, και όχι μιαν απλή δισκοπάθεια, αρθριτικά ή κάποιο άλλο μυστηριώδες νόσημα. 

Δεν μπορούσε να φαντασθεί (όπως δεν μπορούσαν να φαντασθούν και οι μύριοι όσοι γιατροί πέρασαν πάνω από το ταλαίπωρο κορμί της) ότι η φλεγμονή των ματιών (ιριδοκυκλίτιδα) έχει σχέση με τον πόνο στην μέση της (οσφυαλγία).

Επειδή, όπως καταλαβαίνετε, το θέμα έχει μεγάλο ενδιαφέρον, ρίχτε μια ματιά στο ειδικό άρθρο που έχω γράψει μέσα στα σπλάγχνα του e-rheumatology για να δείτε τι σχέση έχει ο Φάντης (ιριδοκυκλίτιδα) με το ρετσινόλαδο (αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα).

  

Και το...ρετσινόλαδο (αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα)

ΗΘΙΚΟ ΔΙΔΑΓΜΑ

Απανταχού ταλαίπωροι συμπολίτες και συμπατριώτες μου : εάν έχετε κάποια φλεγμονή στα μάτια σας (επιστημονικά : ιριδοκυκλίτιδα ή ραγοειδίτιδα) και ταυτόχρονα πονάει η μέση σας, και δεν ξέρετε τι έχετε και γυρνάτε από τον ένα γιατρό στον άλλο, τρέξτε στο Ρευματολόγο.

Θα έλεγα να τρέξετε και εσείς που έχετε κάποια ιριδοκυκλίτιδα, ακόμα και χωρίς να έχετε πόνο στη μέση σας, που ο Οφθαλμίατρός σας δεν ξέρει που να την αποδώσει. Μπορεί να βρεθείτε προ εκπλήξεως…

ΧΙΟΝΙΣΤΡΕΣ (χείμετλα) : αθώες ή ...ένοχες ;

Ένα πολύ συνηθισμένο φαινόμενο σε πολλούς ανθρώπους, ιδιαίτερα τους χειμερινούς ή ψυχρούς μήνες του έτους, είναι οι κυκλοφορικές διαταραχές των χεριών γνωστές με το όνομα «χιονίστρες», ή, επιστημονικότερα, «χείμετλα».

Εάν άλλο, πολύ συνηθισμένο, φαινόμενο, είναι τα χείμετλα να θεωρούνται φαινόμενα Raynaud και οι άρρωστοι αυτοί να στέλνονται στον Ρευματολόγο από γιατρούς άλλων ειδικοτήτων, μήπως αυτός ανακαλύψει από κάτω κάποιο μυστήριο ρευματολογικό νόσημα, αφού τα φαινόμενα Raynaud έχουν παραδοσιακά «κατακυρωθεί» και "ανήκουν" στον Ρευματολόγο.

Τι είναι (επιστημονικά) οι χιονίστρες ;

Τα χείμετλα (χιονίστρες) είναι ένας τύπος κάκωσης από ψύχος, χαρακτηριζόμενος από ερυθηματώδεις ή ιόχροες, βλατιδώδεις, φυσαλιδώδεις, οζώδεις ή ελκωτικές αλλοιώσεις, συνήθως στα δάκτυλα των χεριών ή και των ποδιών.

Που οφείλονται οι χιονίστρες ;

Οι χιονίστρες οφείλονται σε άμεση έκθεση σε χαμηλές θερμοκρασίες, ιδιαίτερα όταν αυτές δεν φθάνουν σε σημείο ψύξης, και την υγρασία και είναι συχνότερα σε επιρρεπή άτομα

Οι ασθενείς αναφέρουν χαρακτηριστικά ότι παρουσιάζονται όταν εκτεθούν σε απότομες μεταβολές της θερμοκρασίας (από κρύο, σε θερμό περιβάλλον), π.χ. όταν είναι εκτεθειμένοι στο κρύο έξω από το σπίτι τους και μπαίνουν μέσα για να βάλουν τα χέρια τους σε θερμάστρα για να τα ζεστάνουν. Μερικά άτομα είναι τόσο ευαίσθητα, ώστε παρουσιάζουν χιονίστρες ακόμα και με μικρές μεταβολές της θερμοκρασίας.

Σε σπάνιες περιπτώσεις, οι χιονίστρες είναι σύμπτωμα νοσημάτων του συνδετικού ιστού ή του μυελού των οστών. Αλλοτε επιδεινώνονται όταν τα άκρα εκτεθούν στο ηλιακό φώς.

Οι χιονίστρες είναι λιγότερο συχνές σε άτομα που ζουν σε χώρες με πολύ ψυχρό κλίμα, επειδή ο αέρας στις χώρες αυτές είναι ξηρότερος και οι κάτοικοί τους έχουν ειδικά σχεδιάσει τις συνθήκες της ζωής τους και την ενδυμασία τους.

