• 1
  • 2
  • 3
  • 4




Ενημερωτικές εκπομπές

Νεανική ιδιοπαθής αρθρίτιδα

Τι είναι η νεανική ρευματοειδής αρθρίτιδα; Μάθετε περισσότερα σε αυτό το ενημερωτικό video...


Έχω ρευματοειδή αρθρίτιδα;

Ενημερωτική εκπομπή για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα. Ενδείξεις, συμπτώματα και πληροφορίες


Οστεοπόρωση - τρισδιάστατο ιατρικό μοντέλο

This is an 3D medical animation video to show what is osteoporosis and how it cause weakness to bone and the effect of osteoblast and osteoclast cells in it.also it shows the later stage and diagnosis of osteoporosis


Πόνοι στις αρθρώσεις

Πόνοι στις αρθρώσεις. Πως προκαλούνται; 3D animation with audio that overviews what osteoarthritis is and how it affects the body


Αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια

Λίγα λόγια για την αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια. Σε αυτό το video γίνεται μία γενική αναφορά στη νόσο και τα συμπτώματα.


Anthologia Rheumatologica

   

ΘΥΛΑΚΙΤΙΔΑ ΜΕΙΖΟΝΑ ΤΡΟΧΑΝΤΗΡΑ (ΤΡΟΧΑΝΤΗΡΙΤΙΔΑ)

Τι είναι η τροχαντηρίτιδα ;

Πολύ συχνά, βλέπουμε εμείς οι ρευματολόγοι ταλαίπωρους ανθρώπους με πόνο στην έξω πλευρά του ισχίου, που τον έχουν χρόνια, αλλά δεν έχουν βρεί το αίτιό του ή δεν του δίνουνε και μεγάλη σημασία. 

Ο πόνος αυτός συχνά είναι τόσο σοβαρός ώστε περιορίζει σημαντικά τις δραστηριότητές τους, ιδιαίτερα την βάδιση και την εργασία τους. Ακόμα, επειδή γειτονεύει με την άρθρωση του ισχίου, συνήθως αποδίδεται σε παθήσεις της άρθρωσης αυτής, κυρίως σε οστεοαρθρίτιδα, ή και άλλες παθήσεις της περιοχής, γι΄αυτό και οι άρρωστοι με τροχαντηρίτιδα τραβιούνται από τον ένα γιατρό στον άλλο και θεραπεία δεν βρίσκουν. Μερικοί ταλαιπωρούνται χρόνια ολάκερα μέχρι να φθάσουν στα χέρια του ρευματολόγου.

Είναι σωστός ο όρος «τροχαντηρίτιδα» ;

Κατ΄αρχήν, ο όρος «τροχαντηρίτιδα» δεν είναι σωστός. Την ονομασία αυτή που έχει επικρατήσει εδώ και δεκαετίες έχουν δώσει οι ορθοπεδικοί πιθανώς για να αποφύγουν τον μακροσκελή όρο «φλεγμονή των θυλάκων ή θυλακίτιδα του μείζονα τροχαντήρα», που αποδίδει ακριβέστερα το παθολογοανατομικό υπόβαθρο της πάθησης αυτής.

Στην ουσία όμως στην  «τροχαντηρίτιδα», που σημαίνει φλεγμονή του τροχαντήρα, δεν πάσχει (φλεγμαίνει) ο τροχαντήρας (δηλ. το οστούν), αλλά οι θύλακοι που υπάρχουν φυσιολογικά γύρω από αυτόν, γι’ αυτό και η φλεγμονή του θυλάκου του μείζονα τροχαντήρα ονομάζεται (Αγγλιστί) «trochanteric bursitis», και, επομένως, ο πιο δόκιμος και ακριβής όρος (Ελληνιστί) είναι «τροχαντηρική θυλακίτιδα».

Πως δημιουργείται η τροχαντηρική θυλακίτιδα ;

Η φλεγμονή του θυλάκου του τροχαντήρα είναι ένα από τα συχνότερα αίτια πόνου στην περιοχή του ισχίου. Για να καταλάβουμε όμως πως δημιουργείται η βασανιστική αυτή, χρόνια, επώδυνη πάθηση πρέπει να ξέρουμε μερικά ανατομικά στοιχεία.

Ο μείζονας τροχαντήρας είναι η περιοχή που προσφύονται οι απαγωγοί μύες (μέσος και μικρός γλουτιαίος) και οι εξωτερικοί στροφείς του ισχίου. Οι κυριότεροι μύες που κάνουν έκταση του ισχίου είναι ο μείζων γλουτιαίος και οι οπίσθιοι μηριαίοι. Οι τελευταίοι προσφύονται στο εγγύς μηριαίο, περιφερικά του μείζονα τροχαντήρα. Ο ελάσσονας τροχαντήρας είναι το σημείο που προσφύεται ο κύριος καμπτήρας του ισχίου, ο λαγονοψοΐτης.

Υπάρχουν περίπου 18 θύλακοι στην περιοχή του ισχίου. Ενας από τους θυλάκους αυτούς (εν τω βάθει τροχαντηρικός θύλακος ή θύλακος του μέσου γλουτιαίου) βρίσκεται μεταξύ του τένοντα του μείζονα γλουτιαίου και της οπισθοπλάγιας προεξοχής του μείζονα τροχαντήρα. Ο θύλακος αυτός είναι συχνή πηγή πόνου και φλεγμονής στην περιοχή του ισχίου.

Ενας άλλος θύλακος (επιπολής ή επιφανειακός) βρίσκεται πάνω από τον μείζονα τροχαντήρα και μπορεί και αυτός να φλεγμανθεί και να προκαλέσει ευαισθησία (ΕΙΚΟΝΑ 1). Δηλ., στην ουσία, όταν μιλάμε για τροχαντηρική θυλακίτιδα αναφερόμαστε τόσο στη φλεγμονή του επιπολής, όσο και του εν τω βάθει θυλάκου.                            

 

ΕΙΚΟΝΑ 1. Θύλακοι περιοχής μείζονα τροχαντήρα

Τα συμπτώματα, οι κλινικές εκδηλώσεις και η θεραπεία της θυλακίτιδας, τόσο της εν τω βάθει, όσο και της επιπολής, είναι ουσιαστικά πανομοιότυπα.

Αλλοι θύλακοι που μπορεί να προκαλέσουν συμπτώματα στην περιοχή του ισχίου είναι ο θύλακος του λαγονοψοΐτη, ο οποίος εντοπίζεται μεταξύ του τένοντα του ψοΐτη και του θυλάκου του ισχίου, και ο ισχιογλουτιαίος θύλακος, ο οποίος εντοπίζεται μεταξύ του μείζονα γλουτιαίου μυός και του ισχιακού κυρτώματος.

Που οφείλεται η τροχαντηρική θυλακίτιδα ;

Η τροχαντηρική θυλακίτιδα οφείλεται σε υπερβολική κινητικότητα του τένοντα του μέσου γλουτιαίου και του τείνοντα την περιτονία πάνω από το έξω τμήμα του μηριαίου. Οι επανειλημμένες κάμψεις του ισχίου και η άμεση πίεση επιδεινώνουν τα συμπτώματα.

Ποιες παθήσεις μπορεί να οδηγήσουν σε τροχαντηρική θυλακίτιδα ;

Οι συχνότερες παθολογικές καταστάσεις που μπορεί να οδηγήσουν σε τροχαντηρική θυλακίτιδα  είναι οι παθήσεις της οσφυιοιερής μοίρας της ΣΣ, η ανισοσκελία, οι παθήσεις των ιερολαγονίων, η αρθρίτιδα του γόνατος και το εξάρθρημα της ποδοκνημικής.

Τα συχνότερα γενεσιουργά αίτια της τροχαντηρικής θυλακίτιδας είναι οι διαταραχές της βάδισης. Ακόμα και μικρή δυσκολία στη βάδιση μπορεί να αυξήσει την τριβή και την πίεση πάνω στον μείζονα τροχαντήρα.

Πως εκδηλώνεται  η τροχαντηρική θυλακίτιδα ;

Οι άρρωστοι τυπικά παραπονούνται για πόνο στην έξω (πλάγια) επιφάνεια του ισχίου, πάνω από το έξω τμήμα του μηρού, ή δυσκολία στη βάδιση. Ο πόνος αυτός συνήθως χειροτερεύει με την άμεση πίεση της επώδυνης περιοχής και μπορεί να αντανακλάται σε περιφερικές κατασκευές (όπως το γόνατο). Οι ασθενείς συχνά τρίβουν τον μηρό τους όταν περιγράφουν τον πόνο.

Ανάλογα με τον βαθμό της φλεγμονής και του οιδήματος, η ευαισθησία με την πίεση κυμαίνεται από ήπιο πρωϊνό πόνο και δυσκαμψία, έως αδυναμία του ασθενούς να κοιμηθεί στην πάσχουσα πλευρά.

Πως γίνεται η ψηλάφηση της επώδυνης περιοχής σε περιπτώσεις ύποπτες για τροχαντηρική θυλακίτιδα ;

Για να βάλουμε την διάγνωση της τροχαντηρικής θυλακίτιδας είναι απαραίτητο να βάλουμε τα «δάχτυλα στον τύπο των ήλων», δηλ. να ψηλαφήσουμε την επώδυνη περιοχή. Αυτό γίνεται ως εξής :

  • Ξαπλώστε τον ασθενή σας ανάσκελα ή βάλτε τον να καθίσει με τα ισχία σε κάμψη 90ο. Στη θέση αυτή (τα ισχία σε κάμψη 90ο) προβάλλει το άνω τμήμα της απόφυσης του τροχαντήρα, το πλέον δηλ. προεξέχον τμήμα του μηριαίου
  • Ψηλαφήστε τον τροχαντήρα με τα δάχτυλά σας (ΕΙΚΟΝΑ 2). Στα παχύσαρκα άτομα πρέπει να πιέζετε δυνατά και σταθερά για να εντοπίσετε την ευαίσθητη περιοχή   

  

ΕΙΚΟΝΑ 2. Ψηλάφηση θυλάκων μείζονα τροχαντήρα. Ο μείζονας τροχαντήρας ψηλαφάται με τον άρρωστο είτε καθιστό, είτε ξαπλωμένο στο πλάι, πάντοτε με τα ισχία σε κάμψη 90 μοιρών.

Που εντοπίζεται η ευαισθησία σε περιπτώσεις φλεγμονής του θυλάκου ;

Η ευαισθησία που αισθάνεται ο άρρωστος με την ψηλάφησή μας εξαρτάται από τον θύλακο που πάσχει (φλεγμαίνει). Εάν υπάρχει φλεγμονή του επιπολής θυλάκου, η ευαισθησία εντοπίζεται στο μέσο τμήμα του μείζονα τροχαντήρα και είναι εντονότερη 1.5 ίντσα κάτω από το ανώτερο τμήμα του, αμέσως πάνω από την μέγιστη πλάγια προεξοχή. Εάν φλεγμαίνει ο εν τω βάθει θύλακος, ο άρρωστος έχει τοπική ευαισθησία ακριβώς πάνω από την απόφυση του τροχαντήρα, στη μέση γραμμή.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ :

  • Μην μπερδεύετε την ευαισθησία που έχουν ψηλαφητικά οι άρρωστοι με οξεία οσφυαλγία λόγω κήλης μεσοσπονδυλίου δίσκου στον σύστοιχο γλουτό.
  • Στις περιπτώσεις όμως αυτές η ευαισθησία, εκτός του ότι υπάρχει επάνω στην ΣΣ ή στα παρασπονδυλικά μαλακά μόρια, επινέμεται ολόκληρη την μάζα του γλουτού, είναι δηλ. διάχυτη, και όχι εντοπισμένη ακριβώς πάνω από τον μείζονα τροχαντήρα, όπως στην περίπτωση της θυλακίτιδας.
  • Μην ξεχνάτε ότι η θυλακίτιδα του τροχαντήρα μπορεί να συνυπάρχει με οξεία οσφυαλγία, οπότε ο άρρωστος θα έχει και διάχυτη (λόγω της δισκοπάθειας), αλλά και εντοπισμένη (λόγω της θυλακίτιδας), ευαισθησία με την ψηλάφηση.

Εξετάστε την άρθρωση του ισχίου

Σε κάθε άρρωστο με πιθανή τροχαντηρική θυλακίτιδα πρέπει να εξετάζουμε την κάμψη – έκταση και τις στροφικές κινήσεις του ισχίου.

Η θυλακίτιδα, όπως είναι λογικό, δεν περιορίζει και γενικά δεν επηρεάζει τις κινήσεις του ισχίου, δηλ. ή έσω και έξω στροφή του ισχίου είναι κανονική και ελεύθερη, αν και ο άρρωστος μπορεί να έχει δυσκαμψία ή ελαφρό πόνο στις ακραίες στροφικές κινήσεις (έσω και έξω στροφή). Επομένως, εάν ο άρρωστος έχει εντονότερη ενόχληση ή μεγάλο περιορισμό του εύρους κίνησης του ισχίου, τότε έχει προσβολή του ισχίου, π.χ. οστεοαρθρίτιδα ή υμενίτιδα.

Εξετάστε τον τρόπο που βαδίζει ο ασθενής 

Πέστε στον ασθενή σας να βαδίσει κανονικά μέσα στον εξεταστικό σας χώρο και ύστερα στις φτέρνες και τις μύτες των ποδιών

Η τροχαντηρική θυλακίτιδα συνήθως δεν επηρεάζει την βάδιση. Παρ΄ όλ΄ αυτά, μερικές φορές ο άρρωστος με τροχαντηρική θυλακίτιδα μπορεί να έχει ανταλγικό βάδισμα, δηλ. δεν μπορεί να φορτίσει την πάσχουσα περιοχή για πολλήν ώρα λόγω του πόνου.

Οι ασθενείς με ανισοσκελία μπορεί να έχουν βραχυσκελή χωλότητα, η οποία χαρακτηρίζεται από αύξηση της προς τα πάνω και κάτω κίνησης της κεφαλής και των ώμων όταν το σώμα φορτίζει το βραχύ σκέλος και ύστερα σηκώνεται στο μακρό σκέλος.

Χρειάζονται απλές ακτινογραφίες σε περιπτώσεις τροχαντηρικής θυλακίτιδας ;

Ολοι οι ασθενείς με υποψία τροχαντηρικής θυλακίτιδας πρέπει να κάνουν απλές ακτινογραφίες λεκάνης-ισχίων συνήθως σε πρόσθια-οπίσθια, πλάγια και βατραχοειδή θέση, για να αποκλεισθούν άλλα αίτια πόνου στο ισχίο.

Η πρόσθια - οπίσθια απλή ακτινογραφία σε όρθια θέση γίνεται για να διαπιστωθεί εάν ο άρρωστος έχει ανισοσκελία. Σε μερικές περιπτώσεις δείχνει ασβεστώσεις στην περιοχή του θυλάκου ή τα γειτονικά μαλακά μόρια. 

Εκτός από την ακτινογραφία, μετρήστε και το μήκος και των δύο σκελών με μια μεζούρα για να δείτε εάν έχει διαφορά μεταξύ τους (ανισοσκελία) (ΕΙΚΟΝΑ 3).

ΕΙΚΟΝΑ 3. Μέτρηση μήκους σκελών για ανισοσκελία.

Χρειάζονται άλλες απεικονιστικές μέθοδοι ;

Άλλες απεικονιστικές μέθοδοι (π.χ. αξονική ή μαγνητική τομογραφία, κ.α.) δεν είναι απαραίτητες για την διάγνωση, αλλά μπορούν να μας αποκαλύψουν τα γενεσιουργά αίτια της τροχαντηρικής θυλακίτιδας, όπως η ανισοσκελία.

Σε περιπτώσεις θυλακίτιδας η μαγνητική τομογραφία δείχνει αυξημένο σήμα στο θύλακο. Πάντως, ο μόνος λόγος που χρειαζόμαστε μαγνητική τομογραφία είναι όταν υπάρχει υποψία άλλης υποκείμενης νόσου ή νοσολογικής κατάστασης (π.χ. μεταστάσεις κακοήθους νοσήματος) στην οσφυιερή μοίρα της ΣΣ, την ιερολαγόνια άρθρωση, το μηριαίο ή την λεκάνη.

Ακόμα, εάν τα συμπτώματα επιμένουν για 6-8 εβδομάδες, παρά τα παραπάνω μέτρα, συνιστάται περαιτέρω έλεγχος π.χ. με αξονική ή μαγνητική τομογραφία της ΟΜΣΣ ή σπινθηρογράφημα οστών.

Εχει νόημα να κάνουμε υπερηχογράφημα ;

Σε περιπτώσεις που, παρά την συντηρητική αγωγή, τα συμπτώματα επιμένουν κάντε ένα υπερηχογράφημα μήπως υπάρχει ρήξη του τένοντα του μέσου γλουτιαίου.

Τι αξία έχει το σπινθηρογράφημα των οστών ;

Το σπινθηρογράφημα των οστών μας βοηθά να αποκλείσουμε αθόρυβα κατάγματα της λεκάνης και του μηριαίου και μεταστατικές αλλοιώσεις (δευτεροπαθείς εντοπίσεις) σε ασθενείς με γνωστούς συμπαγείς όγκους.

Τι είναι το περιοχικό αναισθητικό block και σε τι χρησιμεύει ; 

Το περιοχικό αναισθητικό block (regional anesthetic block) μας βοηθά πολύ να ξεχωρίσουμε τον πόνο της τροχαντηρικής θυλακίτιδας από τον πόνο τον προερχόμενο από την οσφυιοιερή μοίρα της σπονδυλικής στήλης ή από τον δυσαισθητικό πόνο της παραισθητικής μηραλγίας. Εάν ο πόνος ανακουφισθεί με την ένεση τότε πιθανότατα έχουμε να κάνουμε με τροχαντηρική θυλακίτιδα.

Πως γίνεται η διάγνωση της τροχαντηρικής θυλακίτιδας ;

Η διάγνωση της τροχαντηρικής θυλακίτιδας γίνεται με βάση 3 κλινικά ευρήματα : 

  • Πόνος στην έξω πλευρά του μηρού
  • Τοπική ευαισθησία
  • Ανακούφιση από τον πόνο με περιοχικό αναισθητικό block, η οποία είναι ιδιαίτερα σημαντική όταν ταυτόχρονα υπάρχει ριζοπάθεια, όταν τα τοπικά σημεία και συμπτώματα είναι άτυπα, όταν υπάρχουν σοβαρές διαταραχές της βάδισης ή όταν ο ασθενής παρουσιάζεται με έντονο πόνο

Για ποιους λόγους καθυστερεί η διάγνωση της τροχαντηρικής θυλακίτιδας ;

  • Ο λόγος είναι ότι οι μη ρευματολόγοι γιατροί (εκτός από τους ορθοπεδικούς) δεν είναι εξοικειωμένοι με αυτήν (δεν την γνωρίζουν)
  • Η θυλακίτιδα του τροχαντήρα δεν φαίνεται στην απλή ακτινογραφία, άρα, κατά τους μη ειδικούς, δεν υπάρχει
  • Η τροχαντηρική θυλακίτιδα, ενώ η διάγνωσή της φαντάζει εύκολη στα χέρια του πεπειραμένου γιατρού, επειδή συνορεύει με την άρθρωση του ισχίου, συχνά αποδίδεται σε παθήσεις του ισχίου ή των γειτονικών ανατομικών κατασκευών (π.χ. ιερολαγόνιες, οστά λεκάνης, κ.λ.π)

Ποια άλλα νοσήματα κάνουν τα ίδια συμπτώματα ;  

Η θυλακίτιδα είναι η συνηθέστερη αιτία ευαισθησίας στην περιοχή του μείζονα τροχαντήρα. Πάντως, ευαισθησία στην περιοχή αυτή μπορεί να παρατηρηθεί σε περιπτώσεις αθόρυβου κατάγματος, κατάγματος κόπωσης, μεταστατικής νόσου στο μηριαίο και σε ρήξεις του τένοντα του μέσου γλουτιαίου (σπάνια).

Ποια είναι η θεραπεία της τροχαντηρικής θυλακίτιδας ;

Σκοπός της θεραπείας της τροχαντηρικής θυλακίτιδαςς είναι να μειωθεί η φλεγμονή στον θύλακο, να διορθωθεί οποιαδήποτε διαταραχή της βάδισης και να προληφθούν οι υποτροπές της θυλακίτιδας με τις κατάλληλες ασκήσεις διάτασης του ισχίου και της ράχης.

Τις πρώτες εβδομάδες της θεραπείας ο άρρωστος μπορεί να βάζει ζεστά επιθέματα και να κάνει παθητικές ασκήσεις διάτασης για να μειωθεί η πίεση πάνω από τον φλεγμαίνοντα θύλακο.

Οι ασθενείς με συμπτώματα που επιμένουν επί 6 έως 8 εβδομάδες παρά τα παραπάνω μέτρα πρέπει να επανεκτιμώνται μήπως κρύβουν κάτι άλλο. Εάν ο άρρωστος έχει επίμονα συμπτώματα, χωρίς άλλα, υποκείμενα γενεσιουργά αίτια, μπορούμε να κάνουμε τοπικά μία ένεση κορτιζόνης με τοπικό αναισθητικό (π.χ. προκαΐνη ή ξυλοκαΐνη).

Μετά την ένεση συνιστούμε στον άρρωστο να αναπαύεται, να αποφεύγει τις κοπιαστικές εργασίες, τα κουραστικά αθλήματα και τις κακώσεις της πάσχουσας περιοχής, να βάζει κρύες κομπρέσσες και να κάνει διατάσεις. Εάν, μετά 6 εβδομάδες, ο πόνος επιμένει, μπορούμε να κάνουμε και δεύτερη ένεση κορτιζόνης.

Εάν ο άρρωστος δεν ανταποκρίνεται στα μέτρα αυτά και έχει επίμονα συμπτώματα μπορεί να χρειασθεί να τον ψάξουμε περισσότερο μήπως έχει και κάτι άλλο που μας έχει διαφύγει (π.χ. διαταραχές της βάδισης), εάν δεν το έχουμε ήδη κάνει. Τα εν τω βάθει υπέρηχα ή τα TENS μπορεί επίσης να βοηθήσουν σε μερικές περιπτώσεις.

Χρειάζεται χειρουργείο η τροχαντηρική θυλακίτιδα  ;

Χειρουργική επέμβαση σπάνια χρειάζεται για την κατάσταση αυτή.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Η φλεγμονή του θυλάκου του μείζονα τροχαντήρα είναι μία χρόνια, βασανιστική πάθηση, που πολύ συχνά παραγνωρίζεται ή αποδίδεται σε άλλες παθήσεις της περιοχής, κυρίως του ισχίου, γι΄αυτό και πολύ συχνά οι άρρωστοι που την έχουν αποκτήσει συχνά την αφήνουν στην τύχη τους ή γυρνούν από τον ένα γιατρό στον άλλο, συνήθως χωρίς να βρίσκουν λύση στο πρόβλημά τους.

Ο λόγος είναι ότι ο κλινικός γιατρός, ακόμα και ο ρευματολόγος, συνήθως επικεντρώνεται στο να ανακουφίσει τον άρρωστο από τον πόνο που του προκαλεί η φλεγμονή του θυλάκου με διάφορες θεραπείες (π.χ. αντιφλεγμονώδη και παυσίπονα φάρμακα, τοπικές ενέσεις κορτιζόνης), χωρίς να σκεφθεί να διορθώσει τα υποκείμενα αίτια που την δημιουργούν ή την πυροδοτούν, όπως π.χ. η ανισοσκελία και οι διαταραχές της βάδισης, γι΄αυτό και η θυλακίτιδα συχνά υποτροπιάζει και διαιωνίζεται.

Ακόμα, εάν μείνει χωρίς θεραπεία, κάνει βασανιστική την ζωή του αρρώστου, που δεν μπορεί να κοιμηθεί, να περπατήσει και γενικά δυσκολεύει σημαντικά τις καθημερινές του δραστηριότητες. Εάν πάλι μείνει χωρίς θεραπεία, το τοίχωμα του θυλάκου, που φυσιολογικά είναι λεπτό, παχαίνει, σκληραίνει λόγω ίνωσης και σιγά – σιγά ο θύλακος χάνει την ικανότητά του να λιπαίνει το έξω τμήμα του ισχίου, με δυσάρεστες συνέπειες για την λειτουργικότητά του.