Τι κλινικούς χαρακτήρες έχουν οι χιονίστρες ;

Παρουσιάζονται 12-24 ώρες μετά την έκθεση σε κρύο και χαρακτηρίζονται από υποτροπιάζουσες επώδυνες ή/και κνιδωτικές, ερυθηματώδεις, ιόχροες βλατίδες ή οζίδια ιδιαίτερα στα δάκτυλα των χεριών ή/και των ποδιών.

Εκτός από τα δάχτυλα των χεριών και των ποδιών, παρουσιάζονται και στην μύτη και τα πτερύγια των αυτιών, αλλά και σε άλλες περιοχές (ακάλυπτες περιοχές κνημών, καρποί (στα βρέφη), κνήμες (κατώτερο τμήμα), μηροί (ιδιαίτερα σε αναβάτες αλόγων), πρόσωπο και πτέρνες.  Στα πόδια, είναι συχνά σε περιοχές εκτεθειμένες σε πίεση, όπως οι κάλοι ή όπου τα δάχτυλα των ποδιών δέχονται πίεση από σφιχτά παπούτσια.

Οι αλλοιώσεις μπορεί να είναι μονήρεις, αλλά συνήθως είναι περισσότερες. Μπορεί ακόμα να συνενώνονται μεταξύ τους για να σχηματίσουν μία μεγαλύτερη, διογκωμένη και εξέρυθρη δερματική περιοχή. Σε μερικές περιπτώσεις είναι δακτυλιοειδείς, παχύνονται και διαρκούν πολλούς μήνες. Αλλοτε σχηματίζεται μία φλύκταινα στο δέρμα πάνω από τα χείμετλα, η οποία καθυστερεί την επούλωση. Ενίοτε το δέρμα σχίζεται αφήνοντας ένα μικρό έλκος, το οποίο μπορεί να επιμολυνθεί.

Πότε παρουσιάζονται και πόσο διαρκούν οι χιονίστρες ;

Οι χιονίστρες παρουσιάζονται 12-24 ώρες μετά από την έκθεση στο κρύο. Διαρκούν 1-3 εβδομάδες, αλλά μπορεί και περισσότερο, και μπορεί να επανεμφανισθούν μέσα σε μερικά λεπτά μετά από επανέκθεση στο κρύο.Σε μερικά άτομα υποτροπιάζουν κάθε χειμώνα για όλη την ζωή τους, ενώ σε άλλα, εμφανίζονται για πολλά χρόνια και ύστερα εξαφανίζονται

Τι συμπτώματα προκαλούν οι χιονίστρες ;

Οι χιονίστρες προκαλούν έντονο κνησμό και τυπικά αίσθημα καύσου. Στην αρχή συνήθως είναι εξέρυθρες, αλλά μπορεί αργότερα να γίνουν κυανέρυθρες.

Συχνά συνοδεύονται από πόνο και ευαισθησία, γι΄αυτό και, πολύ συχνά, τα συμπτώματα αυτά αποδίδονται σε αρθρίτιδα, ρευματοειδή αρθρίτιδα, κ.λ.π. και γι΄αυτό τον λόγο στέλνονται στον Ρευματολόγο.

Σε ποιάν ειδικότητα «ανήκουν» οι χιονίστρες  ;

Οι χιονίστρες είναι το κατ΄εξοχήν κυκλοφοριακό νόσημα των χεριών (περισσότερο από την ερυθρομελαλγία και την ακροκυάνωση) που συνδέεται με ρευματολογικά νοσήματα, όπως ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, η συστηματική σκληροδερμία, κ.ά.

Γι΄αυτό και θα έλεγα ότι «ανήκουν» ολοκληρωτικά στον Ρευματολόγο και αυτός πρέπει να ασχολείται με αυτές και όχι ο Αγγειολόγος ή ο Δερματολόγος (έτσι κι΄αλλοιώς, απ΄ όσο ξέρω, αυτοί δεν ασχολούνται σοβαρά μαζί τους και τις περνάνε στο ντούκου, δηλ. λένε στους αρρώστους ότι όντως έχουν χιονίστρες, αλλά τους καθησυχάζουν ότι δεν είναι τίποτα σοβαρό, αγνοοώντας ότι κάτω απ΄αυτές μπορεί να κρύβεται κάποιο σοβαρό ρευματολογικό νόσημα).

Αυτό όμως το έχω παρατηρήσει και με τους συναδέλφους Ρευματολόγους : δεν ξέρουν να ξεχωρίσουν τις χιονίστρες, τις βαφτίζουν φαινόμενα και αυτοί Raynaud και δεν προχωράνε σε βάθος με εξετάσεις να δούνε μήπως έχουν κάποια σχέση με νοσήματα της ειδικότητάς τους.

Οφείλω να ομολογήσω ότι οι Δερματολόγοι και οι Αγγειολόγοι ξέρουν να ξεχωρίσουν τις χιονίστρες και άλλες κυκλοφοριακές διαταραχές μεταξύ τους, σε αντίθεση με τους Παθολόγους και άλλες ειδικότητες που μου στέλνουνε τους ανθρώπους με χιονίστρες βαφτισμένους σαν «φαινόμενα Raynaud».

Προ καιρού είδα ένα τέτοιο περιστατικό με επίμονες «χιονίστρες», που τελικά ο ρευματολογικός έλεγχος έδειξε θετικά ΑΝΑ και αντι-DNA, δηλ. η γυναίκα είχε «χειμετλώδη λύκο» (χείμετλα σε έδαφος συστηματικού ερυθηματώδη λύκου) που είχε περάσει απαρατήρητος. 

Ο χειμετλώδης λύκος χαρακτηρίζεται από ιόχροες «χειμετλοειδείς» πλάκες πάνω από την ραχιαία επιφάνεια των φαλαγγοφαλαγγικών αρθρώσεων συνδεόμενες συχνά με θετικά ΑΝΑ ή RF. Η ιστολογική εξέταση και ο ανοσοφθορισμός δείχνουν αλλοιώσεις λύκου. Το 50% των ασθενών με lupus pernio παρουσιάζει δισκοειδείς αλλοιώσεις λύκου στο πρόσωπο και το 15% αναπτύσσει ΣΕΛ.

Χειμετλώδης λύκος. Δεν διαφέρει από τις κλασικές χιονίστρες, αλλά από κάτω κρύβει συστηματικό ερυθηματώδη λύκο.

Γι΄αυτό και εδώ, όπως στην ερυθρομελαλγία και την ακροκυάνωση, πρέπει να δίνουμε έναν πλήρη ρευματολογικό έλεγχο μήπως οι χιονίστρες υποκρύπουν κάποιο μυστήριο ρευματολογικό νόσημα, όπως :

  • Αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα (για αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο)
  • Αντιπυρηνικά αντισώματα (ANA, αντι-DNA, αντι-ENA) (για συστηματικό ερυθηματώδη λύκο και μικτή νόσο συνδετικού ιστού)
  • Ra test ή/και αντι-CCP (για ρευματοειδή αρθρίτιδα)
  • ACAκαι αντι-SCL 70 (για συστηματική σκληροδερμία)
  • Κρυοσφαιρίνες, κρυοϊνωδογόνο και ψυχροσυγκολλητίνες (σε ασθενείς με χρόνια χείμετλα)
  • Αντισώματα έναντι ηπατίτιδας C ή ακόμα και ρευματοειδής παράγοντας σαν δείκτη κρυοσφαιριναιμίας (σε επιλεγμένες περιπτώσεις)

ΠΡΟΣΟΧΗ

Οι άρρωστοι με χρόνια, υποτροπιάζοντα, χείμετλα πρέπει να παρακολουθούνται μακροχρόνια μήπως αναπτύξουν κάποιο νόσημα του συνδετικού ιστού (κυρίως ΣΕΛ).

ΗΘΙΚΟ ΔΙΔΑΓΜΑ

Μην περνάτε στο ντούκου τις χιονίστρες. Δεν είναι τόσο αθώες, όσο φαίνονται. Μην δίνετε σημασία στους Παθολόγους ή άλλες άσχετες ειδικότητες που σας λένε «είναι απλώς χιονίστρες, μην ασχολείσαι μαζί τους, δεν είναι τίποτα σοβαρό, θα περάσουν, και τα τοιαύτα». Εάν επιμένουν και είναι ενοχλητικές, τραβάτε στον Ρευματολόγο και κάντε μερικές ρευματολογικές εξετάσεις. Μπορεί να έχετε από κάτω κάποια ρευματοπάθεια, και να τραβάτε τα μαλλιά σας.

ΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ JACCOUD: Μαγική εικόνα…χωρίς εικόνα

Κάθε φορά που βλέπω άρρωστο «βαφτισμένο» ότι έχει ρευματοειδή αρθρίτιδα και παραμορφώσεις των χεριών, η προσοχή μου εστιάζεται στην ωλένια απόκλιση στο επίπεδο των μετακαρπιοφαλαγγικών και πάντα εξετάζω αν είναι ανατάξιμη, δηλ. αν πρόκειται για αρθροπάθεια Jaccoud.

Ο λόγος είναι ότι στο παρελθόν έχω «ξετρυπώσει» 2-3 περιπτώσεις συστηματικού ερυθηματώδους λύκου και συνδρόμου Sjogren σε ασθενείς που επί δεκαετίες θεωρούνταν και αντιμετωπίζονταν σαν ρευματοειδής αρθρίτιδα.

Η υποψία μου βασιζόταν στην ύπαρξη ανατάξιμης ωλένιας απόκλισης των χεριών στο επίπεδο των μετακαρπιοφαλαγγικών, η οποία όμως δεν συνοδευόταν από ακτινολογικές αλλοιώσεις συμβατές με ρευματοειδή αρθρίτιδα.

Ας θυμηθούμε τι σημαίνει αρθροπάθεια Jaccoud :

«Η αρθροπάθεια Jaccoud χαρακτηρίζεται από ανατάξιμες, ανώδυνες ή ελαφρώς επώδυνες, αρθρικές παραμορφώσεις των χεριών, συνήθως σε συνδυασμό με υπεξάρθρημα, διατήρηση της λειτουργικότητας και απουσία οστικών διαβρώσεων/στένωσης του μεσάρθριου διαστήματος στις απλές ακτινογραφίες».