ΡΕΥΜΑΤΙΚΗ ΠΟΛΥΜΥΑΛΓΙΑ (Polymyalgia rheumatica)

Τι είναι η ρευματική πολυμυαλγία ;

Σύμφωνα με τον καθιερωμένο επιστημονικό ορισμό, η ρευματική πολυμυαλγία είναι ένα «φλεγμονώδες ρευματικό νόσημα χαρακτηριζόμενο κλινικά από πόνους και πρωϊνή δυσκαμψία στους ώμους, πυελική ζώνη και αυχένα. Μπορεί να συνδέεται με γιγαντοκυτταρική (κροταφική) αρτηρίτιδα και οι 2 αυτές καταστάσεις μπορεί να αντιπροσωπεύουν διαφορετικές εκδηλώσεις μιας κοινής νοσογόνου διαδικασίας».

Χαρακτηριστικά ρευματικής πολυμυαλγίας

  • Είναι νόσος σχεδόν αποκλειστικά των ενηλίκων (μετά το 50ό έτος της ηλικίας)
  • Προσβάλλονται συχνότερα οι γυναίκες
  • Μπορεί να παρατηρηθεί στα μέλη της ίδιας οικογένειας
  • Παρατηρείται στο 50% των ασθενών με κροταφική αρτηρίτιδα

Πως εκδηλώνεται η ρευματική πολυμυαλγία ;

Η ρευματική πολυμυαλγία χαρακτηρίζεται από πόνους, ευαισθησία και δυσκαμψία στους ώμους, τον αυχένα, την πυελική ζώνη (γλουτούς, μηρούς) και τον κορμό, σε άτομα ηλικίας > 50 ετών.

Οι άρρωστοι, εάν έχουν ήδη συμπτώματα από άλλες παθήσεις της περιοχής των ώμων (π.χ. περιαρθρίτιδα), του αυχένα (π.χ. κήλη δίσκου) ή της πυέλου (π.χ. θυλακίτιδα μείζονα τροχαντήρα) βιώνουν τα συμπτώματα αυτά «ως κεραυνός εν αιθρία» από την μια ημέρα στην άλλη και αναζητούν έντρομοι ιατρική βοήθεια. 

Δυσκαμψία

  • Είναι πρωϊνή (όπως στη ρευματοειδή αρθρίτιδα) και διαρκεί τουλάχιστον 30 λεπτά και συχνά περισσότερο
  • Η δυσκαμψία των ώμων και των ισχίων μπορεί να δυσκολεύει το ντύσιμο, π.χ. οι ασθενείς δυσκολεύονται να κουμπώσουν τον στηθόδεσμο πίσω από την πλάτη τους, να φορέσουν ένα πουκάμισο ή σακάκι ή να τραβήξουν τις κάλτσες τους.
  • Μερικές φορές είναι τόσο σοβαρή, ώστε ο άρρωστος δεν μπορεί να γυρίσει στο κρεβάτι του το βράδυ ή να σηκωθεί απ’ αυτό μετά το πρωϊνό ξύπνημα

Μυική ευαισθησία

Μολονότι η νόσος χαρακτηρίζεται ως «πολυμυαλγία», η μυική ευαισθησία δεν είναι κυρίαρχη εκδήλωσή της και η ευαισθησία στην περιοχή των ώμων οφείλεται μάλλον σε φλεγμονή του υμένα, των θυλάκων, των τενόντων και των ενθέσεων και όχι σε προσβολή των μυών.

Αλλα συμπτώματα

  • Αρθρίτιδα
  • Οίδημα των χεριών και τενοντοελυτρίτιδα, που μπορεί να είναι και η πρώτη εκδήλωση της νόσου.
  • Σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα (λόγω της τενοντοελυτρίτιδας)
  • Συστηματικά σημεία και συμπτώματα (κακουχία, κόπωση, κατάθλιψη, ανορεξία, απώλεια βάρους, χαμηλός πυρετός).
  • Υποκειμενική μυική αδυναμία

Εργαστηριακά ευρήματα

Η αύξηση της ΤΚΕ είναι χαρακτηριστικό εύρημα της ρευματικής πολυμυαλγίας (αλλά και της κροταφικής αρτηρίτιδας).

Μερικές φορές είναι εντυπωσιακά αυξημένη (πάνω από 100 mm/h, τριψήφια, όπως λέμε), ενώ άλλοτε δεν ξεπερνάει τα 40 mm/h. Σε σπάνιες περιπτώσεις, τόσο η ΤΚΕ, όσο και η CRP, είναι σε φυσιολογικά όρια σε αρρώστους με ρευματική πολυμυαλγία.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Οι άνθρωποι που έχουν έντονους πόνους και ευαισθησία στους μυς και αυξημένη ΤΚΕ (ιδιαίτερα τριψήφια) σχεδόν πάντα αποδεικνύεται ότι πάσχουν από ρευματική πολυμυαλγία ή και κροταφική αρτηρίτιδα.

Δεν είναι ανάγκη να είναι αυξημένη η ΤΚΕ για να έχει ένας άνθρωπος  ρευματική πολυμυαλγία. Μπορεί ωραιότατα οι δείκτες οξείας φάσης να είναι φυσιολογικοί και ο ασθενής μας να έχει καραμπινάτη ρευματική πολυμυαλγία

Άλλες, μη ειδικές, εξετάσεις

  • Νορμόχρωμη αναιμία
  • Αρνητικά ΑΝΑ, Ratest και αντι-CCPαντισώματα

Χρειάζονται οι απλές ακτινογραφίες στη ρευματική πολυμυαλγία  ;

Η ρευματική πολυμυαλγία δεν φαίνεται στις απλές ακτινογραφίες, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει. Επομένως, δεν χρειάζεται να τις κάνουμε, εκτός εάν θέλουμε να αποκλείσουμε κάποιες άλλες παθήσεις.

Εάν θέλουμε να είμαστε σίγουροι για την διάγνωση (ή να αποκλείσουμε κάποια άλλα νοσήματα) καλύτερο είναι να κάνουμε μια μαγνητική τομογραφία ή υπερηχογράφημα στις αρθρώσεις και τα μαλακά μόρια.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Οι απεικονιστικές αυτές μέθοδοι δείχνουν υμενίτιδα, θυλακίτιδες, τενοντίτιδες, τενοντοελυτρίτιδες, ενθεσοπάθεια και γενικά φλεγμονές μαλακών μορίων και αρθρώσεων, πλην των μυών

Δηλ. στην ρευματική πολυμυαλγία δεν πάσχουν οι μύες (αφού δεν υπάρχουν αντικειμενικά ευρήματα), αλλά οι τένοντες, αρθρώσεις, θύλακοι και ενθέσεις.

Τα ευρήματα όμως αυτά δεν είναι ειδικά, αφού, όπως είναι γνωστό, παρατηρούνται στη ρευματοειδή αρθρίτιδα και άλλα ρευματικά νοσήματα και περιοχικά σύνδρομα (θυλακίτιδες, τενοντίτιδες)

Είναι δύσκολη η διάγνωση της ρευματικής πολυμυαλγίας ;

Το εντυπωσιακό αυτό νόσημα, η ρευματική πολυμυαλγία, ενώ συνήθως έχει κραυγαλέα συμπτώματα και «φωνάζει» από μακριά, συχνά παραβλέπεται ή αποδίδεται σε άλλες, σχετικές ή άσχετες, παθήσεις, συνήθως ρευματοειδή αρθρίτιδα, τοπικά περιοχικά σύνδρομα (π.χ. δισκοπάθεια του αυχένα, περιαρθρίτιδα του ώμου), ψυχολογικά προβλήματα, έλλειψη σεξ, κ.λ.π.

Γι΄αυτό και συχνά ο ταλαίπωρος αυτός ασθενής περιφέρεται από τον ένα γιατρό στον άλλο, για να φθάσει στα χέρια του Ρευματολόγου μετά από άσκοπη, πολύχρονη περιπλάνηση σε γιατρούς διαφόρων ειδικοτήτων.

Πότε είναι δύσκολη η διάγνωση της ρευματικής πολυμυαλγίας ;

  • Όταν παρουσιασθεί πριν από το 50ό έτος της ηλικίας
  • Όταν τα συμπτώματα και κλινικά ευρήματα είναι ετερόπλευρα και ασύμμετρα
  • Όταν επιπροστίθεται σε προϋπάρχοντα περιοχικά σύνδρομα (περιαρθρίτιδα, θυλακίτιδες, σπασμός αυχενικών μυών από κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου, κ.λ.π.)
  • Οταν οι δείκτες οξείας φάσης (ΤΚΕ, CRP) είναι φυσιολογικοί

Διαφορική διάγνωση

Για τον Ρευματολόγο, η διάγνωση της ρευματικής πολυμυαλγίας είναι σχετικά εύκολη, αν και μερικές φορές η όλη κλινική εικόνα δεν διαφέρει από οροαρνητική ρευματοειδή αρθρίτιδα. Αλλα νοσήματα που πρέπει να ξεχωρίσουμε από την ρευματική πολυμυαλγία είναι :

1.   Το σύνδρομο RS3PE (Remitting  Seronegative  Symmetrical  Synovitiswith  Pitting Edema), γνωστό και ως σύνδρομο οιδηματώδους χεριού (puffy  edematous hand syndrome) ή διόγκωση του περιφερικού χεριού με στικτό οίδημα (distal extremity swelling with pitting edema)

2.  Τοπικά πολυεστιακά μυοσκελετικά νοσήματα (περιοχικά σύνδρομα), π.χ. θυλακίτιδες, τενοντίτιδες ώμου (χωρίς ρευματική πολυμυαλγία), δισκοπάθεια ΑΜΣΣ, οστεοαρθρίτιδα ώμου – ισχίων, κ.λ.π.

3.   Ινομυαλγία

4.   Παρανεοπλασματικά σύνδρομα

5.   Ιογενής πολυμυαλγία

ΚΛΙΝΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

Εχουν συμπτώματα κροταφικής αρτηρίτιδας οι ασθενείς με «καθαρά» ρευματική πολυμυαλγία ;

Οι ασθενείς με κλινικά «καθαρά» ρευματική πολυμυαλγία δεν έχουν κλασικά ευρήματα κροταφικής αρτηρίτιδας, δηλ. ευαισθησία της κροταφικής αρτηρίας, κεφαλαλγίες, πόνο στη γνάθο, οπτικές διαταραχές και άλλες ενδείξεις ισχαιμίας, όπως χωλότητα των άνω άκρων.

Χρειάζεται βιοψία κροταφικής αρτηρίας σε ασθενείς με ρευματική πολυμυαλγία χωρίς ενδείξεις κροταφικής αρτηρίτιδας ;

Εάν δεν υπάρχουν σημεία ή συμπτώματα κροταφικής αρτηρίτιδας βιοψία της κροταφικής αρτηρίας δεν συνιστάται, δοθέντος ότι σπάνια αποδεικνύεται θετική.

Τι πρέπει να προσέχουμε σε κάθε επίσκεψη του ασθενούς με ρευματική πολυμυαλγία στη διάρκεια της παρακολούθησης ;

Στην διάρκεια της παρακολούθησης του ασθενούς με ρευματική πολυμυαλγία πρέπει να διερευνούμε κατά πόσον ο ασθενής έχει συμπτώματα ή φυσικά ευρήματα ενδεικτικά κροταφικής αρτηρίτιδας.

Εάν ο ασθενής εμφανίσει κλινικές ενδείξεις κροταφικής αρτηρίτιδας στη διάρκεια της παρακολούθησης πρέπει να υποβάλλεται σε βιοψία της κροταφικής αρτηρίας, ακόμα και αν θεραπεύεται με γλυκοκορτικοειδή. Το αποτέλεσμα της βιοψίας της κροταφικής αρτηρίας δεν φαίνεται να επηρεάζεται από προηγηθείσα θεραπεία με γλυκοκορτικοειδή.

Η βιοψία μπορεί να αποδειχθεί αρνητική εάν έχουν προσβληθεί μεγάλες αρτηρίες, οπότε, στην περίπτωση αυτή, η διάγνωση μπορεί να χρειασθεί αγγειακή απεικόνιση.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Η ρευματική πολυμυαλγία είναι νόσημα σπάνιο και γνωστό μόνο στους ρευματολόγους. Είναι ένα από τα βασικά νοσήματα που δικαιολογούν την ύπαρξή τους, γι΄αυτό και αυτοί χαίρονται όταν την ανακαλύπτουν και βάζουν την διάγνωσή της, εκεί όπου οι άλλοι (κυρίως οι Ορθοπεδικοί) έχουν αποτύχει.

Μόνον αυτοί μπορούν να το ξεχωρίσουν από άλλα ρευματικά και μη νοσήματα που μπορεί να παρουσιάζονται με παρόμοιες εκδηλώσεις. Είναι μάλιστα τόσο ευαισθητοποιημένοι και εξοικειωμένοι με το νόσημα αυτό, ώστε μπορούν να το υποπτευθούν (θάλεγα να βάλουν και την διάγνωσή του, αλλά θα μου πείτε ότι υπερβάλλω) ακόμα και τηλεφωνικά, αν τους περιγράψετε τα τυπικά συμπτώματά του.

Το ίδιο συμβαίνει και με την κροταφική αρτηρίτιδα, με την οποία είναι «πρώτα ξαδέρφια», γιατί η ρευματική πολυμυαλγία, όπως είναι γνωστό (τρόπος του λέγειν), μπορεί να συνυπάρχει με κροταφική αρτηρίτιδα ή και το αντίστροφο. Γι΄αυτό, και αν έχετε κάποια ή όλα τα συμπτώματα που σας ανέφερα και δεν έχετε βρεί λύση στο πρόβλημα, τρέξτε στον Ρευματολόγο. Είναι ο άνθρωπος που θα σας σώσει.

Τι σχέση έχει ο Φάντης με το ρετσινόλαδο ;

Πριν από κάμποσο καιρό είδα μια γυναίκα που μου ανέφερε κλαίγοντας σχεδόν ότι εδώ και 15 ολάκερα χρόνια γυρνάει από τον έναν Oρθοπεδικό στον άλλο επειδή πονάει η μέση της, και γιατρειά δεν βρίσκει.

Ο ένας της έλεγε ότι είναι ψυχολογικό και την πλάκωνε στα αντικαταθλιπτικά - ηρεμιστικά, ο άλλος ότι έχει δισκοπάθεια και της έδινε αντιφλεγμονώδη και παυσίπονα, χωρίς αποτέλεσμα, ένας τρίτος ότι της έλειπε το σεξ (ήτανε χωρισμένη η γυναίκα), και πάει λέοντας.

Μάλιστα, εκείνη την ημέρα που την είδα την είχε στείλει ένας φίλος Ορθοπεδικός (υπάρχουνε και τέτοιοι), με το ερώτημα μήπως έχει κάποιο μυστηριώδες ρευματολογικό νόσημα, δεδομένου ότι τα ευρήματα στην απλή ακτινογραφία – μαγνητική τομογραφία δεν δικαιολογούσαν τον φοβερό πόνο που είχε η άρρωστη στην μέση της (μπράβο του στον συνάδελφο. Τέτοια ευαισθησία δεν την βλέπεις συχνά).

Σημειώστε ότι εμείς οι ρευματολόγοι είμαστε προκατειλημμένοι όταν έχουμε μπροστά μας κάποιον άνθρωπο με οσφυαλγία : ο νούς μας πάει πάντα στις ρευματολογικές παθήσεις, δηλ. συνήθως στις οροαρνητικές (όπως τις έχουμε βαφτίσει) σπονδυλαρθροπάθειες, και έτσι του απευθύνουμε κάποιες ειδικές ερωτήσεις, παριμένοντας ανάλογες απαντήσεις, με την ελπίδα ότι θα μας βοηθήσουν να προσανατολιστούμε προς την σωστή κατεύθυνση μέσα στο χάος των ρευματολογικών παθήσεων.

1η ερώτηση :

Σας ξυπνάει ο πόνος το βράδυ στον ύπνο ; (την ρώτησα δηλ. όχι αν αισθάνεται πόνο όταν ξυπνάει, αλλά εάν ο πόνος είναι τόσο δυνατός ώστε την αναγκάζει να ξυπνήσει)

Απάντηση : όχι.

2η ερώτηση :

Τον πόνο αυτό τον έχετε όταν είσαστε τελείως ακίνητη στο κρεβάτι  ή όταν μετακινείτε (αλλάζετε θέση) το σώμα σας ;

Απάντηση : Όχι, δεν πονάω όταν είμαι τελείως ακίνητη στο κρεβάτι.

3η ερώτηση

Πονάτε σε κάποιο άλλο σημείο του σώματος, όπως π.χ. στις πλευρές, το στέρνο, τον θώρακα, τις πατούσες, τις φτέρνες, τα γόνατα ;

[ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ : Με την ερώτηση αυτή προσπαθούσα να δω αν ο άρρωστος έχει και κάποια ενθεσοπάθεια (δηλ. πόνο στα σημεία που καταφύονται οι τένοντες), ένα σύμπτωμα – εύρημα συχνό – πυκνό στις οροαρνητικές σπονδυλαρθροπάθειες].

Πάλι η άρρωστη μου εδήλωσε πως όχι, δεν είχε ποτέ τέτοιους πόνους.

4η ερώτηση

Μήπως έχετε ψωρίαση ή κάποιο άλλο δερματικό εξάνθημα ;

[ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ : Ως γνωστόν (τρόπος του λέγειν) η ψωρίαση μπορεί να προσβάλει τις ιερολαγόνιες ή/και την σπονδυλική στήλη (ψωριασική ιερολαγονίτιδα ή ψωριασική σπονδυλίτιδα)].

Απάντηση : όχι.

Σ΄όλες τις παραπάνω ερωτήσεις δηλαδή η άρρωστη μου απάντησε αρνητικά. Δεν απελπίζομαι και ρίχνω το τελευταίο μου, κρίσιμο, χαρτί (αυτό μας έχει γίνει καραμέλα, εμάς τους Ρευματολόγους)

5η ερώτηση :

Μήπως είχατε ή έχετε κάποια φλεγμονή (κοκκινίλα, πόνο, τσίμπλες, αίσθημα ότι έχετε άμμο ή ό,τι δήποτε άλλο) στα μάτια για την οποία πήγατε ή και όχι στον Οφθαλμίατρο ;

Ανασαίνω με ανακούφιση και χαρά : Ω, του θαύματος, η άρρωστη μου απήντησε ότι όντως μέχρι τώρα είχε 2 επεισόδια ιριδοκυκλίτιδας (φλεγμονής των ματιών), για τα οποία μάλιστα έκανε και θεραπεία με σταγόνες κορτιζόνης και τώρα είναι καλά.

Παρένθεση :

Ενας 55χρονος πάει στο γιατρό του επειδή, εδώ και κάμποσον καιρό, όπως λέει, δεν αισθανότανε καλά, είχε κάποια ατονία και ανεξήγητη κούραση και δυσκολευότανε να κάνει σεξ με την γυναίκα του. 

Τον αρχίζει λοιπόν στις ερωτήσεις ο γιατρός, μήπως και βρεί κάποιο φανερό αίτιο που να εξηγεί τα συμπτώματα του αρρώστου, ώστε να μην ψάχνει ψύλλους στα άχερα :

Καπνίζετε : όχι, του απαντάει άρρωστος. Πίνετε οινοπνευματώδη ποτά ; όχι πάλι ο άρρωστος. Ξενυχτάτε ; όχι. Πάτε συχνά με γυναίκες ; όχι. Τρώτε πολύ ; όχι. Αρρωσταίνετε συχνά ; όχι. Εχετε καμμιάν άλλη αρώστεια ; όχι. Εχετε ουρικό οξύ, ζάχαρο, πίεση, χοληστερίνη ; όχι. κ.ο.κ. Δηλ. σε όλες τις ερωτήσεις του γιατρού ο ασθενής απαντούσε αρνητικά.

Ο γιατρός, απελπισμένος, τον ρωτάει για μια ακόμα φορά  : μήπως τρώτε συχνά τηγανητές πατάτες ; Ναι, του ομολογεί ο άρρωστος, μου αρέσουν πολύ και τις τρώω κάθε μέρα.

Εμ άνθρωπέ μου, γιατί δεν μου το λές τόσην ώρα ; αυτό φταίει, οι τηγανητές πατάτες, του απαντάει περιχαρής ο γιατρός.

Τέλος παρένθεσης.

Κόντεψα να πέσω από την καρέκλα μου. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα πέρασε από μπροστά μου σαν κινηματογραφική ταινία τρίτης διαλογής ολόκληρη η αγωνιώδης, πολυδαίδαλη, επίπονη διαδρομή μου στα ακανθώδη και, εν πολλοίς ανεξερεύνητα, μονοπάτια της Ρευματολογίας και αισθάνθηκα ότι δικαιώθηκε επί τέλους, για άλλη μια φορά, η ύπαρξή μου σαν γιατρού στον μάταιο τούτο κόσμο.

Ετσι πιστεύω ότι θα ένοιωθε και κάθε ομογάλακτός μου γιατρός, μιας και είχε μπροστά του ένα ωραιότατο, τυπικό, δείγμα αγκυλοποιητικής σπονδυλαρθροπάθειας αφού η συνταγή είχε όλα τα απαραίτητα συστατικά :

  • Πόνο στην μέση (οσφυαλγία) που δεν ανταποκρίνεται ή ανταποκρίνεται μερικά στα αντιφλεγμονώδη – παυσίπονα (αν και αυτό το έχει και η δισκοπάθεια)
  • Απουσία σοβαρών αλλοιώσεων (κήλες, εκφυλιστικές αλλοιώσεις) στις απεικονιστικές μεθόδους (ακτινογραφίες, αξονικές - μαγνητικές τομογραφίες) που να δικαιολογούν τα συμπτώματα. Αν και συχνά οι βλάβες αυτές στην σπονδυλική στήλη συνυπάρχουν και ξεγελούν τον γιατρό που αποδίδει τα συμπτώματα της ιερολαγονίτιδας σ’ αυτές. Και τρίτο και κυριότερο :
  • Η ύπαρξη στο ιστορικό του αρρώστου επεισοδίων ιριδοκυκλίτιδας

Και, το κερασάκι στην τούρτα, ήταν μια πανέμορφη εικόνα προχωρημένης ιερολαγονίτιδας στην απλή ακτινογραφία, αλλά, για να είμαι σίγουρος, έστειλα την άρρωστη να μου κάνει και μια μαγνητική τομογραφία, για να μην μας κατηγορήσουνε μετά ότι όχι μόνο δεν ξέρουμε τι μας γίνεται εμάς τους Ρευματολόγους, αλλά βρίζουμε και κατηγορούμε χωρίς λόγο και αιτία τους (αγαθούς αυτούς ανθρώπους) Ορθοπεδικούς, έτσι, για να δείξουμε ότι εμείς είμαστε οι ξύπνιοι και αυτοί οι άσχετοι.

Η μαγνητική τομογραφία που μου έφερε η άρρωστη μετά από μερικές ημέρες επιβεβαίωσε του λόγου το αληθές, ότι δηλ. όντως είχε προχωρημένη ιερολαγονίτιδα (διαβρώσεις με οστικό οίδημα).

Η γυναίκα έπεσε από τα σύννεφα, όταν της ανακοίνωσα ότι πάσχει από αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια, και όχι μιαν απλή δισκοπάθεια, αρθριτικά ή κάποιο άλλο μυστηριώδες νόσημα. 

Δεν μπορούσε να φαντασθεί (όπως δεν μπορούσαν να φαντασθούν και οι μύριοι όσοι γιατροί πέρασαν πάνω από το ταλαίπωρο κορμί της) ότι η φλεγμονή των ματιών (ιριδοκυκλίτιδα) έχει σχέση με τον πόνο στην μέση της (οσφυαλγία).

Επειδή, όπως καταλαβαίνετε, το θέμα έχει μεγάλο ενδιαφέρον, ρίχτε μια ματιά στο ειδικό άρθρο που έχω γράψει μέσα στα σπλάγχνα του e-rheumatology για να δείτε τι σχέση έχει ο Φάντης (ιριδοκυκλίτιδα) με το ρετσινόλαδο (αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια).

ΗΘΙΚΟ ΔΙΔΑΓΜΑ

Απανταχού ταλαίπωροι συμπολίτες και συμπατριώτες μου : εάν έχετε κάποια φλεγμονή στα μάτια σας (επιστημονικά : ιριδοκυκλίτιδα ή ραγοειδίτιδα) και ταυτόχρονα πονάει η μέση σας, και δεν ξέρετε τι έχετε και γυρνάτε από τον ένα γιατρό στον άλλο, τρέξτε στο Ρευματολόγο.

Θα έλεγα να τρέξετε και εσείς που έχετε κάποια ιριδοκυκλίτιδα, ακόμα και χωρίς να έχετε πόνο στη μέση σας, που ο Οφθαλμίατρός σας δεν ξέρει που να την αποδώσει. Μπορεί να βρεθείτε προ εκπλήξεως…

Χιονίστρες (χείμετλα) : αθώες ή ...ένοχες ;

Ένα πολύ συνηθισμένο φαινόμενο σε πολλούς ανθρώπους, ιδιαίτερα τους χειμερινούς ή ψυχρούς μήνες του έτους, είναι οι κυκλοφορικές διαταραχές των χεριών γνωστές με το όνομα «χιονίστρες», ή, επιστημονικότερα, «χείμετλα».

Εάν άλλο, πολύ συνηθισμένο, φαινόμενο, είναι τα χείμετλα να θεωρούνται φαινόμενα Raynaud και οι άρρωστοι αυτοί να στέλνονται στον Ρευματολόγο από γιατρούς άλλων ειδικοτήτων, μήπως αυτός ανακαλύψει από κάτω κάποιο μυστήριο ρευματολογικό νόσημα, αφού τα φαινόμενα Raynaud έχουν παραδοσιακά «κατακυρωθεί» και "ανήκουν" στον Ρευματολόγο.

Τι είναι (επιστημονικά) οι χιονίστρες ;

Τα χείμετλα (χιονίστρες) είναι ένας τύπος κάκωσης από ψύχος, χαρακτηριζόμενος από ερυθηματώδεις ή ιόχροες, βλατιδώδεις, φυσαλιδώδεις, οζώδεις ή ελκωτικές αλλοιώσεις, συνήθως στα δάκτυλα των χεριών ή και των ποδιών.

Που οφείλονται οι χιονίστρες ;

Οι χιονίστρες οφείλονται σε άμεση έκθεση σε χαμηλές θερμοκρασίες, ιδιαίτερα όταν αυτές δεν φθάνουν σε σημείο ψύξης, και την υγρασία και είναι συχνότερα σε επιρρεπή άτομα

Οι ασθενείς αναφέρουν χαρακτηριστικά ότι παρουσιάζονται όταν εκτεθούν σε απότομες μεταβολές της θερμοκρασίας (από κρύο, σε θερμό περιβάλλον), π.χ. όταν είναι εκτεθειμένοι στο κρύο έξω από το σπίτι τους και μπαίνουν μέσα για να βάλουν τα χέρια τους σε θερμάστρα για να τα ζεστάνουν. Μερικά άτομα είναι τόσο ευαίσθητα, ώστε παρουσιάζουν χιονίστρες ακόμα και με μικρές μεταβολές της θερμοκρασίας.

Σε σπάνιες περιπτώσεις, οι χιονίστρες είναι σύμπτωμα νοσημάτων του συνδετικού ιστού ή του μυελού των οστών. Αλλοτε επιδεινώνονται όταν τα άκρα εκτεθούν στο ηλιακό φώς.

Οι χιονίστρες είναι λιγότερο συχνές σε άτομα που ζουν σε χώρες με πολύ ψυχρό κλίμα, επειδή ο αέρας στις χώρες αυτές είναι ξηρότερος και οι κάτοικοί τους έχουν ειδικά σχεδιάσει τις συνθήκες της ζωής τους και την ενδυμασία τους.

Τι κλινικούς χαρακτήρες έχουν οι χιονίστρες ;

Παρουσιάζονται 12-24 ώρες μετά την έκθεση σε κρύο και χαρακτηρίζονται από υποτροπιάζουσες επώδυνες ή/και κνιδωτικές, ερυθηματώδεις, ιόχροες βλατίδες ή οζίδια ιδιαίτερα στα δάκτυλα των χεριών ή/και των ποδιών.

Εκτός από τα δάχτυλα των χεριών και των ποδιών, παρουσιάζονται και στην μύτη και τα πτερύγια των αυτιών, αλλά και σε άλλες περιοχές (ακάλυπτες περιοχές κνημών, καρποί (στα βρέφη), κνήμες (κατώτερο τμήμα), μηροί (ιδιαίτερα σε αναβάτες αλόγων), πρόσωπο και πτέρνες.  Στα πόδια, είναι συχνά σε περιοχές εκτεθειμένες σε πίεση, όπως οι κάλοι ή όπου τα δάχτυλα των ποδιών δέχονται πίεση από σφιχτά παπούτσια.

Οι αλλοιώσεις μπορεί να είναι μονήρεις, αλλά συνήθως είναι περισσότερες. Μπορεί ακόμα να συνενώνονται μεταξύ τους για να σχηματίσουν μία μεγαλύτερη, διογκωμένη και εξέρυθρη δερματική περιοχή. Σε μερικές περιπτώσεις είναι δακτυλιοειδείς, παχύνονται και διαρκούν πολλούς μήνες. Αλλοτε σχηματίζεται μία φλύκταινα στο δέρμα πάνω από τα χείμετλα, η οποία καθυστερεί την επούλωση. Ενίοτε το δέρμα σχίζεται αφήνοντας ένα μικρό έλκος, το οποίο μπορεί να επιμολυνθεί.

Πότε παρουσιάζονται και πόσο διαρκούν οι χιονίστρες ;

Οι χιονίστρες παρουσιάζονται 12-24 ώρες μετά από την έκθεση στο κρύο. Διαρκούν 1-3 εβδομάδες, αλλά μπορεί και περισσότερο, και μπορεί να επανεμφανισθούν μέσα σε μερικά λεπτά μετά από επανέκθεση στο κρύο.Σε μερικά άτομα υποτροπιάζουν κάθε χειμώνα για όλη την ζωή τους, ενώ σε άλλα, εμφανίζονται για πολλά χρόνια και ύστερα εξαφανίζονται

Τι συμπτώματα προκαλούν οι χιονίστρες ;

Οι χιονίστρες προκαλούν έντονο κνησμό και τυπικά αίσθημα καύσου. Στην αρχή συνήθως είναι εξέρυθρες, αλλά μπορεί αργότερα να γίνουν κυανέρυθρες.

Συχνά συνοδεύονται από πόνο και ευαισθησία, γι΄αυτό και, πολύ συχνά, τα συμπτώματα αυτά αποδίδονται σε αρθρίτιδα, ρευματοειδή αρθρίτιδα, κ.λ.π. και γι΄αυτό τον λόγο στέλνονται στον Ρευματολόγο.

Σε ποιάν ειδικότητα «ανήκουν» οι χιονίστρες  ;

Οι χιονίστρες είναι το κατ΄εξοχήν κυκλοφοριακό νόσημα των χεριών (περισσότερο από την ερυθρομελαλγία και την ακροκυάνωση) που συνδέεται με ρευματολογικά νοσήματα, όπως ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, η συστηματική σκληροδερμία, κ.ά.

Γι΄αυτό και θα έλεγα ότι «ανήκουν» ολοκληρωτικά στον Ρευματολόγο και αυτός πρέπει να ασχολείται με αυτές και όχι ο Αγγειολόγος ή ο Δερματολόγος (έτσι κι΄αλλοιώς, απ΄ όσο ξέρω, αυτοί δεν ασχολούνται σοβαρά μαζί τους και τις περνάνε στο ντούκου, δηλ. λένε στους αρρώστους ότι όντως έχουν χιονίστρες, αλλά τους καθησυχάζουν ότι δεν είναι τίποτα σοβαρό, αγνοοώντας ότι κάτω απ΄αυτές μπορεί να κρύβεται κάποιο σοβαρό ρευματολογικό νόσημα).

Αυτό όμως το έχω παρατηρήσει και με τους συναδέλφους Ρευματολόγους : δεν ξέρουν να ξεχωρίσουν τις χιονίστρες, τις βαφτίζουν φαινόμενα και αυτοί Raynaud και δεν προχωράνε σε βάθος με εξετάσεις να δούνε μήπως έχουν κάποια σχέση με νοσήματα της ειδικότητάς τους.

Οφείλω να ομολογήσω ότι οι Δερματολόγοι και οι Αγγειολόγοι ξέρουν να ξεχωρίσουν τις χιονίστρες και άλλες κυκλοφοριακές διαταραχές μεταξύ τους, σε αντίθεση με τους Παθολόγους και άλλες ειδικότητες που μου στέλνουνε τους ανθρώπους με χιονίστρες βαφτισμένους σαν «φαινόμενα Raynaud».

Προ καιρού είδα ένα τέτοιο περιστατικό με επίμονες «χιονίστρες», που τελικά ο ρευματολογικός έλεγχος έδειξε θετικά ΑΝΑ και αντι-DNA, δηλ. η γυναίκα είχε «χειμετλώδη λύκο» (χείμετλα σε έδαφος συστηματικού ερυθηματώδη λύκου) που είχε περάσει απαρατήρητος. 

Ο χειμετλώδης λύκος χαρακτηρίζεται από ιόχροες «χειμετλοειδείς» πλάκες πάνω από την ραχιαία επιφάνεια των φαλαγγοφαλαγγικών αρθρώσεων συνδεόμενες συχνά με θετικά ΑΝΑ ή RF. Η ιστολογική εξέταση και ο ανοσοφθορισμός δείχνουν αλλοιώσεις λύκου. Το 50% των ασθενών με lupus pernio παρουσιάζει δισκοειδείς αλλοιώσεις λύκου στο πρόσωπο και το 15% αναπτύσσει ΣΕΛ.

Γι΄αυτό και εδώ, όπως στην ερυθρομελαλγία και την ακροκυάνωση, πρέπει να δίνουμε έναν πλήρη ρευματολογικό έλεγχο μήπως οι χιονίστρες υποκρύπουν κάποιο μυστήριο ρευματολογικό νόσημα, όπως :

  • Αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα (για αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο)
  • Αντιπυρηνικά αντισώματα (ANA, αντι-DNA, αντι-ENA) (για συστηματικό ερυθηματώδη λύκο και μικτή νόσο συνδετικού ιστού)
  • Ra test ή/και αντι-CCP (για ρευματοειδή αρθρίτιδα)
  • ACAκαι αντι-SCL 70 (για συστηματική σκληροδερμία)
  • Κρυοσφαιρίνες, κρυοϊνωδογόνο και ψυχροσυγκολλητίνες (σε ασθενείς με χρόνια χείμετλα)
  • Αντισώματα έναντι ηπατίτιδας C ή ακόμα και ρευματοειδής παράγοντας σαν δείκτη κρυοσφαιριναιμίας (σε επιλεγμένες περιπτώσεις)

ΠΡΟΣΟΧΗ

Οι άρρωστοι με χρόνια, υποτροπιάζοντα, χείμετλα πρέπει να παρακολουθούνται μακροχρόνια μήπως αναπτύξουν κάποιο νόσημα του συνδετικού ιστού (κυρίως ΣΕΛ).

ΗΘΙΚΟ ΔΙΔΑΓΜΑ

Μην περνάτε στο ντούκου τις χιονίστρες. Δεν είναι τόσο αθώες, όσο φαίνονται. Μην δίνετε σημασία στους Παθολόγους ή άλλες άσχετες ειδικότητες που σας λένε «είναι απλώς χιονίστρες, μην ασχολείσαι μαζί τους, δεν είναι τίποτα σοβαρό, θα περάσουν, και τα τοιαύτα». Εάν επιμένουν και είναι ενοχλητικές, τραβάτε στον Ρευματολόγο και κάντε μερικές ρευματολογικές εξετάσεις. Μπορεί να έχετε από κάτω κάποια ρευματοπάθεια, και να τραβάτε τα μαλλιά σας.

ΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ JACCOUD: Μαγική εικόνα…χωρίς εικόνα

Κάθε φορά που βλέπω άρρωστο «βαφτισμένο» ότι έχει ρευματοειδή αρθρίτιδα και παραμορφώσεις των χεριών, η προσοχή μου εστιάζεται στην ωλένια απόκλιση στο επίπεδο των μετακαρπιοφαλαγγικών και πάντα εξετάζω αν είναι ανατάξιμη, δηλ. αν πρόκειται για αρθροπάθεια Jaccoud.

Ο λόγος είναι ότι στο παρελθόν έχω «ξετρυπώσει» 2-3 περιπτώσεις συστηματικού ερυθηματώδους λύκου και συνδρόμου Sjogren σε ασθενείς που επί δεκαετίες θεωρούνταν και αντιμετωπίζονταν σαν ρευματοειδής αρθρίτιδα.

Η υποψία μου βασιζόταν στην ύπαρξη ανατάξιμης ωλένιας απόκλισης των χεριών στο επίπεδο των μετακαρπιοφαλαγγικών, η οποία όμως δεν συνοδευόταν από ακτινολογικές αλλοιώσεις συμβατές με ρευματοειδή αρθρίτιδα.

Ας θυμηθούμε τι σημαίνει αρθροπάθεια Jaccoud :

«Η αρθροπάθεια Jaccoud χαρακτηρίζεται από ανατάξιμες, ανώδυνες ή ελαφρώς επώδυνες, αρθρικές παραμορφώσεις των χεριών, συνήθως σε συνδυασμό με υπεξάρθρημα, διατήρηση της λειτουργικότητας και απουσία οστικών διαβρώσεων/στένωσης του μεσάρθριου διαστήματος στις απλές ακτινογραφίες».

Αν και η παθογένεση της αρθροπάθειας Jaccoud είναι άγνωστη, υπάρχουν διάφορες απόψεις. Στον ΣΕΛ, αποδίδεται στη χάλαση των συνδέσμων και του αρθρικού θυλάκου. Κατ΄ άλλους, η αρθροπάθεια Jaccoud είναι αποτέλεσμα φλεγμονής του υμένα, η οποία οδηγεί σε ίνωση γύρω από τον θύλακο, και των τενόντων συνδεόμενη με μυική ανισορροπία.

ΣΥΧΝΟΤΕΡΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΝΔΕΟΜΕΝΑ ΜΕ ΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ Jaccoud

  • Δερματομυοσίτιδα
  • Ρευματοειδής αρθρίτιδα
  • Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος
  • Σύνδρομο Sjogren
  • Σκληροδερμία
  • Υποτροπιάζων ρευματικός πυρετός

ΑΛΛΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΥΝΔΕΟΜΕΝΕΣ ΜΕ ΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ Jaccoud (ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ)

  • Υποσυμπληρωματιναιμική κνιδωτική αγγειίτιδα
  • Χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια με φυματίωση
  • Σύνδρομο KID (κερατίτιδα, ιχθύωση, κώφωση)
  • Μεταστατική πνευμονοπάθεια
  • Ηωσινοφιλική περιτονιίτιδα
  • Εμφρακτο του μυοκαρδίου
  • Σαρκοείδωση
  • Σύνδρομο υπερευλυγισίας.

Ακόμα, αρθροπάθεια Jaccoud μπορεί να εμφανίσουν κατά τα άλλα υγιείς άνθρωποι.

Στον ρευματικό όμως πυρετό, η αρθροπάθεια Jaccoud είναι παροδική, δηλ. μετά από κάποιο χρονικό διάστημα εξαφανίζεται και τα χέρια ξαναγίνονται φυσιολογικά.

Στην κλινική πράξη, στον άρρωστο με μακροχρόνια πολυαρθρίτιδα και ανατάξιμη ωλένια απόκλιση των άκρων χεριών στο επίπεδο των μετακαρπιοφαλαγγικών η οποία δεν συνοδεύεται από ακτινολογικές αλλοιώσεις, η διαφορική διάγνωση περιορίζεται σε 3 νοσήματα : ΣΕΛ, σύνδρομο Sjogren και ρευματοειδής αρθρίτιδα.

              

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος

Είναι το κατ΄ έξοχήν νόσημα που συνοδεύεται από αρθροπάθεια Jaccoud και πρέπει πάντα να μπαίνει πρώτο στη σκέψη, ιδιαίτερα όταν ακτινολογικές αλλοιώσεις απουσιάζουν ή είναι μικρές, ασύμμετρες και σποραδικές. Η διάγνωση εδώ επισφραγίζεται με τις ορολογικές εξετάσεις για λύκο (θετικά ΑΝΑ ή/και αντι-DNA).

Σύνδρομο Sjogren

Στο σύνδρομο αυτό η αρθροπάθεια Jaccoudέχει την ίδια κλινική και ακτινολογική εικόνα, αλλά υπάρχουν οι χαρακτηριστικές εκδηλώσεις της νόσου (ξηροστομία, ξηροφθαλμία, θετικά αντι-Sm).

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Οι ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα είναι πολύ απίθανο να έχουν αρθροπάθεια Jaccoud χωρίς ακτινολογικές αλλοιώσεις, αν και έχω δεί μερικές περιπτώσεις χωρίς διαβρώσεις, στένωση του μεσάρθριου διαστήματος ή άλλες αλλοιώσεις συμβατές με ρευματοειδή αρθρίτιδα. Εάν συμβαίνει αυτό, η διάγνωση μπαίνει από τις ακτινολογικές αλλοιώσεις που συνήθως υπάρχουν στις άλλες προσβληθείσες αρθρώσεις

ΗΘΙΚΟ ΔΙΔΑΓΜΑ :

«Ο,τι λάμπει δεν είναι…χρυσός. Αν δείτε αρθροπάθεια Jaccoudσε άρρωστο χαρακτηρισμένο ότι έχει ρευματοειδή αρθρίτιδα, χωρίς όμως αντίστοιχες ακτινολογικές αλλοιώσεις, ερευνήστε μήπως υποκρύπτει κάποιο άλλο νόσημα του συνδετικού ιστού. Ο κόπος σας μπορεί να σας αποζημιώσει».

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΔΙΑΧΥΤΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΣΚΕΛΕΤΙΚΗ ΥΠΕΡΟΣΤΩΣΗ ;

Ξέρω τι θα μου απαντήσετε :

  • Τι είναι αυτό ; τρώγεται ; ή :
  • Πολύ ωραία η ερώτησή σας, προχωρήστε στην επόμενη (Harry Clynn, 1978)

Η διάχυτη ιδιοπαθής σκελετική υπερόστωση (ή DISH, θυμίζει πιάτο στα Αγγλικά) λοιπόν είναι μία σκελετική πάθηση που προσβάλλει κυρίως τον αξονικό σκελετό, ιδιαίτερα την θωρακική μοίρα της σπονδυλικής στήλης, και μοιάζει πολύ με την αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια, γι΄αυτό και λέγεται και «διάχυτη αγκυλωτική υπερόστωση».

Τι είναι επιστημονικά η διάχυτη σκελετική υπερόστωση ;

DISH χαρακτηρίζεται ακτινολογικά από ασβέστωση και οστεοποίηση των καταφύσεων (ενθέσεων) των συνδέσμων, τενόντων και αρθρικών θυλάκων. Η οστεοποίηση των επιμήκων συνδέσμων της σπονδυλικής στήλης δημιουργεί μία ελικοειδή παρασπονδυλική μάζα στην πρόσθια επιφάνεια των σπονδυλικών σωμάτων από την οποία και διαχωρίζεται, η οποία μοιάζει αδρά με «λυωμένο κερί που ρέει» κατά μήκος της σπονδυλικής στήλης".

Στην ουσία, η DISH είναι μια μορφή βαριάς σπονδυλαρθροπάθειας, η οποία διαφέρει από την απλή σπονδυλαρθροπάθεια στα εξής :

ο   Η οστεοποίηση έχει την μορφή μεγάλων οστεόφυτων (οστικών προεξοχών, σαν «ράμφος παπαγάλου») τα οποία αναπτύσσονται στην πρόσθια – έξω επιφάνεια τουλάχιστον 4 συνεχόμενων σπονδυλικών σωμάτων

ο   Μοιάζει πολύ με την αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια, γιατί και αυτή προκαλεί αγκύλωση της σπονδυλικής στήλης, γι΄αυτό και μπορεί να ξεγελάσει ακόμα και τον Ρευματολόγο, με τις εξής όμως ουσιαστικές διαφορές :

  • Δεν συνοδεύεται από την ιερολαγονίτιδα, που χαρακτηρίζει την ΑΣ
  • Τα οστεόφυτα της DISH διαφέρουν ακτινολογικά από τα συνδεσμόφυτα της αγκυλοποιητικής σπονδυλαρθροπάθειας

ο   Συνοδεύεται από τον σχηματισμό αλάτων ασβεστίου ή και οστίτη ιστού (οστού) σε άλλες, εκτός της σπονδυλικής στήλης, περιοχές, όπως οι σύνδεσμοι, οι τένοντες, οι απονευρώσεις και οι μύες.

Εντάξει, η DISH είναι μια μορφή σπονδυλαρθρίτιδας («άλατα», όπως λέει ο κόσμος). Σε τι χρησιμεύει λοιπόν να βάλουμε την διάγνωση της;

Για τους εξής λόγους :

1.   Επειδή προκαλεί πόνο και δυσκαμψία στη ΣΣ, τυπικά δηλ. συμπτώματα αγκυλοποιητικής σπονδυλαρθροπάθειας, ιδιαίτερα όταν αυτά συνδυάζονται με οστεόφυτα στις απλές ακτινογραφίες, τα οποία, στα μάτια των αδαών, μοιάζουν πολύ με τα συνδεσμόφυτα της αγκυλοποιητικής σπονδυλαρθροπάθειας, η DISHμπορεί να αποδοθεί στο φοβερό αυτό νόσημα και να θεραπευθεί με διάφορα σοβαρά φάρμακα, όπως οι βιολογικοί παράγοντες

2.   Δημιουργεί εναποθέσεις ασβεστίου ή οστεοποίηση σε μαλακά μόρια, εκτός της σπονδυλικής στήλης, που μπορεί να τα βλέπει στην ακτινογραφία ο γιατρός και δεν ξέρει που να τα αποδώσει

3.   Εκτός από τα συμπτώματα στη σπονδυλική στήλη μπορεί να προκαλέσει και άλλες, περίεργες και άσχετες, εκδηλώσεις, που δεν πάει ο νους όχι μόνο του ασθενούς, αλλά και του γιατρού, όπως παραδείγματος χάριν : άπνοια ύπνου, βράχνιασμα της φωνής, πόνο στο αυτί, δυσφαγία, οδυνοφαγία, αλλά και άλλες σπάνιες επιπλοκές (ανεπάρκεια της σπονδυλικής αρτηρίας, νευρολογικές διαταραχές, πνευμονία από εισρόφηση, συμπίεση κάτω κοίλης φλέβας, σύνδρομο θωρακικής εξόδου, σύνδρομο Horner, συριγμό, υπεξάρθρημα ή ψευδάρθρωση της ατλαντοαξονικής άρθρωσης, υποτροπιάζουσα παράλυση του λαρυγγικού νεύρου, κ.ά.).