Αν και η παθογένεση της αρθροπάθειας Jaccoud είναι άγνωστη, υπάρχουν διάφορες απόψεις. Στον ΣΕΛ, αποδίδεται στη χάλαση των συνδέσμων και του αρθρικού θυλάκου. Κατ΄ άλλους, η αρθροπάθεια Jaccoud είναι αποτέλεσμα φλεγμονής του υμένα, η οποία οδηγεί σε ίνωση γύρω από τον θύλακο, και των τενόντων συνδεόμενη με μυική ανισορροπία.

ΣΥΧΝΟΤΕΡΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΝΔΕΟΜΕΝΑ ΜΕ ΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ Jaccoud

  • Δερματομυοσίτιδα
  • Ρευματοειδής αρθρίτιδα
  • Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος
  • Σύνδρομο Sjogren
  • Σκληροδερμία
  • Υποτροπιάζων ρευματικός πυρετός

ΑΛΛΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΥΝΔΕΟΜΕΝΕΣ ΜΕ ΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ Jaccoud (ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ)

  • Υποσυμπληρωματιναιμική κνιδωτική αγγειίτιδα
  • Χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια με φυματίωση
  • Σύνδρομο KID (κερατίτιδα, ιχθύωση, κώφωση)
  • Μεταστατική πνευμονοπάθεια
  • Ηωσινοφιλική περιτονιίτιδα
  • Εμφρακτο του μυοκαρδίου
  • Σαρκοείδωση
  • Σύνδρομο υπερευλυγισίας.

Ακόμα, αρθροπάθεια Jaccoud μπορεί να εμφανίσουν κατά τα άλλα υγιείς άνθρωποι.

Στον ρευματικό όμως πυρετό, η αρθροπάθεια Jaccoud είναι παροδική, δηλ. μετά από κάποιο χρονικό διάστημα εξαφανίζεται και τα χέρια ξαναγίνονται φυσιολογικά.

Στην κλινική πράξη, στον άρρωστο με μακροχρόνια πολυαρθρίτιδα και ανατάξιμη ωλένια απόκλιση των άκρων χεριών στο επίπεδο των μετακαρπιοφαλαγγικών η οποία δεν συνοδεύεται από ακτινολογικές αλλοιώσεις, η διαφορική διάγνωση περιορίζεται σε 3 νοσήματα : ΣΕΛ, σύνδρομο Sjogren και ρευματοειδής αρθρίτιδα.

              

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος

Είναι το κατ΄ έξοχήν νόσημα που συνοδεύεται από αρθροπάθεια Jaccoud και πρέπει πάντα να μπαίνει πρώτο στη σκέψη, ιδιαίτερα όταν ακτινολογικές αλλοιώσεις απουσιάζουν ή είναι μικρές, ασύμμετρες και σποραδικές. Η διάγνωση εδώ επισφραγίζεται με τις ορολογικές εξετάσεις για λύκο (θετικά ΑΝΑ ή/και αντι-DNA).

Σύνδρομο Sjogren

Στο σύνδρομο αυτό η αρθροπάθεια Jaccoudέχει την ίδια κλινική και ακτινολογική εικόνα, αλλά υπάρχουν οι χαρακτηριστικές εκδηλώσεις της νόσου (ξηροστομία, ξηροφθαλμία, θετικά αντι-Sm).

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Οι ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα είναι πολύ απίθανο να έχουν αρθροπάθεια Jaccoud χωρίς ακτινολογικές αλλοιώσεις, αν και έχω δεί μερικές περιπτώσεις χωρίς διαβρώσεις, στένωση του μεσάρθριου διαστήματος ή άλλες αλλοιώσεις συμβατές με ρευματοειδή αρθρίτιδα. Εάν συμβαίνει αυτό, η διάγνωση μπαίνει από τις ακτινολογικές αλλοιώσεις που συνήθως υπάρχουν στις άλλες προσβληθείσες αρθρώσεις

ΗΘΙΚΟ ΔΙΔΑΓΜΑ :

«Ο,τι λάμπει δεν είναι…χρυσός. Αν δείτε αρθροπάθεια Jaccoudσε άρρωστο χαρακτηρισμένο ότι έχει ρευματοειδή αρθρίτιδα, χωρίς όμως αντίστοιχες ακτινολογικές αλλοιώσεις, ερευνήστε μήπως υποκρύπτει κάποιο άλλο νόσημα του συνδετικού ιστού. Ο κόπος σας μπορεί να σας αποζημιώσει».

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΔΙΑΧΥΤΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΣΚΕΛΕΤΙΚΗ ΥΠΕΡΟΣΤΩΣΗ ;

Ξέρω τι θα μου απαντήσετε :

  • Τι είναι αυτό ; τρώγεται ; ή :
  • Πολύ ωραία η ερώτησή σας, προχωρήστε στην επόμενη (Harry Clynn, 1978)

Η διάχυτη ιδιοπαθής σκελετική υπερόστωση (ή DISH, θυμίζει πιάτο στα Αγγλικά) λοιπόν είναι μία σκελετική πάθηση που προσβάλλει κυρίως τον αξονικό σκελετό, ιδιαίτερα την θωρακική μοίρα της σπονδυλικής στήλης, και μοιάζει πολύ με την αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα, γι΄αυτό και λέγεται και «διάχυτη αγκυλωτική υπερόστωση».

Τι είναι επιστημονικά η διάχυτη σκελετική υπερόστωση ;

DISH χαρακτηρίζεται ακτινολογικά από ασβέστωση και οστεοποίηση των καταφύσεων (ενθέσεων) των συνδέσμων, τενόντων και αρθρικών θυλάκων. Η οστεοποίηση των επιμήκων συνδέσμων της σπονδυλικής στήλης δημιουργεί μία ελικοειδή παρασπονδυλική μάζα στην πρόσθια επιφάνεια των σπονδυλικών σωμάτων από την οποία και διαχωρίζεται, η οποία μοιάζει αδρά με «λυωμένο κερί που ρέει» κατά μήκος της σπονδυλικής στήλης".

Στην ουσία, η DISH είναι μια μορφή βαριάς σπονδυλαρθροπάθειας, η οποία διαφέρει από την απλή σπονδυλαρθροπάθεια στα εξής :

ο   Η οστεοποίηση έχει την μορφή μεγάλων οστεόφυτων (οστικών προεξοχών, σαν «ράμφος παπαγάλου») τα οποία αναπτύσσονται στην πρόσθια – έξω επιφάνεια τουλάχιστον 4 συνεχόμενων σπονδυλικών σωμάτων

ο   Μοιάζει πολύ με την αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα, γιατί και αυτή προκαλεί αγκύλωση της σπονδυλικής στήλης, γι΄αυτό και μπορεί να ξεγελάσει ακόμα και τον Ρευματολόγο, με τις εξής όμως ουσιαστικές διαφορές :

  • Δεν συνοδεύεται από την ιερολαγονίτιδα, που χαρακτηρίζει την ΑΣ
  • Τα οστεόφυτα της DISH διαφέρουν ακτινολογικά από τα συνδεσμόφυτα της αγκυλοποιητικής σπονδυλίτιδας

ο   Συνοδεύεται από τον σχηματισμό αλάτων ασβεστίου ή και οστίτη ιστού (οστού) σε άλλες, εκτός της σπονδυλικής στήλης, περιοχές, όπως οι σύνδεσμοι, οι τένοντες, οι απονευρώσεις και οι μύες.

Εντάξει, η DISH είναι μια μορφή σπονδυλαρθρίτιδας («άλατα», όπως λέει ο κόσμος). Σε τι χρησιμεύει λοιπόν να βάλουμε την διάγνωση της;

Για τους εξής λόγους :

1.   Επειδή προκαλεί πόνο και δυσκαμψία στη ΣΣ, τυπικά δηλ. συμπτώματα αγκυλοποιητικής σπονδυλίτιδας, ιδιαίτερα όταν αυτά συνδυάζονται με οστεόφυτα στις απλές ακτινογραφίες, τα οποία, στα μάτια των αδαών, μοιάζουν πολύ με τα συνδεσμόφυτα της αγκυλοποιητικής σπονδυλίτιδας, η DISHμπορεί να αποδοθεί στο φοβερό αυτό νόσημα και να θεραπευθεί με διάφορα σοβαρά φάρμακα, όπως οι βιολογικοί παράγοντες

2.   Δημιουργεί εναποθέσεις ασβεστίου ή οστεοποίηση σε μαλακά μόρια, εκτός της σπονδυλικής στήλης, που μπορεί να τα βλέπει στην ακτινογραφία ο γιατρός και δεν ξέρει που να τα αποδώσει

3.   Εκτός από τα συμπτώματα στη σπονδυλική στήλη μπορεί να προκαλέσει και άλλες, περίεργες και άσχετες, εκδηλώσεις, που δεν πάει ο νους όχι μόνο του ασθενούς, αλλά και του γιατρού, όπως παραδείγματος χάριν : άπνοια ύπνου, βράχνιασμα της φωνής, πόνο στο αυτί, δυσφαγία, οδυνοφαγία, αλλά και άλλες σπάνιες επιπλοκές (ανεπάρκεια της σπονδυλικής αρτηρίας, νευρολογικές διαταραχές, πνευμονία από εισρόφηση, συμπίεση κάτω κοίλης φλέβας, σύνδρομο θωρακικής εξόδου, σύνδρομο Horner, συριγμό, υπεξάρθρημα ή ψευδάρθρωση της ατλαντοαξονικής άρθρωσης, υποτροπιάζουσα παράλυση του λαρυγγικού νεύρου, κ.ά.).