Τι άλλο ενδιαφέρον έχει η DISH ;

Εάν βάλετε σε έναν άρρωστο σας την διάγνωση της DISH πρέπει να έχετε υπόψη σας ότι μπορεί να συνυπάρχει με τα εξής νοσήματα ή καταστάσεις :

  • Αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια
  • Διαβρωτικός φλεγμονώδης ψευδο-όγκος της οδοντοειδούς απόφυσης
  • Νόσος Paget
  • Ουρική αρθρίτιδα
  • Ρευματοειδής αρθρίτιδα
  • Μεγαλακρία
  • Συστηματική σκλήρυνση
  • Χονδρασβέστωση
  • Εκτοπη οστεοποίηση μετά από ολική αρθροπλαστική του ισχίου

Άλλες καταστάσεις συνδεόμενες με DISH

  • Οστεοαρθρίτιδα των χεριών (Heberden και Bouchard)
  • Ψηλαφητά οζίδια στις ενθέσεις, συχνότερα στους αγκώνες, τα γόνατα και την κατάφυση του Αχίλλειου τένοντα.
  • Μεταβολικό σύνδρομο
  • Δυσλιπιδαιμία
  • Παχυσαρκία
  • Εγκεφαλικά επεισόδια
  • Σακχαρώδη διαβήτη
  • Υπερινσουλιναιμία
  • Υπερουριχαιμία
  • Υπέρταση

ΣΥΣΤΑΣΗ :

Αν ο άρρωστός σας έχει ένα από τα παραπάνω, ιδιαίτερα είναι παχύσαρκος και έχει μεταβολικό σύνδρομο, ρίξτε μια ματιά στη σπονδυλική του στήλη : μπορεί να έχει και DISH

http://www.e-rheumatology.gr/ckfinder/userfiles/images/DISH-Lumpar-Spine-1.gif    http://www.e-rheumatology.gr/ckfinder/userfiles/images/DISH-Lumpar-Spine-2.gif

Διάχυτη αγκυλωτική υπερόστωση. Κύφωση ΘΜΣΣ παρόμοια με οστεοπορωτική κύφωση ή αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια (αριστερά) - ευθειασμός ΟΜΣΣ παρόμοιος με τον παρατηρούμενο στην τελευταία (δεξιά)

http://www.e-rheumatology.gr/ckfinder/userfiles/images/DISH--xray-low-back-2.gif     http://www.e-rheumatology.gr/ckfinder/userfiles/images/DISH-X-ray-neck.gif

Διάχυτη αγκυλωτική υπερόστωση. Τεράστια οστεόφυτα ΟΜΣΣ και ΑΜΣΣ

Υπάρχει θεραπεία της DISH ;

Όπως και πολλές άλλες ρευματολογικές παθήσεις, η αγκυλωτική υπερόστωση δεν θεραπεύεται. Όπως λέμε στη Ρευματολογία : θεραπεία δεν υπάρχει, απλώς διαπίστωση κάνουμε.

Αφού λοιπόν δεν έχει θεραπεία, γιατί πρέπει να την ψάχνουμε και να ασχολούμαστε μαζί της ;

Ενα όφελος που έχει ο άρρωστος όταν έχουμε την χαρά… να βάλουμε την διάγνωση της DISH είναι ότι μπορούμε να τον διαβεβαιώσουμε και να τον καθησυχάσουμε για την καλοήθη φύση της και να εξηγήσουμε τα ενοχλήματα (αν είχε, π.χ. δυσφαγία, βράχνιασμα φωνής, πόνο στο αυτί, κ.ά.) που μέχρι τότε του ήταν πιθανώς ανεξήγητα και είχε πάρει γι΄αυτά ένα σωρό γνώμες από γιατρούς διαφόρων ειδικοτήτων.

Όταν λέω ότι έχουμε «την χαρά», εννοώ ότι οι περισσότεροι γιατροί, εκτός από τον Ρευματολόγο, αγνοούν την ύπαρξη της DISH, την βαφτίζουν «άλατα» ή, στην καλύτερη περίπτωση, «σπονδυλαρθρίτιδα», αλλά δεν της δίνουν σημασία και παύουν να ασχολούνται μαζί της, γιατί απλώς δεν θεραπεύεται.

Η DISH είναι ένα από τα νοσήματα του σκελετού (όπως π.χ. η αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια) που δικαιώνει την ύπαρξη του Ρευματολόγου, γιατί μόνο αυτός την γνωρίζει και την αναγνωρίζει (τουλάχιστον στην Ελλάδα).

Ακόμα, ένα άλλο κέρδος από την διάγνωση της DISH είναι ότι όταν την ανακαλύψουμε σε έναν παχύσαρκο ασθενή μπορεί να ανακαλύψουμε ότι έχει ταυτόχρονα και άλλα προβλήματα υγείας, όπως  υπέρταση, σακχαρώδη διαβήτη, υπερουριχαιμία (αυξημένο ουρικό οξύ), αυξημένα λιπίδια ή τριγλυκερίδια (τα οποία όπως είπαμε υπάρχουν σε αυξημένη συχνότητα σε άτομα με DISH, εκτός βέβαια εάν ήδη τα γνωρίζουν).

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΡΕΥΜΑΤΟΕΙΔΗΣ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ;

Η ρευματοειδής αρθρίτιδα (ΡΑ) είναι το «ψωμοτύρι» του Ρευματολόγου. Είναι το κυριότερο νόσημα με το οποίο ασχολείται ο Ρευματολόγος και ένα από τα ρευματικά νοσήματα που δικαιώνει την ύπαρξή του.

Ξέρετε πόσοι άνθρωποι έχουν ρευματοειδή αρθρίτιδα στην Ελλάδα ;

Σύμφωνα με εγχώριες (αλλά και διεθνείς) στατιστικές, ένας άνθρωπος στους 100 έχει ρευματοειδή αρθρίτιδα στην Ελλάδα. Αυτό σημαίνει ότι σήμερα υπάρχουν 100.000-120.000 άνθρωποι με ΡΑ στην Ελλάδα. Αν όμως λάβουμε υπόψη ότι απ΄αυτούς μόνο 40.000 (κατά μέτριους υπολογισμούς) παρακολουθούνται από τους Ρευματολόγους, το ερώτημα είναι οι υπόλοιποι 80.000 τι γίνονται ; τους έχει φάει η μαρμάγκα ;

Η απάντηση είναι ότι οι χιλιάδες αυτοί άνθρωποι :

  • καταλαβαίνουν ότι κάτι έχουν, αλλά δεν πάνε στο γιατρό, γιατί φοβούνται μην τους πούν τι έχουν
  • ξέρουν ότι έχουν κάποιο πρόβλημα από τις αρθρώσεις (π.χ. πόνο και δυσκαμψία στον καρπό και τους αγκώνες), αλλά δεν του δίνουν ιδιαίτερη σημασία και δεν ασχολούνται μαζί του γιατί δεν επηρεάζει σημαντικά την δουλειά τους και γενικά τις καθημερινές τους  δραστηριότητες
  • μένουν σε δυσπρόσιτες περιοχές (π.χ. ορεινά χωριά), μακριά από αστικά κέντρα όπου κατοικοεδρεύουν συνήθως οι ορθοπεδικοί ή ρευματολόγοι
  • ξέρουν τι έχουν και έχουν παλέψει με την αρώστεια τους, αλλά έχουν παραδώσει τα όπλα γιατί δεν αντέχουν άλλο και δεν βλέπουν φως για το πρόβλημά τους
  • είτε τέλος (και το κυριότερο) παρακολουθούνται από γιατρούς άλλων ειδικοτήτων (π.χ. παθολόγους και κυρίως ορθοπεδικούς)

Τι κάνουν λοιπόν οι παθολόγοι που νομίζουν ότι μπορεί να το παίξουν ρευματολόγοι ;

Οι μεν Παθολόγοι, χωρίς να είναι σίγουροι, βάζουν την διάγνωση της ΡΑ, αλλά, σε ασθενείς με ήπιες μορφές της νόσου, συνήθως κάνουν θεραπεία με κορτιζόνη ή μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα για πολλά χρόνια, αφ΄ενός γιατί βλέπουν κάποιο αποτέλεσμα, αφ’ ετέρου γιατί δεν γνωρίζουν και δεν μπορούν να χειρισθούν τα άλλα, πιο σοβαρά, φάρμακα που χρησιμοποιούμε στη Ρευματολογία, όπως τα τροποποιητικά (DMARDs) και κυρίως οι βιολογικοί παράγοντες.

Και όταν δεν πάνε κάποια στιγμή καλά, τότε παραπέμπουνε τον δυστυχή άνθρωπο στον Ρευματολόγο για τα περαιτέρω. Τότε όμως, ο άρρωστος έχει σοβαρά προβλήματα από την χρήση της κορτιζόνης, όπως καταράκτη, σακχαρώδη διαβήτη, λέπτυνση του δέρματος με συχνά αιματώματα, οστεοπόρωση και δεν συμμαζεύεται, αλλά και σοβαρές βλάβες των αρθρώσεων που συνήθως δεν διορθώνονται με φάρμακα.

Μπορούν οι ορθοπεδικοί να διαχειρισθούν τον άνθρωπο με αρθρίτιδα, μιας είναι πιο κοντά στο αντικείμενο (αφού δηλαδή και αυτοί ασχολούνται με κόκκαλα και αρθρώσεις) ;

Οι ορθοπεδικοί, αγαπητοί μου φίλοι, πρώτα απ΄όλα δεν μπορούν να μοιράσουν δύο γαϊδουριών άχερα, δηλ. συνήθως δεν μπορούν να ξεχωρίσουν την φλεγμονώδη αρθρίτιδα (όπως είναι η ρευματοειδής αρθρίτιδα) από την μη φλεγμονώδη (δηλ. την οστεοαρθρίτιδα). Π.χ. λένε στον άρρωστο με ΡΑ ότι έχει οστεοαρθρίτιδα ή, αντίστροφα, στον άρρωστο με οστεοαρθρίτιδα ότι έχει ρευματοειδή αρθρίτιδα, και πάει λέοντας.

Δεύτερο, όταν βγάζουν υγρό από μίαν άρθρωση, π.χ. το γόνατο, δεν το στέλνουν για εξέταση, αλλά το πετούν. Αγνοούν όμως ότι το αρθρικό υγρό είναι το πολυτιμότερο «αγαθό» του ρευματοπαθούς και δεν πρέπει να το περιφρονούν, γιατί μπορεί να μας προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες, π.χ. αν έχει κρυστάλλους μπορεί να έχει σχέση με ουρική ή ψευδουρική αρθρίτιδα, αν είναι φλεγμονώδες (οπότε πρόκειται για φλεγμονώδη αρθρίτιδα) ή μη φλεγμονώδες (οπότε οφείλεται μάλλον σε οστεοαρθρίτιδα).

Δεν μπορούν να ερμηνεύσουν τα ακτινολογικά ευρήματα που απαντώνται στις διάφορες ρευματικές παθήσεις και που έχουν μεγάλη σημασία για μας γιατί μπορούν να βάλουν την διάγνωση. Ακόμα και οι ακτινολόγοι δεν ξέρουν να ερμηνεύσουν απόλυτα τις απλές ακτινογραφίες του σκελετού, παρά μόνον οι ρευματολόγοι, αν και καμμιά φορά και αυτοί χωλαίνουν. Η ακτινολογία των ρευματικών νοσημάτων απαιτεί μακροχρόνια, ειδική εκπαίδευση και εμπειρία που δεν την έχει ούτε ο ακτινολόγος, ούτε ο ορθοπεδικός.

Δεν μπορούν να ερμηνεύσουν τις απλές εργαστηριακές εξετάσεις, π.χ. δεν κοιτούν αν έχει αυξημένη ΤΚΕ (που μας δείχνει ότι ο άρρωστος έχει κάποια φλεγμονή στον οργανισμό του), αλλά και τις πιο «ειδικές» εξετάσεις, όπως το περίφημο Ra test και τα αντιπυρηνικά αντισώματα. Παράδειγμα : Όταν δούν ότι ο άρρωστος έχει θετικό Ra testτον «βαφτίζουν» με ευκολία ότι έχει ρευματοειδή αρθρίτιδα, ενώ εμείς ξέρουμε ότι ο ρευματοειδής παράγοντας είναι θετικός σε μερικές δεκάδες ρευματικά, αλλά και άλλα μη ρευματικά, νοσήματα, ακόμα και σε φυσιολογικά κατά άλλα άτομα.

Δεν ξέρουν να χειρισθούν τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα, π.χ. δίνουν στον άρρωστο ένα ΜΣΑΦ (π.χ. Mesulid, Xefo, Voltaren, κ.ά.) σε δόσεις πολλές φορές διπλάσιες από τις μέγιστες συνιστώμενες (π.χ. 1 χάπι Mesulid πρωί – βράδυ και όχι 1 φορά ημερησίως, που είναι η σωστή δόση), ενώ είναι γνωστό ότι, στις υπερβολικές αυτές δόσεις, τα φάρμακα αυτά μπορεί να προκαλέσουν γαστρορραγία, διάτρηση ή άλλες σοβαρές παρενέργειες, ακόμα και τον θάνατο.  

Το χειρότερο είναι ότι οι Ορθοπεδικοί κάνουν, για ποικιλία, και συνδυασμούς, δίνουν δηλ. 2 ή 3 ΜΣΑΦ ταυτόχρονα γιατί νομίζουν ότι έτσι αυξάνουν την αποτελεσματικότητά τους, ενώ αυτό που πετυχαίνουν είναι να αυξήσουν την πιθανότητα ό άρρωστος τους να αποδημήσει εις Κύριον από τις αθροιστικές επιπλοκές των φαρμάκων αυτών (κυρίως από διατρήσεις και γαστρορραγίες).

Ακόμα, πριν χορηγήσουν ένα ΜΣΑΦ, δεν ενδιαφέρονται και δεν ρωτούν συστηματικά εάν οι άρρωστοί τους έχουν άλλα νοσήματα ή παίρνουν άλλα φάρμακα που απαγορεύονται ή πρέπει να χορηγούνται με μεγάλη προσοχή μαζί με ΜΣΑΦ, όπως η υπέρταση, ο διαβήτης, η θεραπεία με αντιπηκτικά, οι σοβαρές καρδιοπάθειες, τα εγκεφαλικά, οι φλεγμονώδεις εντεροπάθειες, και άλλα πολλά.

Παράδειγμα που μου διηγήθηκε ένας ιατρικός επισκέπτης, που μάλιστα είχε κάνει και μερικά χρόνια στην Ιατρική Σχολή, ήτανε δηλαδή ευαισθητοποιημένος με την χρήση των φαρμάκων:

ο   Η μητέρα του λέει έπασχε από σοβαρή ελκώδη κολίτιδα, μια φλεγμονώδη πάθηση του εντέρου, όπου απαγορεύονται τα περισσότερα φάρμακα από το στόμα και κυρίως τα ΜΣΑΦ, γιατί μπορεί να τρυπήσουν το φλεγμαίνον έντερο.

ο   Χρειάστηκε λοιπόν η μητέρα του κάποτε να πάει στον ορθοπεδικό για ένα πόνο στο γόνατο. Πριν επισκεφθεί τον γιατρό, ο γυιός της της συνέστησε να ενημερώσει τον ορθοπεδικό ότι δεν μπορεί να πάρει ΜΣΑΦ λόγω της εντερικής της πάθησης.

ο   Πράγματι, όταν ο ορθοπεδικός της επρότεινε να πάρει κάποιο ΜΣΑΦ για τον πόνο που είχε στο γόνατο (που το απέδωσε σε οστεοαρθρίτιδα), η γυναίκα του ανέφερε το πρόβλημά της από το έντερο, αλλά έλαβε την εξής απάντηση :

  • Κυρία μου, εμένα θα μου πείτε τι θα κάνω; δεν μας ενδιαφέρει το πρόβλημα που έχετε στο έντερο – μας ενδιαφέρει μόνο αν έχετε γερό στομάχι, γιατί εκεί πειράζουνε τα ΜΣΑΦ

Τα σχόλια περιττεύουν…

ΠΡΟΣΟΧΗ :

  • Μόνο ο Ρευματολόγος μπορεί να χειρισθεί τα φάρμακα της ειδικότητάς του, όπως η κορτιζόνη (είτε από το στόμα είτε σε ένεση μέσα στις αρθρώσεις), τα αναλγητικά και τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη.
  • Για να μην αναφέρω τα σοβαρότερα φάρμακα, όπως είναι τα τροποποιητικά της νόσου φάρμακα (π.χ. μεθοτρεξάτη) ή οι βιολογικοί παράγοντες.

Αμ τι να πώ για τις ενέσεις κορτιζόνης μέσα στις αρθρώσεις (ενδαρθρικές εγχύσεις) ;

Εχω δει γιατρούς να κάνουν ενδαρθρικές εγχύσεις κορτιζόνης σε γόνατα αρρώστων με ρευματοειδή αρθρίτιδα κάθε εβδομάδα, λες και αγνοούν ότι άμα το παρακάνουνε (δηλ. εάν εξεπεράσουν τις 3 ενδαρθρικές εγχύσεις τον χρόνο σε κάθε άρθρωση, όπως λέει ο νόμος) θα προκαλέσουν νέκρωση του οστού (οστεονέκρωση), οδηγώντας σε ολική αρθροπλαστική.

Τι άλλο έχουν δεί τα μάτια μου ;

Εχω δεί ακόμα ταλαίπωρους ανθρώπους που έχουν δεχθεί αιματηρές διαγνωστικές επεμβάσεις (π.χ. αρθροσκόπηση και βιοψία) για να διαπιστωθεί κατά πόσον έχουν ρευματοειδή αρθρίτιδα ή άλλα ρευματικά νοσήματα, ενώ το ιστορικό, η καλή κλινική εξέταση, οι απλές ακτινογραφίες και μερικές εργαστηριακές εξετάσεις μπορεί να βάλουν ωραιότατα την διάγνωση, χωρίς να υποβληθεί ο άρρωστος σε άσκοπες, και εν πολλοίς άχρηστες και επικίνδυνες, διαγνωστικές χειρουργικές επεμβάσεις.

Παρένθεση :

«Τρείς γιατροί – ένας παθολόγος, ένας ρευματολόγος και ένας χειρουργός πάνε σε μια λίμνη με μία βάρκα για να κυνηγήσουν πάπιες.

Εκεί λοιπόν που τραβάνε κουπί, ξεπετιέται από ένα θάμνο μια πάπια. Την βλέπει ο παθολόγος, αλλά, μέχρι να καταλάβει ότι ήταν πράγματι πάπια (επειδή δεν είχε ξαναδεί πάπια σκέφθηκε : φτερά έχει, μύτη έχει, πετάει κιόλας, άρα είναι πάπια) και να σηκώσει το δίκανο να την πυροβολήσει, η πάπια εξαφανίστηκε.

Το ίδιο έπαθε και ο ρευματολόγος, όταν αργότερα είδε κι΄αυτός μια πάπια (πούπουλα έχει, ράμφος έχει, πετάει κιόλας, άρα είναι πάπια) : μέχρι να αποφασίσει τι ήταν αυτό που πετούσε, το πουλί εξαφανίστηκε.

Ο τρίτος όμως, ο χειρουργός, με το που βλέπει παρακάτω μια πάπια, σηκώνει χωρίς δισταγμό το δίκανο και της ανάβει μία στο σταυρό. Πάρ την την πάπια κάτω. Επειτα, γυρνάει στον ρευματολόγο και του λέει : «ρε Μήτσο, δεν πας να δείς τι ντουφέκισα ;»

ΗΘΙΚΟ ΔΙΔΑΓΜΑ

*   Ο ρευματολόγος είναι ο παθολόγος των οστών και των αρθρώσεων - δεν κάνει χειρουργεία, όπως μερικοί πιστεύουνε. Προσπαθεί πάντα με συντηρητικές μεθόδους (π.χ. φάρμακα, ενέσεις κορτιζόνης, φυσιοθεραπεία) να θεραπεύσει τις παθήσεις των οστών και των αρθρώσεων, αλλά και να βάλει την διάγνωσή τους.

*   Οταν βέβαια κάποια πάθηση του σκελετού θέλει ευθύς εξ αρχής θεραπεία από ορθοπεδικό (π.χ. ρήξη μηνίσκου του γόνατος), δεν ασχολείται μαζί της - την στέλνει στον ειδικό.

*   Οι ορθοπεδικοί, από την άλλη μεριά, βλέπουνε τον άρρωστό τους με το μάτι του χειρουργού - έτσι έχουν μάθει : ασχολούνται συνέχεια με χειρουργεία, τεχνικές επεμβάσεων (τι βίδα θα βάλουνε, με τι εργαλείο θα κόψουνε το κόκκαλο, πως θα ράψουνε το τραύμα, κ.λ.π.), γι΄αυτό και είναι μοιραίο και αναπόφευκτο να χάσουν την επαφή τους με την παθολογία των σκελετικών - ρευματικών νοσημάτων. Γι΄αυτό και συχνά οι θεραπείες τους είναι επιθετικές : Οπως εμείς λέμε σ΄έναν άρρωστο "πάρε 1 κάψουλα από το τάδε φάρμακο πρωί - βράδυ μετά φαγητόν", αυτοί λένε με ευκολία στον άρρωστο "κάνε ένα χειρουργείο πρωί - βράδυ προ φαγητού" για να δείς την υγειά σου.

*   Πολύ συχνά λοιπόν οι ορθοπεδικοί, πρώτα χειρουργούνε και μετά βάζουνε διάγνωση, ενώ θα μπορούσανε να το αποφύγουν αυτό εάν ήξεραν να χειρισθούν διαγνωστικά τα ρευματικά - σκελετικά νοσήματα. π.χ. μπορεί να κάνουν αρθροσκόπηση σε μια μυστήρια κατ΄αυτούς αρθρίτιδα (π.χ. του γόνατος) σ΄έναν ασθενή με ψωρίαση, ενώ εμείς ξέρουμε ότι η αρθρίτιδα μπορεί να έχει ωραιότατα σχέση με την ψωρίαση (ψωριασική αρθρίτιδα), και δεν χρειάζεται χειρουργική επέμβαση για να βάλουμε την διάγνωση.

*   Αλλοτε, με το που βλέπουν άρρωστο με σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα, τον βάζουνε και τον χειρουργούν χωρίς πρώτα να τους έχουν ψάξει μήπως το σύνδρομο αυτό οφείλεται σε κάποια πάθηση που θα μπορούσε να θεραπευθεί συντηρητικά

*   Δε λέω, μερικές φορές  χρειάζεται χειρουργική επέμβαση (π.χ. βιοψία) για να βάλουμε κάποια διάγνωση, αλλά αυτό γίνεται αφού πρώτα έχουμε στίψει το μυαλό μας και έχουμε εξαντλήσει όλες τις συντηρητικές μεθόδους (εξετάσεις αίματος, ακτινογραφίες, αξονικές ή μαγνητικές τομογραφίες, κ..α) για να καταλάβουμε τι έχει ο άρρωστός μας.

ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣ ΝΑΥΤΙΛΛΟΜΕΝΟΥΣ (ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΖΟΝΤΕΣ)

Εάν θέλετε να καταλάβετε ότι ο άρρωστός σας έχει ρευματοειδή αρθρίτιδα ή κάποιο άλλο ρευματικό νόσημα στείλτε τον απλώς στον Ρευματολόγο όταν έχει τα εξής:

ο   Διόγκωση και πόνο σε μία ή περισσότερες αρθρώσεις (εκτός εάν βέβαια οφείλεται σε κάκωση) ή και σε ολόκληρο το χέρι

ο   Δυσκαμψία σε μια ή περισσότερες περιοχές του σώματος, π.χ. τα χέρια, τα γόνατα, κλ.π. ιδιαίτερα όταν αυτή ξεπερνάει σε διάρκεια την 1 ώρα

ο   Αλλαγή του χρώματος των χεριών (άσπρα ή και μπλέ) (τα περίφημα φαινόμενα Raynaud)

ο   Μουδιάσματα στα χέρια : μπορεί να έχει ρευματοειδή αρθρίτιδα ή κάποιο ρευματολογικό νόσημα που αρχίζει με σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα. Δεν αρκεί να του πείτε έχεις «σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα, πήγαινε στον χειρουργό». Πρέπει, πριν καταλήξει στα χέρια τους, να επισκεφθεί Ρευματολόγο, γιατι αυτός και μόνο γνωρίζει ότι το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα έχει σχέση συχνά με ρευματικά, αλλά και άλλα, νοσήματα

ο   Αυξημένη ΤΚΕ, π.χ. 80, 90 ή και τριψήφια (100, 120), όπως λέμε, ταυτόχρονα με πόνους στους μυς (δηλ. ρευματική πολυμυαλγία ή κροταφική αρτηρίτιδα). Κάθε μέρα βλέπουμε τέτοιους αρρώστους να περιφέρονται από τον ένα γιατρό στον άλλο, αδιάγνωστοι, χωρίς θεραπεία και μερικές φορές στα πρόθυρα της τύφλωσης – μη σας πώ και τυφλοί – λόγω κροταφικής αρτηρίτιδας που έχει περάσει στο ντούκου από τους αδαείς γιατρούς

Εάν μας στέλνετε τους αρρώστους με ρευματοειδή αρθρίτιδα σε προχωρημένη κατάσταση, δηλ. με σοβαρές διαβρώσεις, καταστροφή των αρθρώσεων, παραμορφώσεις και άλλες σοβαρές επιπλοκές, είναι δώρο άδωρο. Τα φάρμακα δεν μπορούν να κάνουν θαύματα, π. χ. να επουλώσουν τις διαβρώσεις και να ξαναφτιάξουν τις αρθρώσεις από την αρχή. Γι΄αυτό και συνήθως σας τους ξαναστέλνουμε πίσω άναυλα για χειρουργική διόρθωση.

Αυτό φαινόμενο το έχω παρατηρήσει, όπως και όλοι οι Ρευματολόγοι, μόνο στην Ελλάδα. Στην Αγγλία (που έκανα ειδικότητα), αλλά και σε κάθε άλλη πολιτισμένη χώρα, είναι αδιανόητο και απαράδεκτο ο ρευματοπαθής να καταλήγει στον Ρευματολόγο αφού περάσει δια πυρός και σιδήρου από γιατρούς άλλων ειδικοτήτων.

Εκεί, αγαπητοί μου φίλοι, υπάρχει ο GP (General Practitioner), ο γενικός δηλαδή γιατρός που πιάνει «στο φτερό» τον ρευματοπαθή και τον παραπέμπει στον κατάλληλο γιατρό για τα περαιτέρω. Π.χ. εάν νομίζει ότι έχει ουρική αρθρίτιδα στέλνει τον άρρωστο στο ρευματολόγο (και όχι στον ορθοπεδικό) και, αντίστροφα, στον ορθοπεδικό εάν νομίζει ότι έχει ρήξη μηνίσκου.

Τότε και μόνον ο ρευματοπαθής έχει ένα «παράθυρο ευκαιρίας» για να δεί καλό στην πάθησή του, όταν καταφύγει, χωρίς καθυστέρηση, στον κατάλληλο γιατρό (τον Ρευματολόγο) που θα τον διαγνώσει στα αρχικά στάδια και όχι μετά από 10ετίες περιπλάνησης στις σχετικές - άσχετες ειδικότητες, όταν πια είναι αργά και πίσω δεν γυρίζει.

ΑΠΟΡΙΑ ΨΑΛΤΟΥ (μάλλον αφελής) :

Αραγε, εμείς μπορεί να φτάσουμε στο επίπεδο αυτό ;

ο   Το θεωρώ αμφίβολο, αφού η Ρευματολογία φθίνει στην Ελλάδα (βλέπε συγχώνευση των Ρευματολογικών Κλινικών του ΕΣΥ με τους Παθολόγους) και τείνει να καταργηθεί σαν κύρια ειδικότητα,

ο   αφού το κράτος θεωρεί τον Ρευματολόγο είδος πολυτελείας και έχει την προκατάληψη ότι μπορεί να τον αντικαταστήσει ή επικαλύψει ο ορθοπεδικός,

ο   δηλ. μια νοοτροπία του περασμένου αιώνα που οδηγεί την τόσο πολύτιμη και δύσκολη αυτή ειδικότητα που προσφέρει, αν μη τι άλλο, καλή ποιότητα ζωής, σε εξαφάνιση.

Μήνυμα (χωρίς χρέωση) :

ο   Εχεις πόνο σε μία ή περισσότερες αρθρώσεις ;

ο   Δεν βγάζεις άκρη τρέχοντας από τον ένα γιατρό στον άλλο ; ο καθένας σου λέει το μακρύ του και το κοντό του ;

ο   έχεις κάνει ένα σωρό θεραπείες, χωρίς αποτέλεσμα ;

ο   δεν ξέρεις ή δεν σου έχουν πεί τι έχεις ;

ο   γυρνάς με μία σακούλα γεμάτη εξετάσεις και ακτινογραφίες και τις δείχνεις με καμάρι και απορία στους γιατρούς που σου συνιστούν, χωρίς πάλι να πάρεις απάντηση για το πρόβλημά σου ;

Τράβα στον Ρευματολόγο. Είναι ο άνθρωπός σου. Αυτός και μόνο μπορεί να σε βοηθήσει εάν έχεις κάποια πάθηση του σκελετού.

ΜΑΓΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΧΩΡΙΣ... ΕΙΚΟΝΑ

Εάν σας ρωτήσω :

  • "Ξέρετε τι είναι η δυσπλασία του ισχίου" ;

είμαι σίγουρος ότι θα μου απαντήσετε, αφελώς, πάλι με ερώτηση :

  • "τι είναι αυτό; τρώγεται" ;

(όταν κάνεις ανόητες ερωτήσεις, παίρνεις και ανόητες απαντήσεις, λένε οι φίλοι μας, φλεγματικοί, Εγγλέζοι).

Η δυσπλασία λοιπόν φίλοι μου του ισχίου, που οι φίλτατοι και άσπονδοι εχθροί μας Ορθοπεδικοί αποκαλούν …χαϊδευτικά και «αβαθείς» κοτύλες, δεν είναι τίποτα άλλο από μια παραξενιά της φύσης μας, από ένα «κατασκευαστικό» σφάλμα που έχει γίνει στην κοιλιά της μάνας μας και έχει σχέση με την «κοτύλη», την "κούπα" δηλαδή που φιλοξενεί την κεφαλή του ισχίου.

Η «κούπα» λοιπόν αυτή, για άγνωστους λόγους, είναι κακοφτιαγμένη, ρηχή, και έτσι η καημένη κεφαλή του ισχίου δεν θυλακώνει καλά μέσα της, με αποτέλεσμα να βγαίνει, να εξέχει προς τα έξω (προς τα πλάγια), σαν να έχει εξαρθρωθεί.

Αυτή η ανωμαλία, με το πέρασμα του χρόνου, αρχίζει να δημιουργεί εκφυλιστικές αλλοιώσεις (ένα είδος δηλ. «αρθριτικών»), και σιγά – σιγά πόνο, στην αρχή με την κούραση και την πολύωρη βάδιση και αργότερα, όταν έχει προχωρήσει σε μεγάλο βαθμό, και στην ανάπαυση.

Ο πόνος εντοπίζεται χαρακτηριστικά στο ριζομήριο, στη βάση δηλ. του μηρού (στην ελιά που λέμε κοινώς). Στην κλινική εξέταση, το πάσχον ισχίο παρουσιάζει έναν εντυπωσιακό, αποκαλυπτικό περιορισμό της κινητικότητας, είτε στην έσω, είτε στην έξω, είτε και στις 2 στροφικές κινήσεις.

Περιορισμός έξω στροφής ισχίου (το γόνατο δεν ακουμπάει στην επιφάνεια του εξεταστικού κρεβατιού)

Η απλή ακτινογραφία είναι επίσης αποκαλυπτική : δείχνει την παρεκτόπιση της κεφαλής έξω από την κοτύλη, σ΄όλο της το …μεγαλείο.

   

Δυσπλασία ισχίου : οι κεφαλές των ισχίων βγαίνουν προς τα έξω (σαν να έχουν εξαρθρωθεί) (εάν δεν το βλέπετε χρειάζεστε οφθαλμίατρο)

Να κι΄ ένα φυσιολογικό ισχίο (αριστερά για σας, δεξιά για μας - για να δείτε την διαφορά) : κοιτάξτε πως η κεφαλή του ισχίου είναι απόλυτα "φωλιασμένη" μέσα στην κοτύλη

Παρ΄όλα, αυτά αγαπητοί φίλοι, ενώ η δυσπλασία του ισχίου είναι ορατή από μακριά (εννοώ στην ακτινογραφία), πολύ συχνά περνάει στο ντούκου, ακόμα και από Ορθοπεδικούς, αλλά και από Ρευματολόγους. Ετσι, πολύ συχνό φαινόμενο είναι οι άνθρωποι με δυσπλασία του ισχίου να καταλήγουν στα χέρια μας σταλμένοι από Ορθοπεδικούς με το ερώτημα αν έχουν κάποιο μυστηριώδες ρευματολογικό νόσημα.

Σημειώστε ότι η δυσπλασία του ισχίου έχει «προτίμηση» στις γυναίκες  και λιγότερο στους άνδρες, και μπορεί να εκδηλωθεί σε μικρή σχετικά ηλικία, δηλ. ακόμα και γύρω από το 35ο έτος της ηλικίας. Σημειώστε ακόμα ότι υπάρχει κληρονομικότητα στη δυσπλασία του ισχίου, δηλ. εάν ρωτήσεις τον/την άρρωστη σχετικά θα σου πεί ότι και η μητέρα της είχε το ίδιο πράγμα και μάλιστα ότι έχει χειρουργηθεί γι΄αυτό.

Εάν λοιπόν δω νέα σχετικά γυναίκα (δηλ. σε ηλικία που η ιδιοπαθής οστεοαρθρίτιδα είναι σπάνια) με πόνο στο ριζομήριο ή στην έξω πλευρά του ισχίου είναι σχεδόν σίγουρος 100% ότι έχει δευτεροπαθή οστεοαρθρίτιδα σε έδαφος συγγενούς δυσπλασίας του ισχίου, και σχεδόν πάντα δικαιώνομαι. Η συγγενής δυσπλασία του ισχίου, όπως και η αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια, δικαιώνει γενικά την ύπαρξη του Ρευματολόγου όταν την ανακαλύπτει, ως νέος Οδυσσέας, μέσα στον χαώδη κόσμο των μυριάδων παθήσεων του σκελετού.

Τι να το κάνεις όμως και αν δικαιώνομαι ; Όπως συμβαίνει συχνά στη Ρευματολογία, μπορεί να βρίσκουμε και να «βαφτίζουμε» περιχαρείς μια πάθηση του σκελετού, εκεί όπου άλλοι «ειδικοί» έχουν αποτύχει, αλλά πολύ συχνά απλώς διαπίστωση κάνουμε : θεραπεία της δυσπλασίας του ισχίου (όπως και σε πολλά άλλα σκελετικά νοσήματα) δεν υπάρχει, τουλάχιστον με φάρμακα.

Δυστυχώς, οι περισσότεροι άνθρωποι με την πάθηση αυτή καταλήγουν, αργά ή γρήγορα, στα χέρια του Ορθοπεδικού, δηλ. σε ολική αρθροπλαστική. Πάντως, και μόνο την σωστή διάγνωση να βάλουμε κι΄αυτό καλό είναι, γιατί γλυτώνουμε τον ταλαίπωρο ασθενή μας από περιπλανήσεις από γιατρό σε γιατρό, άσκοπες και άχρηστες θεραπείες και, συχνά επώδυνες, εξετάσεις, κ.λ.π.

«Δείξε μου τα …νύχια σου να σου πω τι έχεις»

Κάπως έτσι είχε πεί ο Ιπποκράτης, ο Πατέρας της Δυτικής Ιατρικής, πριν από 2.500 περίπου χρόνια, αφότου ανακάλυψε και περιέγραψε για πρώτη φορά στην ιστορία του ανθρώπου την πληκτροδακτυλία σε ασθενείς με εμπύημα (από κεί βγήκε και η ονομασία «Ιπποκράτειοι δάκτυλοι ή όνυχες») :

«Πρώτον μεν ο πυρετός ουκ αφίησιν, αλλά την μεν ημέρην λεπτός ίσχει, την δε νύκτα πλείων και ιδρώτες πολλοί επιγίγνονται...και οφθαλμοί έγκοιλοι γίγνονται...αι δε γνάθοι ερυθήματα έσχουσι και οι όνυχες των χειρών γρυπούνται (=Ιπποκράτειοι δάκτυλοι) και οι δάκτυλοι θερμαίνονται και μάλιστα οι άκροι...και σιτίων ουκ επιθυμέουσιν. Απόλλυνται δε ους ο πυρετός μη αφή...σιτίων δε μη επιθυμέωσιν...».

 Ιπποκράτης ο Κώος (460 - 370 π.Χ.). Ο πρώτος που ανακάλυψε και περιέγραψε την πληκτροδακτυλία

Τι είναι η πληκτροδακτυλία ;

Σύμφωνα με την καθιερωμένη Ιατρική ορολογία : 

«Η πληκτροδακτυλία (εναλλακτικός όρος ακροπάχεια) χαρακτηρίζεται κλινικά από βολβώδη, ομοιό­μορφη διόγκωση, των μαλακών ιστών των τελικών φαλάγγων ενός ή περισσότερων δακτύλων των χεριών ή/και των ποδιών, με συνα­κόλουθη απώλεια της φυσιολογικής γωνίας μεταξύ της επιφάνειας και της κοίτης του όνυχα».

Στην καθομιλουμένη όμως θα μπορούσαμε να περιγράψουμε την πληκτροδακτυλία ως εξής :

«Η πληκτροδακτυλία είναι μια ανωμαλία των δακτύλων όπου τα νύχια γίνονται κυρτά και πλατειά, και το ακροδάχτυλο αποκτά μια διόγκωση που θυμίζει «πλήκτρα τυμπάνου» (εξ ου και ο όρος πληκτροδακτυλία), δηλ. την σφαιρική άκρη στα «ξυλάκια» που παίζαμε με τα τύμπανα στις παρελάσεις όταν είμαστε πιτσιρικάδες στο Γυμνάσιο (προ αμνημονεύτων δηλαδή ετών)».

    

Ενα ωραίο (τρόπος του λέγειν), φυσιολογικό νύχι (αριστερά - το δικό μου είναι)  Κι΄ένα δάχτυλο με πληκτροδακτυλία (δεξιά)

Ο πατέρας μου, ας είναι ελαφρύ το χώμα που τον σκεπάζει, γνωστός στην εποχή του δημοσιογράφος, συγγραφέας, ποιητής, λογοτέχνης και γενικά άνθρωπος των γραμμάτων, συμμετείχε κάποτε σε μια επιτροπή του Υπουργείου που εξέταζε τα προβλήματα που θα μπορούσαν να δημιουργηθούν με την εφαρμογή της δημοτικής σαν επίσημης γλώσσας του Κράτους, στη θέση της καθαρεύουσας.

Ένα μέλος της επιτροπής, ένθερμος πολέμιος της δημοτικής, θέλοντας να την απαξιώσει και να αποδείξει την αδυναμία της να αντικαταστήσει την καθαρεύουσα, έθεσε το εξής ερώτημα :

Πως θα μεταφράσουμε στη δημοτική το γνωστό στιχάκι του Σουρή :

  • «ποιητής εκ του προχείρου, έχων την μορφήν του χοίρου», χωρίς όμως να χαλάσουμε την ρίμα (την ομοιοκαταληξία δηλαδή) ; εδώ σας θέλω.

Απάντηση (του ετοιμόλογου) πατέρα μου :

  • « Ποιητής από το πρόχειρο, που μοιάζει με …αγριόχοιρο»  

Δεν είμαι σίγουρος, αλλά από τότε η δημοτική κατοχυρώθηκε ως η επίσημη γλώσσα του Ελληνικού Κράτους.

Ποια είναι η κλινική σημασία της πληκτροδακτυλίας ;

Η πληκτροδακτυλία είναι η πιο παρεξηγημένη και παραμελημένη εκδήλωση πολλών και ποικίλων νοσημάτων και νοσολογικών καταστάσεων, γιατί, κατά κανόνα, ο νους του κλινικού γιατρού και ιδιαίτερα του ρευματολόγου είναι σχεδόν πάντοτε στραμμένος στα μυστηριώδη και γοητευτικά ρευματολογικά νοσήματα που (σχεδόν ουδέποτε) συναντά ή θα συναντήσει στη ζωή του, όπως, π.χ., οι αγγειίτιδες, οι κρυοσφαιριναιμίες, οι λύκοι, τα… πρόβατα, και πάει λέγοντας, και αποστρέφει το βλέμμα του απ’ αυτό που του προσφέρει, ολοφάνερα και απροκάλυπτα, η … φύση.

Πόσα είδη πληκτροδακτυλίας έχουμε ;

Η πληκτροδακτυλία μπορεί να είναι ιδιοπαθής (ή κληρονομική) ή δευτεροπαθής.

Η ιδιοπαθής (αυτή δηλαδή που κληρονομείται ή δεν συνοδεύεται από κάποιο υποκείμενο, γνωστό ή άγνωστο, νόσημα) είναι η καλύτερη περίπτωση.

Το κυριότερο κληρονομικό νόσημα που συνοδεύεται από πληκτροδακτυλία είναι η παχυδερμοπεριόστωση (ή πρωτοπαθής υπερτροφική οστεοαρθροπάθεια), την οποία σπάνια απαντά ο Ρευματολόγος στη καθημέρα πράξη, αλλά πρέπει να την έχει υπόψη του γιατί υποδύεται ρευματικό νόσημα και ιδιαίτερα ρευματοειδή αρθρίτιδα.

Το νόσημα αυτό χαρακτηρίζεται από την τριάδα :

  • συγγενής πληκτροδακτυλία
  • περιοστίτιδα και
  • πάχυνση του δέρματος με τράχυνση των χαρακτηριστικών του προσώπου (ο άνθρωπος αποκτά όψη αγριανθρώπου)

Η δευτεροπαθής όμως είναι αυτή που συνδυάζεται με πολλές και ποικίλες υποκείμενες νοσολογι­κές καταστάσεις σε διάφορα οργανικά συστήματα και αυτή είναι που πρέπει να προσέξουμε ιδιαίτερα.

Από πλευράς εντόπισης, η πληκτροδακτυλία μπορεί να είναι αμφοτερόπλευρη (δηλ. να εντοπίζεται και στις 2 πλευρές του σώματος) ή ετερόπλευρη (δηλ. σε ένα μόνο χέρι ή πόδι) και να αφορά ένα μόνο δάκτυλο.

Εχει σημασία σε ποια πλευρά ή σε ποιο μέλος του σώματος εντοπίζεται η ανωμαλία αυτή των νυχιών ;

Η πληκτροδακτυλία των χεριών, εάν είναι ετερόπλευρη, οφείλεται συνήθως σε ορισμένες καρδιαγγειακές παθήσεις (π.χ. ανωμαλίες του αορτικού τόξου, ανεύρυσμα της αορτής ή της υποκλείδιας, πνευμονική υπέρταση με ανοιχτό βοτάλειο πόρο, αρτηριοφλεβώδες ανεύρυσμα ή συρίγγιο του βραχιονίου).

Σπάνια, ετερόπλευρη πληκτροδακτυλία έχει περιγραφεί σε ασθενείς με υποτροπιάζουσα παρεκτόπιση του ώμου και όγκο του Pancoast.

Πληκτροδακτυλία των ποδιών, αλλά όχι των χεριών, είναι ένδειξη στέ­νωσης της αορτής.

Πληκτροδακτυλία ενός μόνο δακτύλου παρατηρείται σε κακώσεις του μέσου νεύρου και, σπάνια, στη σαρκοείδωση.

Υποτροπιάζουσα πληκτροδακτυλία (δηλ. αυτή που υποχωρεί και ξαναεμφανίζεται) μπορεί να παρατηρηθεί στη διάρ­κεια της κύησης σε κατά τα άλλα υγιείς γυναίκες.

Πως εκδηλώνεται η πληκτροδακτυλία ;

Η πληκτροδακτυλία συνήθως αναπτύσσεται τόσο αργά, ώστε οι ασθενείς πολύ συχνά αγνοούν την ύπαρξή της. Πάντως, μερικοί αναφέρουν διόγκωση των ακροδακτύλων, η οποία μπορεί να είναι ετερόπλευρη ή αμφοτερόπλευρη ή να περιλαμβά­νει ένα μόνο δάκτυλο.

Ακόμα, το πιο σημαντικό, η πληκτροδακτυλία τυπικά είναι ανώδυνη, αν και σπάνια παρουσιάζε­ται με πόνο στα ακροδάκτυλα.

Οι ασθενείς με κληρονομική πληκτροδακτυλία μπορεί να έχουν και άλλα μέλη της οικογένειάς τους με πληκτροδακτυλία, ή πληκτροδακτυλία για πολλά χρόνια, χωρίς συμπτώματα ή σημεία υποκείμενου νοσήμα­τος.

Σε μερικές, οξείες, περιπτώσεις, η πληκτροδακτυλία μπορεί να γίνει αντιληπτή επειδή αναπτύσσεται με ταχύτερο ρυθμό και συνοδεύεται από ήπιες ενοχλήσεις.

Η πληκτροδακτυλία παρατηρείται συνήθως στον αντίχειρα και τον δείκτη των χεριών, και αργότερα στα άλλα δάκτυλα. Στα πόδια, η πληκτροδακτυλία διαπιστώνεται πιο δύσκολα απ΄ό,τι στα χέρια, επειδή τα ακροδάκτυλα των ποδιών έχουν από την φύση τους κάπως βολβώδη όψη.

Η πραγματική πληκτροδακτυλία των ποδιών συνήθως αναγνωρίζεται ευκολότερα στο μεγάλο δάκτυλο. Ακόμα, μπορεί να διαπιστωθεί ευκολό­τερα εάν γνωρίζουμε ότι οι ασθενείς με πληκτροδακτυ­λία των ποδιών συνήθως έχουν και πληκτροδακτυλία των χεριών.

Ωραία, θα μου πείτε, και πως θα καταλάβουμε ότι ένας άνθρωπος έχει πληκτροδακτυλία ;

Υπάρχουν διάφοροι τρόποι. Ο πιο απλός είναι να συγκρίνετε τα νύχια σας με τα νύχια του αρρώστου σας και να δείτε τις διαφορές, με την προϋπόθεση βέβαια ότι δεν έχετε και εσείς πληκτροδακτυλία.

Μην σας γίνει όμως έμμονη ιδέα, έ, και ψάχνετε όλη την ώρα να ανακαλύψετε αν οι συνάνθρωποί σας έχουν πληκτροδακτυλία, γιατί θα καταντήσετε να βλέπετε εφιάλτες στον ύπνο σας με ανώμαλα …νύχια,  ή θα ψάχνετε με παθολογική εμμονή τα νύχια των γνωστών σας, ακόμα και των σκυλιών σας.

Σε προχωρημένα στάδια, όταν πλέον τα ακροδάκτυλα έχουν πάρει την μορφή «πλήκτρων τυμπάνου», η πληκτροδακτυλία αποκαλύπτει την …ομορφιά της σ’ όλο της το μεγαλείο.  Στα αρχικά όμως στάδια, η διάγνωση της πληκτροδακτυλίας μπορεί να είναι δύσκολη.

Για να πάρετε μιαν ιδέα αν έχετε πληκτροδακτυλία κάντε το εξής :

Φυσιολογικά, όταν φέρνουμε το νύχι ενός οποιουδήποτε δακτύλου (π.χ. του ενός δείκτη) με το νύχι του αντίστοιχου δακτύλου του άλλου μας χεριού, μεταξύ των 2 νυχιών σχηματίζεται ένα κενό, ένα "παραθυράκι", σε σχήμα "διαμαντιού".

Το παραθυράκι μεταξύ των νυχιών που λέγαμε (φυσιολογικό)

Το παραθυράκι μεταξύ των νυχιών έχει εξαφανισθεί (= πληκτροδακτυλία ;)

Όταν όμως υπάρχει πληκτροδακτυλία, το «παραθυράκι» αυτό εξαφανίζεται. Αν δείτε κάτι τέτοιο, τρέξτε στον Ρευματολόγο. Μπορεί να σας βρεί κάτι που αγνοούσατε μέχρι τώρα (όποιος ψάχνει, κάτι βρίσκει).

Σύσταση (σε γιατρούς) : 

Προσοχή στην κληρονομική πληκτροδακτυλία. Μπορεί ο άρρωστός σας να σας πεί, αν τον ρωτήσετε επίμονα, ότι το ίδιο είχε ο πατέρας του ή κάποιος άλλος άμεσος συγγενής του (αν και αυτό το βλέπω κάπως χλωμό, γιατί, όπως είπαμε, η πληκτροδακτυλία περνάει συνήθως στο ντούκου). Πριν όμως τον ξεπατώσετε στις εξετάσεις, κάντε τον κόπο να τον ρωτήσετε αυτό. Θα γλυτώσετε εσείς και ο άρρωστός σας από πολλούς μπελάδες.

Υπάρχει θεραπεία για την πληκτροδακτυλία ; 

Θεραπεία της πληκτροδακτυλίας δεν υπάρχει, μιας και η πληκτροδακτυλία δεν είναι νόσημα, αλλά συνήθως σύμπτωμα πολλών και ποικίλων νοσημάτων, γι΄αυτό και η θεραπεία πρέπει να απευθύνεται πάντοτε προς το αίτιο (αν υπάρχει) που την έχει φέρει στον κόσμο.

Αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια: Ενα από τα μυστήρια της φύσης

Η αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια (ή αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα ή αγκυλωτική σπονδυλαρθροπάθεια ή όπως αλλοιώς θέλετε ονοματίστε την) είναι ένα από τα συχνότερα και πιο μυστηριώδη, απόκοσμα, ανεξερεύνητα και αδυσώπητα ρευματικά νοσήματα : μπορεί ωραιότατα να την έχεις αποκτήσει σε κάποια φάση της ζωής σου, να σε έχει αγκυλώσει από κορφής μέχρις ονύχων και να μην την έχεις πάρει χαμπάρι. Πως γίνεται αυτό ; Θα προσπαθήσω να σας το εξηγήσω, όσο καλύτερα μπορώ, παρακάτω.

Ολοι ξέρουμε (ή υποτίθεται ότι ξέρουμε) τι είναι η οσφυαλγία. Αν δεν ξέρετε, σας πληροφορώ ότι είναι ο πόνος (άλγος) στη μέση (οσφύ), δηλ. στη σπονδυλική στήλη.

Πολλοί λοιπόν συνάνθρωποί μας παραπονιούνται ότι έχουν πόνο στη μέση, χαμηλά, προς την λεκάνη, είτε μέσα στον γλουτό (κοινώς "κωλομέρι", συγγνώμη για την έκφραση) είτε μόνιμο, είτε με διαλείμματα : μια τους πιάνει, μια τους αφήνει, ιδιαίτερα όταν κουράζονται, όταν σηκώνουν κάποιο βάρος, αλλά και όταν δεν κάνουν τίποτα, π.χ. στη διάρκεια του ύπνου.

Οι περισσότεροι δεν του δίνουν σημασία, γιατί τον αντέχουν, ή ανακουφίζονται με κάποιο φάρμακο, με ανάπαυση, κ.λ.π. και πάει λέοντας. Αλλοι όμως, είτε γιατί είναι περισσότερο υποχόνδριοι, είτε γιατί υποφέρουν περισσότερο, είτε γιατί τους παρακινούν κάποιοι άλλοι (συνήθως οι γυναίκες τους, γιατί φοβούνται μήπως μείνουν χήρες) επισκέπτονται ένα γιατρό, συνήθως τον οικογενειακό Παθολόγο τους ή τον Ορθοπεδικό, για να δούνε τι ακριβώς έχουνε.

Εκεί όμως τα πράγματα μπερδεύονται : οι μεν τους λένε ότι έχουν κάποια δισκοπάθεια, άλλοι τους λένε ότι δεν έχουν τίποτα, άλλοι ότι είναι ψυχολογικό ή ότι τους λείπει το σεξ,  άλλοι τους συνιστούν να βγάλουν μια πλάκα στη μέση και άλλοι, άμα δεν βγάλουν άκρη, και μαγνητική – αξονική τομογραφία και δεν συμμαζεύεται.

Η ουσία είναι ότι ο μη Ρευματολόγος γιατρός δεν μπορεί να καταλάβει εάν ο πόνος στη μέση κρύβει κάποια άλλη πάθηση, όπως η αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια, γι΄αυτό τον ρίχνουνε συνήθως στην …κακομοίρα την δισκοπάθεια (ή κήλη δίσκου ή δισκοκήλη ή άλατα, όπως θέλετε βαφτίστε την).

Τι είναι όμως η αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια ;  

Σύμφωνα με την επίσημη ιατρική ορολογία :

«η αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια είναι μιά χρόνια, φλεγμονώδης πολυσυστηματική νόσος, η οποία προσβάλλει κυρίως τις ιερολαγόνιες και τον αξονικό σκελετό και εκδηλώνεται με οσφυαλγία και προοδευτική δυσκαμψία της σπονδυλικής στήλης. Η ονομασία της προέρχεται από την Ελληνική ρίζα «αγκύλωση» και «σπόνδυλος».

Λίγοι όμως, απ΄αυτούς που ασχολούνται με τις παθήσεις των οστών και των αρθρώσεων (πλήν του Ρευματολόγου, βέβαια) εστιάζουν την προσοχή τους σε μια συγκεκριμένη περιοχή της λεκάνης, στις ιερολαγόνιες αρθρώσεις, απ΄όπου θα μπορούσε ωραιότατα να προέρχεται ο πόνος. Θα μπορούσε επομένως ο πόνος να προέρχεται από φλεγμονή των αρθρώσεων αυτών (ιερολαγονίτιδα).

Θα μου πείτε τώρα τι είναι οι ιερολαγόνιες αρθρώσεις : Ιερολαγόνιες λοιπόν αρθρώσεις είναι, χοντρικά, το σημείο που ενώνεται η λεκάνη με το ιερό οστούν (για περισσότερα κοιτάχτε στο διαδίκτυο που βρίθει από σχετικές πληροφορίες. Μην περιμένετε να σας μάθω και ανατομία).

Ενα ερώτημα, που δεν έχει ακόμα απαντηθεί, είναι γιατί η αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια ξεκινάει από εκεί. Αυτό μόνο ο κατασκευαστής μας (Θεός) ξέρει και μπορούμε να τον ρωτήσουμε όταν κάποτε τον συναντήσουμε.

Η ουσία είναι ότι η ιερολαγονίτιδα συνήθως περνάει απαρατήρητη από τον μη Ρευματολόγο, είτε γιατί είναι στην αρχή της και δεν φαίνεται στις ακτινογραφίες, είτε γιατί είναι μεν προχωρημένη, αλλά ο γιατρός δεν μπορεί να την ξεχωρίσει για διάφορους λόγους (κυρίως γιατί δεν έχει πάρει ειδική εκπαίδευση).

Πάντως, συχνά δεν ξέρουμε ακόμα κι΄εμείς οι Ρευματολόγοι να την ξεχωρίσουμε με γυμνό μάτι στις ακτινογραφίες, ακόμα και αν είναι προχωρημένη και την περνάμε στο ντούκου ή ζητάμε μαγνητική τομογραφία ή άλλες εξετάσεις (π.χ. σπινθηρογράφημα) για να την βρούμε.

Η ουσία πάλι είναι ότι η ιερολαγονίτιδα είναι το άλφα και το ωμέγα της αγκυλοποιητικής σπονδυλαρθροπάθειας. Χωρίς αυτήν, αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια δεν υπάρχει.

Αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια : Ιερολαγονίτιδα (για όσους το καταλάβουν)

Ελα όμως που, όπως είπαμε, οι μη Ρευματολόγοι γιατροί δεν μπορούν να την ξεχωρίσουν ;

Να γιατί οι άρρωστοι με αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια καταλήγουν στα χέρια μας μετά από πολύχρονες περιπλανήσεις, ως νεότεροι Οδησσείς, σε διάφορους, γιατρούς και μη, επαγγελματίες υγείας, π.χ. παθολόγους, ορθοπεδικούς, φυσιοθεραπευτές, βελονιστές, χειροπράκτες, κλ.π. και αφού έχουν υποστεί τα πάνδεινα και περάσει δια πυρός και σιδήρου χωρίς να έχουν βρεί λύση στο πρόβλημά τους.

Εμείς όμως που ξέρουμε την παγίδα αυτή εάν έχουμε αμφιβολία ότι ο άρρωστός μας έχει αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια τον στέλνουμε να κάνει μια αξονική ή καλύτερα μαγνητική τομογραφία, όπου η ιερολαγονίτιδα συχνά αποκαλύπτεται σε όλο της το… μεγαλείο.

Ετσι χαιρόμαστε και εμείς που βάλαμε τα γυαλιά στους φίλους μας τους Ορθοπεδικούς και δικαιώσαμε την ύπαρξή μας, γιατί πολλοί μας θεωρούν (τους Ρευματολόγους) αχρείαστους και είδος πολυτελείας για μια Χώρα που έχει οικονομικά καταρρεύσει.

Ετσι, όταν ο ταλαίπωρος αυτός άνθρωπος καταλήγει στα χέρια μας έχει πια προχωρημένη αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια, με αγκύλωση των ιερολαγονίων και της σπονδυλικής στήλης. Πολλές φορές η αρθρίτιδα των μεγάλων αρθρώσεων (π.χ. των γονάτων ή των ισχίων) είναι αυτή που παρακινεί τον μη Ρευματολόγο γιατρό να στείλει τον άρρωστό του στον ειδικό (εμάς δηλαδή).

Τι να το κάνουμε όμως τότε : εάν η σπονδυλική στήλη του ανθρώπου με αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια έχει γίνει τσιμέντο, είναι αργά πιά για θεραπεία. Η θεραπεία έχει νόημα στα αρχικά στάδια της νόσου, προτού ο άνθρωπος αγκυλωθεί από κορφής μέχρις ονύχων.

    

Να και μια ...ωραία αγκυλωμένη σπονδυλική στήλη, σαν "μπαμπού" ("bamboo spine")

Πολλές φορές όμως συμβαίνει και το αντίστροφο : οι μη Ρευματολόγοι γιατροί κάθε άνθρωπο με οσφυαλγία και θετικό HLA-B27 (θα μου πείτε τι είναι αυτό) τον βαφτίζουν, αβρόχοις ποσί, ότι έχει αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια και του βάζουν την σφραγίδα αυτή που τον ακολουθεί σαν άδικη κατάρα σε όλη του την ζωή.

Αυτό όμως είναι σοβαρό διαγνωστικό λάθος, γιατί ο άρρωστός μας μπορεί να έχει κάποια δισκοπάθεια στη μέση του και θετικό HLA-B27, χωρίς όμως να έχει αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια, γιατί το HLA-B27 είναι θετικό και στο 5-8% των φυσιολογικών ανθρώπων, στους ανθρώπους δηλ. που δεν έχουν αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια.

Πως μπορούμε να καταλάβουμε ότι ένας άνθρωπος έχει αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια, χωρίς να τον πάμε στο γιατρό ;

Είναι απλό : κατεβείτε στην Ομόνοια ή σε ένα άλλο πολυσύχναστο μέρος και παρακολουθείστε το πλήθος με προσοχή : Εάν κάποιος περπατάει με τον σβέρκο σκυφτό, σαν λύκος, και δεν μπορεί να γυρίσει το κεφάλι του αριστερά – δεξιά γιατί είναι μαγκωμένο, είναι σχεδόν σίγουρο ότι έχει αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια.

Ο άρρωστος λοιπόν με προχωρημένη αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια κάνει μπαμ από μακριά. Οσους έχω δεί με τέτοιες "προδιαγραφές" και τους έχω ρωτήσει σχεδόν όλοι μου ομολογούν ότι πράγματι έχουν την φοβερή αυτή πάθηση ή πέφτουν από τα σύννεφα γιατί δεν το έχουν συνειδητοποιήσει.

Δεν είναι γεροντική κύφωση : Είναι βαρβάτη αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια

Μιά παρένθεση για να δείτε όμως ότι και ο Ρευματολόγος μπορεί να την πατήσει και δεν τα ξέρει όλα

Δύο φίλοι γιατροί, ο ένας Ρευματολόγος και ο άλλος Ορθοπεδικός (μην σας φαίνεται περίεργο ότι ήταν φίλοι, καμμιά φορά συμβαίνει και αυτό), περπατάνε αμέριμνοι σ΄ένα δρόμο.

Σε μια στιγμή βλέπουνε μπροστά τους έναν περαστικό που περπατούσε σκυφτός με τα πόδια ανοιχτά και την μέση του αλύγιστη, σαν να είχε φοβερό πόνο στη μέση και δυσκαμψία (συμπτώματα δηλ. κάποιου ρευματικού ή ορθοπεδικού νοσήματος).

Τους κεντρίζει λοιπόν την (επιστημονική) περιέργεια και τον ρωτούν :

  • "Συγγνώμη κύριέ μου. Είμαστε κι΄οι δυό γιατροί και επειδή σας είδαμε να περπατάτε έτσι βάλαμε στοίχημα ο ένας ότι έχετε βαριά δισκοπάθεια στη μέση και ο άλλος ότι έχετε προχωρημένη αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια. Εσείς τι έχετε ή σας έχουν πεί ότι έχετε στην πραγματικότητα ; "

Ο περαστικός τους κοίταξε καλά - καλά και τους απάντησε χαμογελαστά :

  • "Καλοί μου κύριοι. Σας ευχαριστώ πολύ για το ενδιαφέρον σας για μένα, αλλά δεν έχω τίποτα από όλα αυτά. Απλώς, στην προσπάθειά μου να ...κλάσω (είχα φάει φασολάδα χτές το βράδυ και είχα ένα φοβερό φούσκωμα στην κοιλιά), κατά λάθος χέστηκα, και για να μη λερώσω το σώβρακο περπατούσα με τον τρόπο που με είδατε".

Ηθικό δίδαγμα (για τους γιατρούς) :

  • Μην είστε βιαστικοί στις διαγνώσεις σας. Μην βγάζετε συμπεράσματα χωρίς να λογαριάζετε τον ξενοδόχο (τον άρρωστο).
  • Πρέπει πάντα να παίρνετε ένα καλό ιστορικό πριν τον καταδικάσετε για κάτι που δεν έχει.

Πως μπορεί να καταλάβει ένας απλός άνθρωπος ότι μπορεί να έχει αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια ;

Εσείς που έχετε μια ζωή πόνο στη μέση και περιπλανιόσαστε από τον ένα γιατρό στον άλλο, χωρίς να σας πούν τι άκριβώς έχετε, ή σας έχουν πεί τι έχετε αλλά δεν βρίσκετε γιατρειά, εάν έχετε κάποιο από τα παρακάτω τρέξτε στον Ρευματολόγο : μπορεί να βρεθείτε προ εκπλήξεως. 

Για να καταλάβετε λοιπόν ότι μπορεί να έχετε αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια σας παραθέτω ένα κατατοπιστικό κομμάτι από τα σπλάγχνα του e-rheumatology.gr :

Πόσο συχνή είναι η οσφυαλγία στην ΑΣ ;

Οσφυαλγία παρουσιάζουν σχεδόν όλοι οι ασθενείς με αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια και είναι το πρώτο σύμπτωμα στο 70-75% των περιπτώσεων

Τι χαρακτήρες έχει η οσφυαλγία σε ασθενείς με αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια ;

Η οσφυαλγία της ΑΣ έχει τα χαρακτηριστικά «φλεγμονώδους οσφυικού ή σπονδυλικού πόνου» και διαφέρει ποιοτικά από τον «μηχανικό σπονδυλικό πόνο».

Τι χαρακτήρες έχει η «φλεγμονώδης οσφυαλγία» :

Ο «φλεγμονώδης οσφυικός πόνος» έχει 4 τουλάχιστον από τους εξής 5 χαρακτήρες :

  • Εμφανίζεται πριν από το 40ό έτος της ηλικίας
  • Αρχίζει αθόρυβα
  • Βελτιώνεται με τις ασκήσεις
  • Δεν βελτιώνεται με την ανάπαυση
  • Παρουσιάζεται στη διάρκεια της νύχτας (και βελτιώνεται μετά το πρωϊνό ξύπνημα)

Νέα προτεινόμενα κριτήρια «φλεγμονώδους οσφυαλγίας»

  • Πρωϊνή δυσκαμψία διάρκειας >30 λεπτών
  • Βελτίωση του πόνου με τις ασκήσεις, και όχι με την ανάπαυση
  • Νυχτερινή οσφυαλγία μόνο στη διάρκεια του 2ου ημίσεος της νύχτας
  • Εναλλασσόμενος πόνος στον γλουτό 

Εάν ο πόνος στη μέση αρχίζει απότομα, στα καλά καθούμενα, χειροτερεύει με την κούραση και γενικά τις βαριές δουλειές ή όταν σηκώνετε βάρη και κατεβαίνει προς τα κάτω, προς το πόδι σας, σαν ισχιαλγία, και ανακουφίζεται όταν ξαπλώσετε το ταλαίπωρο κορμί σας στο κρεβάτι, τότε ναι, ο πόνος είναι «μηχανικός» και οφείλεται κατά κανόνα σε κάποια δισκοπάθεια.

Αν όμως έχετε κάποια από τα συμπτώματα της «φλεγμονώδους οσφυαλγίας», κάντε μια επίσκεψη στον Ρευματολόγο : μπορεί να έχετε μια …πανέμορφη αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια, συνήθως σε τελευταίο στάδιο, που αγνοούσατε όλα αυτά τα χρόνια και λέγατε

  • «έλα μωρέ, δεν έχω τίποτα σπουδαίο. Μια δισκοπάθεια έχω και την αντέχω χωρίς φάρμακα". 'Η :
  • "μου είπανε ότι δεν πάω συχνά με την γυναίκα μου, γι΄αυτό πονάω. Σιγά μην πάω σε γιατρό». 

Αν ήταν η ψωρίαση …ψώρα, θα την είχε όλη χώρα !

Κάπως έτσι θα μπορούσαμε να παρερμηνεύσουμε το λαϊκό ρητό :

"Αν ήταν η ζήλια ψώρα, θα γέμιζε όλη η χώρα..."

Αυτό το λέω γιατί πολλοί συμπατριώτες μας μπερδεύουν την ψωρίαση με την ψώρα. Οταν δηλ. τους ρωτήσεις εάν έχουν ψωρίαση, παρεξηγιούνται και σου δηλώνουν, καταφανώς προσβεβλημένοι, ότι δεν έχουν …ψώρα, γιατί η ψώρα είναι συνυφασμένη με την βρώμα και την απλυσιά.

Εσείς ξέρετε τι είναι η ψωρίαση ; εάν δεν ξέρετε, διαβάστε το παρακάτω :

«Η ψωρίαση είναι μια χρόνια, μη μεταδοτική, αυτοάνοση πάθηση του δέρματος. Εκδηλώνεται με κοκκινίλες και φολιδωτές κηλίδες που παρουσιάζονται στην επιδερμίδα. Η λεπιδώδεις αυτές κηλίδες ονομάζονται ψωριασικές πλάκες. Το δέρμα συσσωρεύεται γρήγορα σε αυτά τα σημεία και παίρνει μια ασημί - λευκή απόχρωση. Οι ψωριασικές αλλοιώσεις εμφανίζονται συνήθως στους αγκώνες και τα γόνατα, αλλά και σε κάθε σημείο του σώματος, συμπεριλαμβανομένου του τριχωτού της κεφαλής και των γεννητικών οργάνων. Σε αντίθεση με το έκζεμα, η ψωρίαση είναι πιο πιθανό να εμφανιστεί στην εσωτερική πλευρά των αρθρώσεων».

Γιατί σας τα λέω αυτά ; γιατί απλούστατα η ψωρίαση σχετίζεται με μια πολύ δυσάρεστη και ενοχλητική και συχνά σοβαρή πάθηση (φλεγμονή) των αρθρώσεων (και όχι μόνο) που εμείς οι Ρευματολόγοι την αποκαλούμε ... χαϊδευτικά «ψωριασική αρθρίτιδα».

Ψωρίαση: Ενσκήπτει επί δικαίων και αδίκων...

Τι είναι η «ψωριασική αρθρίτιδα» ;

Εμείς οι Ρευματολόγοι το ξέρουμε πολύ καλά (μας έχει γίνει πλύση εγκεφάλου τόσο στη διάρκεια της ειδικότητας, όσο και στην καθημέρα πράξη) ότι ένα από τα αίτια της αρθρίτιδας είναι η ψωριασική αρθρίτιδα. Ετσι, όταν βλέπουμε έναν άνθρωπο με αρθρίτιδα σε μια ή περισσότερες αρθρώσεις, π.χ. στα γόνατα, τις μικρές αρθρώσεις των χεριών ή των ποδιών, κ.α., τον ρωτάμε αυθορμήτως :

  • Μήπως έχετε ψωρίαση ;

αλλά επειδή συχνά, όπως είπαμε, οι Ελληνες παρεξηγιούνται όταν τους ρωτήσεις αν έχουνε ψωρίαση γιατί την μπερδεύουνε με την ψώρα, τους ρωτάμε έμμεσα, για να μην τους προσβάλουμε :

  • Μήπως έχετε κανένα περίεργο δερματικό εξάνθημα ή κοκκινίλα σε κάποιο σημείο του σώματος, ιδίως στα απόκρυφα μέρη ή στα σημεία που δεν φθάνει το μάτι του ανθρώπου, π.χ. πίσω από τα αυτιά, ανάμεσα στη σχισμή των γλουτών, στους αγκώνες, μέσα στα μαλλιά του κεφαλιού σας, κ.λπ. ;

και αν μας ζητήσουν να περιγράψουμε πως μπορεί να είναι το εξάνθημα αυτό, τους εξηγούμε ότι   :

  • η ψωρίαση είναι μια κοκκινίλα καλυμμένη με λέπια, σαν του ψαριού, που όταν τα ξύσουμε με το νύχι μας από κάτω φαίνεται κόκκινο το κρέας σαν φρεσκοσφαγμένο μοσχάρι (ή άλογο, αν θέλετε, μιάς και είναι του συρμού την σήμερον ημέρα), κ.οκ."

ή τον ρωτάμε :

  • αν έχει φαγούρα στο κεφάλι (όπου συνήθως κατοικοεδρεύει η ψωρίαση και δεν την παίρνουμε χαμπάρι, εκτός και αν κάποιος μας ξεψειρίσει το κεφάλι) και ξύνοντάς το ξερό του βγάζει στην κορυφή του νυχιού του (σαν κερασάκι στην τούρτα) παχιά λέπια, σαν χοντρή πιτυρίδα...

Ψωριασικές αλλοιώσεις σε περιοχές που δεν φθάνει το μάτι μας (γι΄αυτό και πολλοί έχουν ψωρίαση αλλά δεν το έχουν πάρει χαμπάρι)

Συνήθως οι ψωριασικές αλλοιώσεις ξεχωρίζουν από μακριά, όταν είναι εκτεταμένες. Όταν όμως είναι σποραδικές και εντοπίζονται σε απόκρυφα και δυσπρόσιτα μέρη του σώματός μας, όπως αναφέρω παραπάνω, είναι δύσκολο να τις βρούμε γι΄αυτό και πρέπει να ψάξουμε τον ασθενή μας από το κεφάλι (εκτός εάν του έχουν πέσει τα μαλλιά) μέχρις ονύχων.

Ψωριασικές αλλοιώσεις στη βάση του τριχωτού του κεφαλιού

Το τελευταίο (δηλ. να ψάξουμε τα νύχια του αρρώστου) είναι εκ των ουκ άνευ αν θέλουμε να μην μας διαφύγει η ψωρίαση, γιατί εκεί συχνά βρίσκουμε αλλοιώσεις (βαθουλώματα ή αλλοιώσεις που μοιάζουν με μυκητίαση) που μας πληροφορούν ότι ο άρρωστός μας έχει κάπου, φανερές ή κρυμμένες από το ανθρώπινο μάτι, ψωριασικές πλάκες ή πρόκειται να τις εμφανίσει.

Αυτό που μοιάζει με μυκητίαση των νυχιών, μπορεί να είναι ψωρίαση

Αρκετά συχνά, οι άνθρωποι με ψωρίαση έχουν οικογενειακό ιστορικό ψωρίασης ή και ψωριασικής αρθροπάθειας, δηλ. άμεσους συγγενείς (γονείς, παπούδες, γιαγιάδες, θείους, ξαδέρφια) που γνωρίζουν ότι έχουν τις ενοχλητικές αυτές παθήσεις.

Αλλοτε μπορεί να υπάρχει κάποιος πρόγονος με προδιάθεση για ψωρίαση, την οποία όμως δεν είχε την ...ευτυχία να την παρουσιάσει γιατί απήλθε του ματαίου τούτου κόσμου προώρως (αλλά αυτό δεν θα το μάθουμε ποτέ, όπως καταλαβαίνετε).

Αλλες φορές, όχι σπάνια, οι άνθρωποι που βγάζουν στα καλά καθούμενα ψωριασικές αλλοιώσεις είναι οι πρώτοι στη δυναστεία (στην οικογένειά τους δηλαδή) που παθαίνουν ψωρίαση και έχουν την ...χαρά να την μεταδώσουν στους απογόνους τους.

Μην φοβάστε όμως. Δεν παθαίνουν όλοι οι άτυχοι συμπολίτες μας με ψωρίαση, ψωριασική αρθρίτιδα. 