Τι άλλο ενδιαφέρον έχει η DISH ;

Εάν βάλετε σε έναν άρρωστο σας την διάγνωση της DISH πρέπει να έχετε υπόψη σας ότι μπορεί να συνυπάρχει με τα εξής νοσήματα ή καταστάσεις :

  • Αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα
  • Διαβρωτικός φλεγμονώδης ψευδο-όγκος της οδοντοειδούς απόφυσης
  • Νόσος Paget
  • Ουρική αρθρίτιδα
  • Ρευματοειδής αρθρίτιδα
  • Μεγαλακρία
  • Συστηματική σκλήρυνση
  • Χονδρασβέστωση
  • Εκτοπη οστεοποίηση μετά από ολική αρθροπλαστική του ισχίου

Άλλες καταστάσεις συνδεόμενες με DISH

  • Οστεοαρθρίτιδα των χεριών (Heberden και Bouchard)
  • Ψηλαφητά οζίδια στις ενθέσεις, συχνότερα στους αγκώνες, τα γόνατα και την κατάφυση του Αχίλλειου τένοντα.
  • Μεταβολικό σύνδρομο
  • Δυσλιπιδαιμία
  • Παχυσαρκία
  • Εγκεφαλικά επεισόδια
  • Σακχαρώδη διαβήτη
  • Υπερινσουλιναιμία
  • Υπερουριχαιμία
  • Υπέρταση

ΣΥΣΤΑΣΗ :

Αν ο άρρωστός σας έχει ένα από τα παραπάνω, ιδιαίτερα είναι παχύσαρκος και έχει μεταβολικό σύνδρομο, ρίξτε μια ματιά στη σπονδυλική του στήλη : μπορεί να έχει και DISH

http://www.e-rheumatology.gr/ckfinder/userfiles/images/DISH-Lumpar-Spine-1.gif    http://www.e-rheumatology.gr/ckfinder/userfiles/images/DISH-Lumpar-Spine-2.gif

Διάχυτη αγκυλωτική υπερόστωση. Κύφωση ΘΜΣΣ παρόμοια με οστεοπορωτική κύφωση ή αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα (αριστερά) - ευθειασμός ΟΜΣΣ παρόμοιος με τον παρατηρούμενο στην τελευταία (δεξιά)

http://www.e-rheumatology.gr/ckfinder/userfiles/images/DISH--xray-low-back-2.gif     http://www.e-rheumatology.gr/ckfinder/userfiles/images/DISH-X-ray-neck.gif

Διάχυτη αγκυλωτική υπερόστωση. Τεράστια οστεόφυτα ΟΜΣΣ και ΑΜΣΣ

Υπάρχει θεραπεία της DISH ;

Όπως και πολλές άλλες ρευματολογικές παθήσεις, η αγκυλωτική υπερόστωση δεν θεραπεύεται. Όπως λέμε στη Ρευματολογία : θεραπεία δεν υπάρχει, απλώς διαπίστωση κάνουμε.

Αφού λοιπόν δεν έχει θεραπεία, γιατί πρέπει να την ψάχνουμε και να ασχολούμαστε μαζί της ;

Ενα όφελος που έχει ο άρρωστος όταν έχουμε την χαρά… να βάλουμε την διάγνωση της DISH είναι ότι μπορούμε να τον διαβεβαιώσουμε και να τον καθησυχάσουμε για την καλοήθη φύση της και να εξηγήσουμε τα ενοχλήματα (αν είχε, π.χ. δυσφαγία, βράχνιασμα φωνής, πόνο στο αυτί, κ.ά.) που μέχρι τότε του ήταν πιθανώς ανεξήγητα και είχε πάρει γι΄αυτά ένα σωρό γνώμες από γιατρούς διαφόρων ειδικοτήτων.

Όταν λέω ότι έχουμε «την χαρά», εννοώ ότι οι περισσότεροι γιατροί, εκτός από τον Ρευματολόγο, αγνοούν την ύπαρξη της DISH, την βαφτίζουν «άλατα» ή, στην καλύτερη περίπτωση, «σπονδυλαρθρίτιδα», αλλά δεν της δίνουν σημασία και παύουν να ασχολούνται μαζί της, γιατί απλώς δεν θεραπεύεται.

Η DISH είναι ένα από τα νοσήματα του σκελετού (όπως π.χ. η αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα) που δικαιώνει την ύπαρξη του Ρευματολόγου, γιατί μόνο αυτός την γνωρίζει και την αναγνωρίζει (τουλάχιστον στην Ελλάδα).

Ακόμα, ένα άλλο κέρδος από την διάγνωση της DISH είναι ότι όταν την ανακαλύψουμε σε έναν παχύσαρκο ασθενή μπορεί να ανακαλύψουμε ότι έχει ταυτόχρονα και άλλα προβλήματα υγείας, όπως  υπέρταση, σακχαρώδη διαβήτη, υπερουριχαιμία (αυξημένο ουρικό οξύ), αυξημένα λιπίδια ή τριγλυκερίδια (τα οποία όπως είπαμε υπάρχουν σε αυξημένη συχνότητα σε άτομα με DISH, εκτός βέβαια εάν ήδη τα γνωρίζουν).