Ψωριασική αρθρίτιδα χεριών (4ο δάχτυλο δεξιού χεριού)

Ψωριασική δακτυλίτιδα ("αλλαντοειδές δάκτυλο", όπως λέμε στη Ρευματολογία, γιατί θυμίζει λουκάνικο)

Το πρόβλημα στην ψωριασική αρθρίτιδα, όπως και σε όλα τα ρευματικά νοσήματα, είναι η έγκαιρη διάγνωση, η οποία όμως εδώ στην περίπτωσή μας πολύ συχνά καθυστερεί.

Ο λόγος είναι ότι οι μη Ρευματολόγοι γιατροί δεν γνωρίζουν ότι η ψωρίαση συνδέεται με ψωριασική αρθρίτιδα (ή και το αντίστροφο, ότι δηλ. η αρθρίτιδα συνδέεται με ψωρίαση), γι΄αυτό και συχνά βασανίζουν τον άρρωστό τους με άσκοπες εργαστηριακές εξετάσεις, αρθροσκοπήσεις, χειρουργικές επεμβάσεις (π.χ. υμενεκτομές), θεραπείες και δεν συμμαζεύεται.

Ερώτηση :

  • "Γιατρέ μου, έχω ψωρίαση και πονάνε τα κόκκαλά μου ή οι αρθρώσεις μου. Μήπως έχω ψωριασική αρθρίτιδα" ;

Ευτυχώς δεν είναι πάντοτε έτσι, γιατί οι άνθρωποι με ψωρίαση μπορεί να έχουν και άλλες παθήσεις των μυών, των αρθρώσεων και γενικά του σκελετού, χωρίς να έχουν ψωριασική αρθρίτιδα. Γι΄αυτό, και προτού καταδικάσετε τον εαυτό σας (ή σας το πούν κάποιοι άσχετοι) ότι έχετε ψωριασική αρθρίτιδα απλώς επειδή έχετε ψωρίαση και πονάτε σ΄ένα μέρος του σώματος, καλύτερα απευθυνθείτε σε έναν Ρευματολόγο. Αυτός ξέρει καλύτερα από οποιονδήποτε άλλον εάν έχετε ψωριασική αρθρίτιδα ή όχι.

Ερώτηση :

  • "Γιατρέ μου, έχει θεραπεία η ψωριασική αρθρίτιδα" ;

Επειδή η θεραπεία της ψωριασικής αρθρίτιδας είναι πολύπλοκη και στα χέρια του ειδικού (δηλ. του Ρευματολόγου), καλύτερα διαβάστε το σχετικό κεφάλαιο στο e-rheumatology.gr, όπως και για ό, τι σχετικές απορίες έχετε. Χαίρετε.

Περί φακελλακίου ...ο λόγος
 
Ολοι πιστεύω γνωρίζουμε ότι οι γιατροί του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ) (όπως εξάλλου όλοι όσοι κατέχουν μια καίρια θέση σε δημόσιες υπηρεσίες) παίρνουν "φακελλάκι" (κοινώς μπαξίσι), δηλ. ένα κάποιο χρηματικό ποσό που είτε το δίνουν με την θελήσή τους, είτε τους το ζητάει ο γιατρός (συνήθως χειρουργός ή όποιος πιάνει νυστέρι στο χέρι του, όπως γενικά λέει ο λαός) για τις υπηρεσίες που προσφέρουν σε κάποιο δεινοπαθούντα και ταλαίπωρο συμπολίτη μας.
 
Το "φακελλάκι" λοιπόν είναι ένα είδος δωροδοκίας για να προσέξει ο δημόσιος λειτουργός (γιατρός) έναν άρρωστο καλύτερα και όχι μέσα από το πρίσμα του ψωραλέου μισθού του (του γιατρού). Εντάξει θα μου πείτε, οι γιατροί δεν έχουν ακόμα ανάγκη, παρά την γενικότερη οικονομική κρίση που μαστίζει την χώρα μας τελευταία, αλλά δεν είναι βέβαια έτσι (θα το συζητήσουμε άλλη φορά αυτό, αν και δεν πρόκειται να σας πείσω).
 
Ας γυρίσουμε όμως στο θέμα μας : ξέρετε ότι οι νοσοκομειακοί γιατροί παίρνουν "φακελλάκι" συνήθως σε είδος, και όχι σε χρήμα; δηλ. κοτόπουλα, αυγά, οινοπνευματώδη ποτά (χύμα ή εμφιαλωμένα), χόρτα μαζεμένα από τους αγρούς και τους κήπους, σπανακόπιτες και γενικά ό,τι παράγουν ή μαγειρεύουν οι συμπατριώτες μας εντός ή εκτός του κλεινού άστεως; Επομένως, το "φακελλάκι" του νοσοκομειακού γιατρού είναι συνήθως σε είδος και όχι σε χρήμα, όπως ίσως πολλοί πιστεύετε. 
 
 
Το ... "φακελλάκι" του Νοσοκομειακού γιατρού (αγνά προϊόντα της Ελληνικής γής)
 
 
Ξέρετε ακόμα ότι αν "πιαστεί" ο γιατρός με "φακελλάκι" υποχρεώνεται, βάσει του νόμου, να καταβάλει το 50πλάσιο του περιεχομένου του "φακελλακίου" ; εάν δηλ. πάρει 50 ευρώ πρέπει να πληρώσει σαν πρόστιμο 50 ευρώ Χ 50 = 2.500 ευρώ. 
 
Επειδή όμως είπαμε και το είδος (π.χ. κοτόπουλα, αυγά, κλπ.) είναι "φακελλάκι", εάν ο γιατρός πιαστεί να παίρνει π.χ. ένα κοτόπουλο χωριάτικο ελευθέρας βοσκής ή 12 φρέσκα αυγά από αλανιάρες κότες θα πρέπει να πληρώσει σαν πρόστιμο 50 κοτόπουλα ή, αντίστοιχα, 12 αυγά Χ 50 = 600 αυγά, και ούτω καθ΄εξής. 
 
Το θέμα όμως δεν είναι το πρόβλημα αυτό, αγαπητοί συμπατριώτες μου, αλλά το που θα βρεί ο γιατρός τόσα κοτόπουλα ή τόσα αυγά με τις προδιαγραφές που ανέφερα (φρέσκα, ελεύθερης βοσκής, ταϊσμένα με αγάπη και έρωτα, κ.λ.π.). Θα πρέπει να οργώσει τα βουνά και τα λαγκάδια για να τα ανακαλύψει. Ασε που το κράτος θα πρέπει να δημιουργήσει αντίστοιχη υπηρεσία που θα υποδέχεται τα πρόστιμα αυτά και θα τα τσεκάρει αν πληρούν τις παραπάνω προδιαγραφές.
 
Μην γελάτε. Γιατί ένα χρυσό κόσμημα, ένα ρολόϊ ή ένα πολύτιμο αντικείμενο δεν είναι "φακελλάκι" όταν το δίνει ο άρρωστος στο γιατρό, και δεν είναι τα κοτόπουλα, τα αυγά και άλλα αγνά προϊόντα της ελληνικής γής, που στην εποχή μας σπανίζουν  ;
 
Προσοχή λοιπόν όταν δίνετε "φακελλάκι" σε είδος στον γιατρό που σας περιποιείται. Μπορεί να τον βάλετε σε περιπέτειες. Εντάξει να τον πιάσουν με ένα κοτόπουλο ή ένα μπουκάλι κρασί ή τσίπουρο. Σκεφθείτε να του πάτε δώρο ένα ολόκληρο αρνί, κατσίκι ή γουρούνι και να τον πιάσουν επ΄αυτοφώρω ή τον καταγγείλετε. Θα βρεί τον διάολό του...Που θα βρεί 50 αρνιά, 50 κατσίκια ή 50 γουρούνια ; Βοσκός ή κτηνοτρόφος θα γίνει ;
 
Ρενώ ή ...σιτροέν ; διαλέξτε
 
Ξέρετε τι είναι τα "φαινόμενα Raynaud" ; 
 
Φαινόμενα, πάνω - κάτω, ξέρετε τι είναι. Αλλά Raynaud ; Ξέρω, θα μου πείτε, Raynaud είναι μάρκα αυτοκινήτου, όπως, π.χ. είναι το Citroen (το Raynaud προφέρεται ρεϊνώ, αλλά ακούγεται σαν Renault - ρενώ, το γνωστό δηλ. γαλλικό αυτοκίνητο).
 
Λάθος. Είναι κάτι χειρότερο : σας γράφω τον επίσημο ιατρικό όρο : "τα φαινόμενα Raynaud συνίστανται σε υπερβολική αγγειακή απάντηση σε χαμηλές θερμοκρασίες ή συγκινησιακό στρες. Κλινικά, τα φαινόμενα Raynaud εκδηλώνονται με σαφώς αφοριζόμενες χρωματικές αλλαγές του δέρματος των δακτύλων των χεριών ή των ποδιών. Ο υποκείμενος μηχανισμός πιθανολογείται ότι είναι η ανώμαλη αγγειοσύσπαση των δακτυλικών αρτηριών και των αρτηριολίων του δέρματος, η οποία οφείλεται σε τοπικές διαταραχές της φυσιολογικής αγγειακής απάντησης..." 
 
Με άλλα λόγια, εάν τα χέρια σας όταν τα βάζετε σε κρύο νερό ή γενικά τα φέρνετε σε επαφή με κάτι κρύο, π.χ. χιόνι, πάγο, κατεψυγμένα τρόφιμα, κρύα μέταλλα, κλ.π. αλλάζουν χρώμα καί γίνονται από ρόδινα κίτρινα (σαν του πεθαμένου, θεός φυλάξοι) ή μπλε, τρέξτε στο Ρευματολόγο !
 
 
Αυτά είναι τα φαινόμενα Raynaud, για να πάρετε μιαν ιδέα
 
Αλλες φορές οι χρωματικές αυτές αλλαγές μπορεί εμφανισθούν μετά από κάποιο στρες, στενοχώρια και άλλα ψυχολογικά προβλήματα
 
Τα φαινόμενα Raynaud συνήθως είναι αθώα και δεν έχουν κάποια αιτία, αλλά συχνά κρύβουν κάποιο ρευματολογικό ή άλλο νόσημα. Εάν δεν τους δώσετε σημασία μπορεί να καταλήξουν σε σοβαρό σπασμό των αγγειων (γιατί αυτός φταίει για την αλλαγή του χρώματος) και θα τρέχετε και δεν θα προλαβαίνετε !
 
Το πιό σοβαρό απ΄όλα είναι ότι οι άνθρωποι που έχουν φαινόμενα Raynaud αντιμετωπίζουν την κατάστασή τους ως εξής : 
 
  • δεν δίνουν σημασία (γιατί το θεωρούν φυσιολογικό)
  • ξέρουν τι έχουν (γιατί τους το έχουν απλώς πεί κάποιοι άσχετοι, επειδή κι΄αυτοί ή συγγενείς τους έχουν το ίδιο πράμα),
  • έχουν πάρει διαφορετικές γνώμες από γιατρούς διαφόρων ειδικοτήτων (που ο καθένας λέει το μακρύ του και το κοντό του, αλλά δεν λένε στον άνθρωπο να ασχοληθεί περισσότερο μαζί τους με τους ειδικούς)

Σύμφωνα με τις διεθνείς και Ελληνικές στατιστικές, περίπου 2.000.000 συμπατριώτες μας έχουν φαινόμενα Raynaud ! Εάν είστε ένας απ΄αυτούς, τρέξτε : Οι Ρευματολόγοι σας περιμένουν.

VIVERE PERICOLOSAMENTE 1 (να ζεί κανείς ή να μην ζεί;)

Εδώ θέλω να συζητήσουμε λιγάκι σοβαρά. Αν κάποιος νομίζει ότι υπάρχει «αθώο» αντιρευματικό φάρμακο, κάνει το λάθος της ζωής του. Όλα τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται στη θεραπεία των ρευματικών νοσημάτων έχουν, λίγο πολύ, παρενέργειες (ότι έχει ενέργειες, έχει και παρενέργειες, όπως λέει ο ...ποιητής).

Ας υποθέσουμε λοιπόν ότι αρχίσατε να παίρνετε ένα φάρμακο που σας συνέστησε ο γιατρός σας, παραδείγματος χάριν μεθοτρεξάτη, που είναι ένα εξαιρετικό φάρμακο για την ρευματοειδή αρθρίτιδα, αλλά έχει μια τεράστια ποικιλία από παρενέργειες : αμα τις διαβάσεις αναρωτιέσαι μήπως ο γιατρός σου έκανε λάθος ή προσπαθεί να σε εξοντώσει, αντί, όπως πρέπει, να σε κάνει καλά.

Τι συμβαίνει όμως στην πραγματικότητα ; έχεις δίκιο εσύ ή ο γιατρός ;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ : Θα έλεγα ευθαρσώς ότι όλοι έχουν δίκιο, και εσύ και ο γιατρός, δεδομένου ότι, όπως έχω πεί, δεν υπάρχει Ελληνας να έχει άδικο στη Χώρα του.

Γιατί λοιπόν ο γιατρός προσπαθεί να δώσει ένα φάρμακο που μπορεί, αντί να κάνει καλό, να βλάψει τον ασθενή του ;

Εδώ πρέπει να γράψω ολόκληρο σύγγραμμα για το θέμα αυτό. Αλλά θα προσπαθήσω με απλά λόγια να σας εξηγήσω τα ανεξήγητα.

1.   Ένα αντιρευματικό φάρμακο (όπως όλα τα φάρμακα) για να βγεί στην αγορά, για να χρησιμοποιηθεί δηλαδή σε ανθρώπινες υπάρξεις,  έχει περάσει από επίπονες, πανάκριβες και μακροχρόνιες μελέτες και έρευνες, έχει δοκιμασθεί σε δυστυχισμένα ζώα (πειραματόζωα) και γενικά έχει περάσει δια πυρός και σιδήρου πριν καταλήξει στα ράφια του φαρμακείου της γειτονιάς σας

2.   Εσείς, αγνοώντας όλη αυτή την διαδικασία (εξάλλου τις σας νοιάζει, εσείς θέλετε να γίνετε καλά πατώντας, ει δυνατόν, ένα κουμπί) πάτε στο φαρμακείο της γειτονιάς σας να πάρετε το φάρμακο που σας έχει πεί ή γράψει ο γιατρός σας.

3.   Στη συνέχεια, αρχίζετε να το πίνετε σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού σας ή και του φαρμακοποιού σας. Περνάνε μερικές ημέρες ώραία και καλά, αρχίζετε να νοιώθετε καλύτερα, π.χ. αρχίζουν οι πόνοι και όλα γενικά τα συμπτώματα, να υποχωρούν, αλλά εσείς, στα καλά καθούμενα ανεβάζετε 40 πυρετό, βήχα και όλα τα τοιαύτα. Το αφήνετε μερικές μέρες μπας και έχετε καμμιάν ίωση (για όλα φταίνε οι καϋμένοι οι ιοί), αλλά τα συμπτώματα συνεχίζονται και εσείς πάτε χειρότερα.

4.  Επισκέπτεστε λοιπόν τον θεράποντα γιατρό σας και αυτός αποφασίζει ότι δεν έχετε ίωση, αλλά μάλλον σας πειράξανε τα φάρμακα που σας έδωσε ο Ρευματολόγος σας. Εκεί, αρχίζετε να βρίζετε θεούς και δαίμονες και κυρίως (τι άλλο ;) τον γιατρό σας, αυτόν το αθεόφοβο που σας έδωσε το φάρμακο αυτό :

  • «ο άτιμος μου έδωσε ένα φάρμακο και αντί να γίνω καλά έγινα χειρότερα, τι περιμένεις, γιατρός το ΙΚΑ είναι», ή
  • «μου πήρε ο μπαγάσας 150 ευρώ επίσκεψη και μου έδωσε ένα φάρμακο που πήγε να με πεθάνει. Θα πάω να του πάρω τα λεφτά πίσω και θα του κάνω και μήνυση, ή (οι περισσότερο ψύχραιμοι και λογικοί)
  • «γιατί μου το έκανε αυτό, έπρεπε να με ενημερώσει για τις παρενέργειες του φαρμάκου».

Εδώ όμως πρέπει να γνωριζετε, αφελείς άρρωστοί μου, ότι «μετά την απομάκρυνση εκ του ταμείου ουδέν λάθος αναγνωρίζεται». Δηλ. ο γιατρός καλά σας έγραψε το φάρμακο, ήξερε (υποτίθεται) τι κάνει, αλλά δεν έλαβε τον κόπο να σας ενημερώσει για τις πιθανές παρενέργειές του. Συγχωρήστε τον όμως, γιατί είναι αδύνατο εκ των πραγμάτων να σας ενημερώσει για όλες ή τις περισσότερες από τις πιθανές παρενέργειες του φαρμάκου, γιατί το πιθανότερο (βάσει στατιστικών) είναι να μην σας συμβούν ποτέ.

Φαντασθείτε τον γιατρό να ενημερώνει την κα Μαρία, αγρότισσα από ένα ορεινό χωριό, αγράμματη ή απόφοιτη των 2 πρώτων τάξεων του Δημοτικού :

  • «Γιαγιά, το φάρμακο αυτό  πρέπει να το παίρνεις με προσοχή, γιατί μπορεί να σου προκαλέσει υπογαμμασφαιριναιμία, υποπροθρομβιναιμία, οξεία ραγοειδίτιδα και αμφιβληστροειδοπάθεια, και γενικά να σου επηρεάσει το ανοσοποιητικό σου, κ.λπ.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ κας Μαρίας :

  • Τι είν’ αυτά παιδάκι’μ που μου λές ; τρώγουνται ; (λόγω της πείνας που κυριαρχεί συνεπεία της οικονομικής δυσπραγίας, ό,τι δεν ξέρουμε στην εποχή μας είναι δυνητικά φαγώσιμο).

Ας υποθέσουμε όμως ότι ο άρρωστος μας έχει κάποια επικοινωνία με τον γιατρό, καταλαβαίνει δηλ. μέσες άκρες τι του λέει, ή έχει ευαισθητοποιεί και το ψάχνει ρωτώντας άλλους γιατρούς ή στο διαδίκτυο, κ.λ.π.

Και σ΄αυτόν όμως πως είναι δυνατόν να εξηγήσει ο γιατρός τι μπορεί να πάθει αν πάρει μεθοτρεξάτη, αφού οι δυνητικές επιπλοκές της είναι αναρίθμητες (βλέπε σχετικό κεφάλαιο e-rheumatology.gr).

Εκτός όμως από τις επιπλοκές, πρέπει να γνωρίζουμε και τις αλληλεπιδράσεις που έχει η μεθοτρεξάτη με άλλα φάρμακα που τυχόν παίρνει ο άρρωστός μας, δηλ. τις συνέπειες που μπορεί να έχει ένα φάρμακο όταν παίρνεται ταυτόχρονα με άλλα φάρμακα.

Αυτό είναι πολύ συχνό σε αρρώστους, κυρίως ηλικιωμένους, που παίρνουν και άλλα φάρμακα για πολλές και διάφορες παθήσεις, π.χ. καρδιοπάθειες, νεφρική ανεπάρκεια, παθήσεις του αίματος, αντιπηκτικά, κ.ά.

Μερικοί άρρωστοι παίρνουν δεκάδες χάπια καθημερινά, ώστε μ΄αυτά χορταίνουν και δεν χρειάζεται να φάνε τίποτ΄άλλο (αυτό είναι ιδιαίτερα ωφέλιμο τις δύσκολες ημέρες της πείνας που περνάμε).

Επομένως, ο γιατρός που γράφει ένα αντιρευματικό φάρμακο σε έναν ηλικιωμένο που παίρνει και άλλα φάρμακα πρέπει να έχει υπόψη του όλες τις παρενέργειες και όλες τις δυνητικές αλληλεπιδράσεις που έχει το φάρμακο αυτό με άλλα φάρμακα, όπερ άτοπον.

Τελικά, ο γιατρός γράφει ένα αντιρευματικό φάρμακο γνωρίζοντας ότι υπάρχει η πιθανότητα να κάνει κάποια παρενέργεια, την οποία όμως δεν γνωρίζει εκ των προτέρων και δεν ξέρει αν και πότε ο άρρωστός του θα την πάθει, δηλ. με άλλα λόγια, το ρισκάρει και ό,τι βρέξει ας κατεβάσει.

Εδώ έρχεται η βοήθεια του εργαστηρίου και των άλλων παρακλινικών εξετάσεων. Ο γιατρός, για να ελαχιστοποιήσει τις δυνητικές παρενέργειες του φαρμάκου, συνιστά στον άρρωστό του να κάνει πλήρεις εργαστηριακές εξετάσεις κάθε 2-3 μήνες (ή περισσότερο ή λιγότερο, κατά την κρίση του) και να τον επισκέπτεται για να συζητά κάθε φορά όχι μόνο την πορεία της πάθησής του, αλλά και να διαπιστώνει κατά πόσον το φάρμακο που παίρνει ο άρρωστός του κατά υπόδειξή του το παίρνει σωστά, στις δόσεις που έχει συστήσει και αν αυτό του έχει προκαλέσει κάποια παρενέργεια η οποία θα φανεί μόνο στις εξετάσεις αυτές.

Νομίζετε ότι ο γιατρός σας θέλει να σας βασανίζει στέλνοντάς σας να κάνετε εξετάσεις κάθε τόσο ;

Οχι βέβαια. Απλώς προσπαθεί να σας προφυλάξει από τις παρενέργειες των φαρμάκων και να τις προλάβει έγκαιρα στην αρχή τους, ώστε να μπορέσει να τις αντιμετωπίσει.

Τι γίνεται στην περίπτωση που παίρνετε 3 ή περισσότερα αντιρευματικά φάρμακα ταυτόχρονα, το καθένα εκ των οποίων έχει διαφορετικές παρενέργειες και αλληλεπιδράσεις, π.χ. ένα μη στεροειδές αντιφλεγμονώδες φάρμακο, μεθοτρεξάτη και κορτιζόνη. Αυτός είναι ο συχνότερος συνδυασμός αντιρευματικών φαρμάκων σε ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα. Επομένως, λογικά, ο γιατρός θα πρέπει να σας ενημερώσει για όλες τις παρενέργειες καθενός από τα φάρμακα αυτά πριν συμφωνήσετε να τα πάρετε.

Και αφού σας τα πεί όλα (αν αντέχει να το κάνει αυτό, που αμφιβάλλω) κάτι που, κατά τους μετριότερους υπολογισμούς, χρειάζεται τουλάχιστον 1 ώρα, εσείς θα τρομοκρατηθείτε και θα του πείτε ότι «ευχαριστώ γιατρέ μου, δε θα πάρω», θα δώσετε την επίσκεψη στον γιατρό (εάν είναι ιδιώτης) και θα φύγετε άπρακτος.

Δεν λέω, υπάρχουν μερικοί ιδιόρρυθμοι άνθρωποι που ρωτούν επίμονα τον γιατρό τους αν θα τους πειράξει το φάρμακο που τους δίνει και δηλώνουν ότι προτιμούν να μείνουν ανάπηροι στο κρεβάτι, παρά να πεθάνουν από τις παρενέργειες κάποιου φαρμάκου.

Αυτους τους ασθενείς τους βάζω και υπογράφουν «ότι δέχονται με δική τους ευθύνη τις περενέργειες των φαρμάκων που τους συνιστώ, αφού βέβαια τους έχω ενημερώσει στοιχειωδώς για τους κινδύνους που ελλοχεύει η χρήση τους». Αυτοί οι άρρωστοι, όπως καταλαβαίνετε, πάνε χειρότερα από το ρευματικό τους νόσημα, αφού το αφήνουν χωρίς θεραπεία. Μπορεί όμως τελικά να έχουν δίκιο, δηλ. να προτιμούν την αναπηρία από τον θάνατο, αλλά αυτό δεν θα το μάθουν ποτέ.

Η άλλη λύση είναι να σας δώσει γραπτώς όλες τις παρενέργειες και αλληλεπιδράσεις και των 3 αυτών φαρμάκων, να τις μελετήσετε στο σπίτι σας και να του απαντήσετε εν ευθέτω χρόνω αν συμφωνείτε, δηλ. ιστορίες για αγρίους.