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΡΕΥΜΑΤΟΕΙΔΗΣ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ;

Η ρευματοειδής αρθρίτιδα (ΡΑ) είναι το «ψωμοτύρι» του Ρευματολόγου. Είναι το κυριότερο νόσημα με το οποίο ασχολείται ο Ρευματολόγος και ένα από τα ρευματικά νοσήματα που δικαιώνει την ύπαρξή του.

Ξέρετε πόσοι άνθρωποι έχουν ρευματοειδή αρθρίτιδα στην Ελλάδα ;

Σύμφωνα με εγχώριες (αλλά και διεθνείς) στατιστικές, ένας άνθρωπος στους 100 έχει ρευματοειδή αρθρίτιδα στην Ελλάδα. Αυτό σημαίνει ότι σήμερα υπάρχουν 100.000-120.000 άνθρωποι με ΡΑ στην Ελλάδα. Αν όμως λάβουμε υπόψη ότι απ΄αυτούς μόνο 40.000 (κατά μέτριους υπολογισμούς) παρακολουθούνται από τους Ρευματολόγους, το ερώτημα είναι οι υπόλοιποι 80.000 τι γίνονται ; τους έχει φάει η μαρμάγκα ;

Η απάντηση είναι ότι οι χιλιάδες αυτοί άνθρωποι :

  • καταλαβαίνουν ότι κάτι έχουν, αλλά δεν πάνε στο γιατρό, γιατί φοβούνται μην τους πούν τι έχουν
  • ξέρουν ότι έχουν κάποιο πρόβλημα από τις αρθρώσεις (π.χ. πόνο και δυσκαμψία στον καρπό και τους αγκώνες), αλλά δεν του δίνουν ιδιαίτερη σημασία και δεν ασχολούνται μαζί του γιατί δεν επηρεάζει σημαντικά την δουλειά τους και γενικά τις καθημερινές τους  δραστηριότητες
  • μένουν σε δυσπρόσιτες περιοχές (π.χ. ορεινά χωριά), μακριά από αστικά κέντρα όπου κατοικοεδρεύουν συνήθως οι ορθοπεδικοί ή ρευματολόγοι
  • ξέρουν τι έχουν και έχουν παλέψει με την αρώστεια τους, αλλά έχουν παραδώσει τα όπλα γιατί δεν αντέχουν άλλο και δεν βλέπουν φως για το πρόβλημά τους
  • είτε τέλος (και το κυριότερο) παρακολουθούνται από γιατρούς άλλων ειδικοτήτων (π.χ. παθολόγους και κυρίως ορθοπεδικούς)

Τι κάνουν λοιπόν οι παθολόγοι που νομίζουν ότι μπορεί να το παίξουν ρευματολόγοι ;

Οι μεν Παθολόγοι, χωρίς να είναι σίγουροι, βάζουν την διάγνωση της ΡΑ, αλλά, σε ασθενείς με ήπιες μορφές της νόσου, συνήθως κάνουν θεραπεία με κορτιζόνη ή μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα για πολλά χρόνια, αφ΄ενός γιατί βλέπουν κάποιο αποτέλεσμα, αφ’ ετέρου γιατί δεν γνωρίζουν και δεν μπορούν να χειρισθούν τα άλλα, πιο σοβαρά, φάρμακα που χρησιμοποιούμε στη Ρευματολογία, όπως τα τροποποιητικά (DMARDs) και κυρίως οι βιολογικοί παράγοντες.

Και όταν δεν πάνε κάποια στιγμή καλά, τότε παραπέμπουνε τον δυστυχή άνθρωπο στον Ρευματολόγο για τα περαιτέρω. Τότε όμως, ο άρρωστος έχει σοβαρά προβλήματα από την χρήση της κορτιζόνης, όπως καταράκτη, σακχαρώδη διαβήτη, λέπτυνση του δέρματος με συχνά αιματώματα, οστεοπόρωση και δεν συμμαζεύεται, αλλά και σοβαρές βλάβες των αρθρώσεων που συνήθως δεν διορθώνονται με φάρμακα.

Μπορούν οι ορθοπεδικοί να διαχειρισθούν τον άνθρωπο με αρθρίτιδα, μιας είναι πιο κοντά στο αντικείμενο (αφού δηλαδή και αυτοί ασχολούνται με κόκκαλα και αρθρώσεις) ;

Οι ορθοπεδικοί, αγαπητοί μου φίλοι, πρώτα απ΄όλα δεν μπορούν να μοιράσουν δύο γαϊδουριών άχερα, δηλ. συνήθως δεν μπορούν να ξεχωρίσουν την φλεγμονώδη αρθρίτιδα (όπως είναι η ρευματοειδής αρθρίτιδα) από την μη φλεγμονώδη (δηλ. την οστεοαρθρίτιδα). Π.χ. λένε στον άρρωστο με ΡΑ ότι έχει οστεοαρθρίτιδα ή, αντίστροφα, στον άρρωστο με οστεοαρθρίτιδα ότι έχει ρευματοειδή αρθρίτιδα, και πάει λέοντας.

Δεύτερο, όταν βγάζουν υγρό από μίαν άρθρωση, π.χ. το γόνατο, δεν το στέλνουν για εξέταση, αλλά το πετούν. Αγνοούν όμως ότι το αρθρικό υγρό είναι το πολυτιμότερο «αγαθό» του ρευματοπαθούς και δεν πρέπει να το περιφρονούν, γιατί μπορεί να μας προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες, π.χ. αν έχει κρυστάλλους μπορεί να έχει σχέση με ουρική ή ψευδουρική αρθρίτιδα, αν είναι φλεγμονώδες (οπότε πρόκειται για φλεγμονώδη αρθρίτιδα) ή μη φλεγμονώδες (οπότε οφείλεται μάλλον σε οστεοαρθρίτιδα).

Δεν μπορούν να ερμηνεύσουν τα ακτινολογικά ευρήματα που απαντώνται στις διάφορες ρευματικές παθήσεις και που έχουν μεγάλη σημασία για μας γιατί μπορούν να βάλουν την διάγνωση. Ακόμα και οι ακτινολόγοι δεν ξέρουν να ερμηνεύσουν απόλυτα τις απλές ακτινογραφίες του σκελετού, παρά μόνον οι ρευματολόγοι, αν και καμμιά φορά και αυτοί χωλαίνουν. Η ακτινολογία των ρευματικών νοσημάτων απαιτεί μακροχρόνια, ειδική εκπαίδευση και εμπειρία που δεν την έχει ούτε ο ακτινολόγος, ούτε ο ορθοπεδικός.

Δεν μπορούν να ερμηνεύσουν τις απλές εργαστηριακές εξετάσεις, π.χ. δεν κοιτούν αν έχει αυξημένη ΤΚΕ (που μας δείχνει ότι ο άρρωστος έχει κάποια φλεγμονή στον οργανισμό του), αλλά και τις πιο «ειδικές» εξετάσεις, όπως το περίφημο Ra test και τα αντιπυρηνικά αντισώματα. Παράδειγμα : Όταν δούν ότι ο άρρωστος έχει θετικό Ra testτον «βαφτίζουν» με ευκολία ότι έχει ρευματοειδή αρθρίτιδα, ενώ εμείς ξέρουμε ότι ο ρευματοειδής παράγοντας είναι θετικός σε μερικές δεκάδες ρευματικά, αλλά και άλλα μη ρευματικά, νοσήματα, ακόμα και σε φυσιολογικά κατά άλλα άτομα.

Δεν ξέρουν να χειρισθούν τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα, π.χ. δίνουν στον άρρωστο ένα ΜΣΑΦ (π.χ. Mesulid, Xefo, Voltaren, κ.ά.) σε δόσεις πολλές φορές διπλάσιες από τις μέγιστες συνιστώμενες (π.χ. 1 χάπι Mesulid πρωί – βράδυ και όχι 1 φορά ημερησίως, που είναι η σωστή δόση), ενώ είναι γνωστό ότι, στις υπερβολικές αυτές δόσεις, τα φάρμακα αυτά μπορεί να προκαλέσουν γαστρορραγία, διάτρηση ή άλλες σοβαρές παρενέργειες, ακόμα και τον θάνατο.  

Το χειρότερο είναι ότι οι Ορθοπεδικοί κάνουν, για ποικιλία, και συνδυασμούς, δίνουν δηλ. 2 ή 3 ΜΣΑΦ ταυτόχρονα γιατί νομίζουν ότι έτσι αυξάνουν την αποτελεσματικότητά τους, ενώ αυτό που πετυχαίνουν είναι να αυξήσουν την πιθανότητα ό άρρωστος τους να αποδημήσει εις Κύριον από τις αθροιστικές επιπλοκές των φαρμάκων αυτών (κυρίως από διατρήσεις και γαστρορραγίες).

Ακόμα, πριν χορηγήσουν ένα ΜΣΑΦ, δεν ενδιαφέρονται και δεν ρωτούν συστηματικά εάν οι άρρωστοί τους έχουν άλλα νοσήματα ή παίρνουν άλλα φάρμακα που απαγορεύονται ή πρέπει να χορηγούνται με μεγάλη προσοχή μαζί με ΜΣΑΦ, όπως η υπέρταση, ο διαβήτης, η θεραπεία με αντιπηκτικά, οι σοβαρές καρδιοπάθειες, τα εγκεφαλικά, οι φλεγμονώδεις εντεροπάθειες, και άλλα πολλά.

Παράδειγμα που μου διηγήθηκε ένας ιατρικός επισκέπτης, που μάλιστα είχε κάνει και μερικά χρόνια στην Ιατρική Σχολή, ήτανε δηλαδή ευαισθητοποιημένος με την χρήση των φαρμάκων:

ο   Η μητέρα του λέ&epsilo