Ετσι, λοιπόν, συμφωνώντας πρόθυμα με τον γιατρό σας να ακολουθήσετε την αγωγή που σας έχει συστήσει παίρνετε και το ρίσκο (όπως και ο γιατρός σας, αλλά εσείς θα την πληρώσετε) των παρενεργειών που μπορεί να πάθετε από την χρήση τους, και μην θεωρείτε εκ των υστέρων υπεύθυνο τον γιατρό σας που τις πάθατε, γιατί είναι μέσα στο πρόγραμμα.

Γενικά, ο γιατρός είναι υπεύθυνος για το φάρμακο που σας δίνει και για τις πιθανές επιπλοκές του, μόνο εάν δεν σας έχει ενημερώσει έστω και στοιχειωδώς για τους κινδύνους που διατρέχετε στη διάρκεια της θεραπείας με τα φάρμακα αυτά.

Είπαμε, είναι ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΑΔΥΝΑΤΟ να σας εξηγήσει όλες τις παρενέργειες των αντιρευματικών φαρμάκων.

Γενικά, οι παρενέργειες ενός αντιρευματικού φαρμάκου διακρίνονται σε 2 κατηγορίες :

1.    Σ΄αυτές που φαίνονται με γυμνό μάτι

2.   Σ΄αυτές που δεν φαίνονται με κανένα μάτι, αλλά ανακαλύπτονται στις εξετάσεις ρουτίνας.

Στην 1η κατηγορία μπορούμε να περιλάβουμε αυτές που βλέπει ο γιατρός και αυτές που αισθάνεται ή/και βλέπει ο ιδιος ο ασθενής. Παράδειγμα της 1ης κατηγορίας είναι τα εξανθήματα, έλκη του στόματος, τριχόπτωση, πάχυνση των ούλων, κ.λ.π.

Αυτές που βλέπει ο ίδιος ο ασθενής είναι τα παραπάνω, αλλά αυτά που αισθάνεται και περιγράφει στον γιατρό του είναι πόνος στο στομάχι, αιμορραγία από το έντερο, θόλωση της όρασης, βήχας, πυρετός, αντιδράσεις στο σημείο της ένεσης (για τα ενέσιμα φάρμακα), κ.λ.π.

Στην 2 κατηγορία περιλαμβάνονται αυτές που ανακαλύπτονται μόνο στις εξετάσεις, όπως

  • τα ηπατικά ένζυμα (εάν το φάρμακο έχει προκαλέσει φαρμακευτική ηπατίτιδα),
  • η ουρία και η κρεατινίνη (που δείχνει κατά πόσον λειτουργούν σωστά οι νεφροί),
  • οι ανωμαλίες του αίματος, π.χ. αναιμία, πτώση των λευκών (που δείχνουν κατά πόσον η παραγωγή των έμμορφων συστατικών του αίματος είναι φυσιολογική, αν δηλ. λειτουργεί σωστά ο μυελός των οστών), κ.λ.π.

Οι άρρωστοι που παίρνουν αντιρευματικά φάρμακα και δεν κάνουν τακτικά εργαστηριακές εξετάσεις, παρά τις συστάσεις  που τους έχει δώσει ο γιατρός τους, παίζουν με την ζωή τους, γιατί μπορεί να πάθουν κάποια σοβαρή επιπλοκή, η οποία μπορεί να μην είναι αναστρέψιμη και να τους οδηγήσει ακόμα και στο θάνατο.

Παράδειγμα η μεθοτρεξάτη. Εάν ο άρρωστος την πάρει, κατά λάθος, κάθε μέρα, ενώ ο γιατρός τους τους έχει συστήσει να την παίρνουν ΜΟΝΟ 1 ή 2 το πολύ φορές την εβδομάδα, οδεύουν ολοταχώς προς τον θάνατο από καταστολή του μυελού.

Τι πρέπει να κάνετε εάν πάθετε κάποια επιπλοκή από την μεθοτρεξάτη και γενικά από τα φάρμακα ;

  • Εσείς δεν θα κάνετε τίποτα. Απλώς θα ενημερώσετε τον γιατρό που έχει δώσει την θεραπεία αυτή.

Πως ξέρουμε ότι το φάρμακο που μας έδωσε ο γιατρός σας φταίει για την τωρινή σας κατάσταση ;

Αυτό δυστυχως πολύ συχνά δεν το ξέρουμε, αλλά καταλήγουμε να το πούμε όταν πιά έχουμε αποκλείσει όλα τα αίτια που έχουν προκαλέσει το συγκεκριμένο πρόβλημα της υγείας.

Παράδειγμα : Εάν πάρετε ένα φάρμακο και μετά από λίγο σας πιάσει η κοιλιά σας (δηλ. πάθατε γαστρορραγία ή διάτρηση), τότε είμαστε σίγουροι ότι φταίει το φάρμακο (αν και αυτό δεν είναι απόλυτο, γιατί την ίδια μέρα μπορεί να είχατε φάει μια σούβλα κοκορέτσι και είχατε κατεβάσει κάνα μισόκιλο κρασί δικής σας κατασκευής).

Μπορούμε να συνεχίσουμε την θεραπεία με ένα φάρμακο που μας έχει πειράξει αφού περάσει η παρενέργεια αυτή ;

Παράδειγμα. Εχετε ρευματοειδή αρθρίτιδα και κάνετε θεραπεία με ένα βιολογικό παράγοντα, που είναι του συρμού την εποχή μας. Κάποια στιγμή όμως, στη διάρκεια της θεραπείας με τον βιολογικό αυτό παράγοντα παθαίνετε πνευμονία (οι λοιμώξεις είναι συχνότερες σε ανθρώπους που θεραπεύονται με τους παράγοντες αυτούς). Εσείς, έχοντας την ωραία σας πνευμονία, πηγαίνετε στο Ρευματολόγο ή στον Πνευμονολόγο (γιατί αυτός είναι περισσότερο αρμόδιος για το πρόβλημά σας).

Εκεί έχετε 2 επιλογές :

1.   Διακόπτετε τον βιολογικό παράγοντα οριστικά.

2.   Όταν περάσει η πνευμονία, ξαναρχίζετε τον βιολογικό παράγοντα (αυτό λένε και οι οδηγίες : μετά την παρέλευση/υποχώρηση/ θεραπεία της πνευμονικής λοίμωξης μπορείτε να ξαναρχίσετε τον βιολογικό παράγοντα).

Σύσταση : ακολουθήστε την 1η επιλογή.

Εάν ακολουθήσετε την 2η, τότε δεν έχετε μυαλό κουκούτσι. Το τραβάει ο οργανισμός σας να πάθετε το ίδιο ; δηλ. δέχεστε την ταλαιπωρία που είχατε υποστεί (νοσηλεία, αντιβιώσεις και άλλα φάρμακα, οροί, αγωνία) να την ξαναπεράσετε ;

Γιατί, για να ξέρετε αφελείς άρρωστοί μου, όταν ένας άνθρωπος παίρνει ένα φάρμακο που ενοχοποιείται για πνευμονικές λοιμώξεις, προτού αποφανθούμε ότι φταίει αυτό για την λοίμωξη, πρέπει να σας αργάσουμε το τομάρι με πολλές και ποικίλες εξετάσεις για να αποκλείσουμε άλλα αίτια που προκαλούν πνευμονία (π.χ. ιοί, μικρόβια).

Πριν από λίγο καιρό μια άρρωστη μου μου διηγήθηκε το εξής αμίμητο :

  • Γιατρέ μου, πριν από 6 μήνες, ενώ έκανα θεραπεία με ένα βιολογικό παράγοντα (ονόματα δεν λέμε) έπαθα πνευμονία, για την οποία και νοσηλεύθηκα σε Πνευμονολογική Κλινική επί ένα περίπου μήνα.
  • Τελικά, έγινα καλά από την πνευμονία, αν και, παρόλη την αρρώστεια μου, συνέχισα την θεραπεία με τον βιολογικό παράγοντα στη διάρκεια της νοσηλείας μου

Τι της λές τώρα ; ότι ήταν τυχερή που έζησε ; Βέβαια, δεν φταίει αυτή, αλλά μερικοί συνάδελφοι άλλων ειδικοτήτων που αγνοούν τι θα πεί βιολογικός παράγοντας.

Καλά, δεν ήξερες, δεν ρώταγες ;

Η … ΑΓΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΝΗ (μεγάλη η χάρη της)

Τι πιστεύετε για την κορτιζόνη ;

Ξέρω, ξέρω.

Θα μου πείτε ότι δεν θέλετε να ακούτε γι΄αυτή, ότι είχατε πάρει παλιότερα και σας είχε πειράξει, ότι είχατε την κουμπάρα σας με βρογχικό άσθμα και πέθανε εξ αιτίας της, κ.ο.κ.Εμείς όμως στη Ρευματολογία την αποκαλούμε χαϊδευτικά …Αγία Κορτιζόνη (ας με συγχωρήσουν οι Αγιοι Πατέρες της Εκκλησίας), γιατί πραγματικά σώζει ζωές.

Η κορτιζόνη, άσχετα τι πιστεύετε εσείς, αλλά και πολλοί γιατροί,  είναι ένα από τα πολυτιμότερα φάρμακα που διαθέτει η Ρευματολογία στη θεραπευτική της φαρέτρα :

  • Εχει γρήγορο αποτέλεσμα, ενώ τα περισσότερα αντιρευματικά φάρμακα αργούν να δράσουν (μερικά κάνουν μήνες)
  • Σε μικρές δόσεις είναι πιο «αθώα» από πολλά άλλα φάρμακα, όπως τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, τα βραδέως δρώντα αντιρευματικά φάρμακα, οι βιολογικοί παράγοντες, κ.ά.
  • Εάν χορηγηθεί σε μικρές καθημερινές δόσεις δεν έχει καμμία βραχυπρόθεσμη βλαπτική επίδραση στον οργανισμό, με εξαίρεση ορισμένα νοσήματα, και κατά κύριο λόγο τον σακχαρώδη διαβήτη, τον καταράκτη, τις ιογενείς ηπατίτιδες και την βαριά οστεοπόρωση.

Γι΄αυτό και, πριν αρχίσει ένας άρρωστος που έχει, π.χ. καταράκτη ή σακχαρώδη διαβήτη, να παίρνει κορτιζόνη πρέπει να έχει την σύμφωνη γνώμη του θεράποντα οφθαλμίατρου ή παθολόγου/ διαβητολόγου, αντίστοιχα.

Συνήθως όμως ο διαβητικός μπορεί να πάρει κορτιζόνη, γιατί οι μικρές δόσεις που χορηγούνται στα ρευματικά νοσήματα δεν αρκούν να απορρυθμίσουν το σάκχαρο. Το πολύ – πολύ, εάν είναι ανάγκη, του συνιστούμε να παρακολουθεί το σάκχαρό του καθημερινά, όπως άλλωστε πολλοί κάνουν, και να διακόψει την κορτιζόνη εάν το σάκχαρο αρχίζει να παίρνει την ανηφόρα και δεν υπακούει στην αντιδιαβητική αγωγή (τι είχαμε, τι χάσαμε).

Από την άλλη μεριά, η οστεοπόρωση μπορεί να ελεγχθεί σε οστεοπορωτικούς ασθενείς που θέλουν να πάρουν κορτιζόνη απλώς παρακολουθώντας την οστική μάζα και δίνοντας κάποια (προληπτικά ή θεραπευτικά) αντιοστεοπορωτικά φάρμακα. Και εδώ εάν η κατάσταση αρχίζει να τίθεται εκτός ελέγχου, απλώς κόβουμε την κορτιζόνη και είμαστε όλοι ευτυχισμένοι.

Παχαίνει η κορτιζόνη ;

Αυτό το αγωνιώδες ερώτημα μου το απευθύνουν κυρίως οι γυναίκες, που ανησυχούν για την εξωτερική τους εμφάνιση (μπρος στα κάλλη, τι είναι ο πόνος).

Από μια μεριά βέβαια έχουν δίκιο, αλλά τις διαβεβαιώ ότι η κορτιζόνη, στις μικρές δόσεις που δίνουμε στα ρευματικά νοσήματα, ομορφαίνει, αλλά δεν …παχαίνει, με την προϋπόθεση ότι η άρρωστη (ή ο άρρωστος) δεν θα βάζει αλάτι στα φαγητά, τις σαλάτες, κ.λ.π. ή θα αποφεύγει τα αρμυρά (σαρδέλες παστές, σκουμπριά, λακέρδα, αρμυρή φέτα, κ.λ. π.). Αντι για φέτα, μπορεί να φάει γλυκιά (χωρίς πολύ αλάτι) γραβιέρα. Βέβαια, δεν μπορεί να αποφύγει το αλάτι που περιέχεται στο ψωμί, το τυρί και άλλες τροφές, αλλά δεν μπορούμε να κάνουμε αλλοιώς.

Δε λέω, υπάρχουν άνθρωποι που, παρ΄ό,τι ορκίζονται ότι αποφεύγουν το αλάτι σαν τον διάολο, μετά από μερικούς μήνες κορτιζονοθεραπείας γίνονται φεγγαροπρόσωποι (δηλ. φουσκώνουν τα μάγουλά τους) ώστε δεν τους αναγνωρίζεις, αλλά, εάν τους κάνεις ανάκριση 3ου βαθμού, θα σου ομολογήσουν ότι… «καλά, ρε γιατρέ, λίγο αλατάκι το βάζω στο φαγητό».

Ενδαρθρικές ενέσεις κορτιζόνης

Ένα άλλο πλεονέκτημα της κορτιζόνης είναι ότι μπορούμε να αποφύγουμε να την δώσουμε από το στόμα σε έναν άρρωστο που έχει αρθρίτιδα μιάς μεγάλης άρθρωσης, δίνοντάς την απ΄ ευθείας μέσα στην άρθρωση με ένεση, μαζί με μια μικρή δόση τοπικού αναισθητικού (ενδαρθρικά, όπως λέμε).

Το πλεονέκτημα της ενδαρθρικής ένεσης της κορτιζόνης είναι ότι έχει γρηγορότερη δράση και αποφεύγονται οι δυνητικές επιπλοκές της κορτιζόνης από το στόμα.

Προσοχή όμως, γιατί η ενδαρθρική ένεση κορτιζόνης μερικές φορές κάνει μεν καλό, αλλά και μπορεί να προκαλέσει οστεονέκρωση (νέκρωση του οστού) ή σηπτική αρθρίτιδα, δηλ. μόλυνση της άρθρωσης με μικρόβια που συμπαρασύρονται στη διάρκεια της ένεσης μέσα στην άρθρωση.

Πάντως,μην ανησυχείτε, τις επιπλοκές αυτές της ενδαρθρικής κορτιζόνης σπάνια (ή και καθόλου) τις βλέπουμε στην καθημέρα πράξη. Μετά, οι ενέσεις αυτές γίνονται συνήθως μέσα σε αρθρώσεις με βαριά φλεγμονή και σοβαρές, καταστρεπτικές, αλλοιώσεις, που πολλές απ΄αυτές χρειάζονται ολική αρθροπλαστική.

Γι΄αυτό, το να προκαλέσεις οστεονέκρωση με την κορτιζόνη σε μια άρθρωση υποψήφια για επέμβαση δεν είναι δα και τόσο σοβαρό πρόβλημα. Υστερα, η σηπτική αρθρίτιδα που ακολουθεί τις ενδαρθρικές εγχύσεις κορτιζόνης δεν είναι τόσο σοβαρή και θεραπεύεται πολύ ευκολότερα από την σηπτική αρθρίτιδα που αναπτύσσεται αυτόματα σε γερασμένα, ανοσοκατεσταλμένα, άτομα.

Στο ισχίο πρέπει να αποφεύγουμε τις ενδαρθρικές εγχύσεις κορτιζόνης, γιατί, επειδή το ισχίο είναι μία άρθρωση που σηκώνει το βάρος του σώματος, μπορεί ευκολότερα να πάθει οστεονέκρωση.

Στις μικρές αρθρώσεις των χεριών των ασθενών με ρευματοειδή αρθρίτιδα, οι ενδαρθρικές εγχύσεις κορτιζόνης έχουν θεαματικό αποτέλεσμα που μπορεί να διαρκέσει ακόμα και χρόνια, χωρίς σοβαρές επιπλοκές (λοιμώξεις, οστεονεκρώσεις κλ.π.), γιατί οι αρθρώσεις αυτές είναι πολύ μικρότερες και δεν σηκώνουν το βάρος του σώματος.

Πάντως, γενικά οι ενδαρθρικές εγχύσεις κορτιζόνης πρέπει να γίνονται με φειδώ και εάν έχουν αποτύχει άλλες θεραπείες (κορτιζόνη από το στόμα, μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα, κ.λ.π), γιατί, εκτός από τις επιπλοκές που αναφέραμε, μπορεί να τις συνηθίσει ο οργανισμός και προοδευτικά (μετά την 2η ή 3η ένεση κ.ο.κ.)  να μην έχουν το αναμενόμενο αποτέλεσμα.

Γενικά, εάν η 1η έγχυση αποτύχει, δηλ. δεν κρατήσει πάνω από μίαν εβδομάδα, δεν έχει νόημα να κάνουμε και δεύτερη, αν και έχω δεί γιατρούς να κάνουν επανειλημμένες ενέσεις κορτιζόνης στα γόνατα ασθενών με ρευματοειδή αρθρίτιδα τακτικά κάθε εβδομάδα επί 3-4 εβδομάδες, σαν θεραπεία βάσης, δηλαδή.

Αυτό δεν είναι πουθενά γραμμένο και αυξάνει τους κινδύνους που σας ανέφερα πριν, γι΄ αυτό και δεν σας το συνιστώ (όπως πιστεύω δεν το συνιστούν και οι υπόλοιποι σώφρωνες ομογάλακτοί μου ρευματολόγοι).

Μετά την ενδαρθρική ένεση της κορτιζόνης συνιστούμε στον άρρωστο να ακινητοποιήσει και να μην φορτίζει την άρθρωση (πάλι το γόνατο) για 2-3 ημέρες, για να καθήσει το φάρμακο μέσα στην άρθρωση όσο το δυνατόν περισσότερο και να μην αποροφηθεί, ώστε να έχει πιο μακροχρόνιο αποτέλεσμα.

Υστερα, μαζί με την κορτιζόνη μην ξεχνάμε να βάζουμε και μια μικρή ποσότητα τοπικού αναισθητικού (π.χ. προκαΐνη), γιατί εάν πέσουν οι κρύσταλλοι του κορτικοειδούς μέσα στην άρθρωση μόνοι τους, χωρίς να διαλυθούν μέσα στο αναισθητικό, θα προκαλέσουν οξεία έξαρση της αρθρίτιδας, δηλ. όπως λέμε κρυσταλλογενή αρθροπάθεια, η οποία όμως, ευτυχώς, υποχωρεί με νέα ένεση, με αναισθητικό όμως αυτή την φορά.

Πρέπει να σημειώσω ότι, παρά τις κρατούσες αντιλήψεις, οι ενδαρθρικές εγχύσεις κορτιζόνης σε παιδιά (μάλιστα, σε παιδιά) με ρευματοειδή αρθρίτιδα έχουν πολύ καλό και μακροχρόνιο αποτέλεσμα (μία ένεση π.χ. στο γόνατο μπορεί να κρατήσει ακόμα και 3 ολόκληρα χρόνια), ενώ παράλληλα δεν συνοδεύονται από οστεονέκρωση ή άλλες σοβαρές επιπλοκές.

Αυτό μάλλον οφείλεται στο ότι στα παιδιά ο αρθρικός χόνδρος είναι παχύτερος από του ενήλικα και έτσι αντιστέκεται περισσότερο στις βλαπτικές δράσεις της κορτιζόνης πάνω στα οστά.

ΤΗΛΕ(ΦΩΝΟ)-ΙΑΤΡΙΚΗ

Πριν από λίγο καιρό, δέχθηκα ένα τηλεφώνημα στο κινητό μου από έναν παλιό (όπως μου δήλωσε) άρρωστό μου, τον οποίο (όπως μου θύμισε), παρακολουθούσα πριν από κάμποσα χρόνια για μια δισκοπάθεια που είχε στην οσφύ του :  

  • Γιατρέ μου, είμαι ο μαστρο – Μήτσος ο μηχανικός από το Χαλκούτσι. Με θυμάσαι ; Πριν από 20 τόσα χρόνια είχες κουράρει την πεθερά μου - μακαρίτισσα τώρα.
  • Ξέρεις (σίγουρα ήξερα, μην αμφιβάλλετε) το πρόβλημα που είχα κι΄εγώ με την μέση μου. Τώρα όμως, εδώ και μερικές μέρες έχω ένα πρόβλημα και στο δεξί μου γόνατο. Τι να κάνω ;

Διαβεβαιώνω τον μαστρο - Μήτσο ότι τον θυμάμαι (εμένα μου λες, εδώ δεν θυμάμαι τι έφαγα χτες το μεσημέρι) και του εξηγώ, όσο καλύτερα γίνεται, ότι για να τον συμβουλεύσω τι να κάνει, πρέπει πρώτα να τον δώ, δηλαδή να τον εξετάσω.

  • Γιατρέ μου, αυτό είναι αδύνατο, μου απαντά ο άρρωστος. Είμαι στη Θεσσαλονίκη για κάτι δουλειές και είναι αδύνατο να έρθω να με επισκεφθείς.

Η ώρα ήταν 3 το μεσημέρι, ντάλα καλοκαίρι. Ο καυτός μεσημεριανός ήλιος βομβάρδιζε ανελέητα στέγες, δέντρα, ανθρώπους, ζώα και κάθε γενικά έμβιο και μη όν. Εξω, το θερμόμετρο είχε φθάσει στα ύψη. Οι γείτονές μου, νοικοκυραίοι άνθρωποι, είχαν κλειστεί στα σπίτια τους με το αιρκοντίσιον αναμμένο στο φουλ πίνοντας παγωμένες γκαζόζες για να αντιμετωπίσουν τον καύσωνα.

Εγώ μόλις τον είχα ψιλοπάρει στον καναπέ του σπιτιού μου, μπαϊλντισμένος μετά από ένα εξαντλητικό πρωϊνό εξωτερικό ιατρείο, όπου είχα δεί και κουτσά – στραβά «θεραπεύσει» καμμιά τριανταριά,  έξαλλους από την πολύωρη αναμονή και προσμονή, ρευματοπαθείς συμπολίτες μου.

Κάτω από τέτοιες συνθήκες, το λασκαρισμένο μυαλό μου συχνά φτερουγίζει στη φημισμένη Ουτοπία, την πανέμορφη και ανέμελη αυτή χώρα, 

όπου οι άρρωστοι, πειθαρχικοί και υπομονετικοί, υπακούοντας τυφλά και αδιαμαρτύρητα στους νόμους και τις διατάξεις περί την Ιατρικήν που θεσπίσθηκαν από τον ταλαίπωρο Ιπποκράτη πριν από 2.500 τόσα χρόνια,

αφήνονται στα έμπειρα χέρια του γιατρού τους, που αγωνίζεται ως νέος Ηρακλής για να τους βγάλει, σώους και αβλαβείς, μέσα από τα πολυδαίδαλα σοκάκια της Κλινικής Ρευματολογίας, 

χρησιμοποιώντας όλους τους κανόνες της τέχνης του (καλής ή κακής, αυτής τέλοσπάντων που έχει μάθει).

Επειδή όμως τέτοια χώρα δεν υπάρχει, τουλάχιστον στα γεωγραφικά όρια της Ελλάδας, ξαναγυρνάω στην πραγματικότητα :

  • Εντάξει, μαστρο – Μήτσο. Αφού δεν μπορεί να έρθεις, γδύσου εκεί που είσαι να σε εξετάσω, έστω κι΄απ΄το τηλέφωνο.
  • Ναι, γιατρέ μου; σοβαρά μιλάς; αμέσως, μου απαντά ο άρρωστος.

 

Και αυθωρεί και παραχρήμα ακούω μέσα από το τηλεφωνικό σύρμα το απόμακρο, υπόκωφο θρόισμα που αφήνουν τα ρούχα ενός ανθρώπου που γδύνεται να πέφτουν στο πάτωμα για να τον εξετάσω … τηλεφωνικά, προς δόξαν της σύγχρονης τεχνολογίας που δεν ορρωδεί μπροστά σε τέτοιες τεχνικές λεπτομέρειες.

Υστερα μου λέτε ότι δεν γίνεται να εξετάσει ένας γιατρός έναν άρρωστο εξ αποστάσεως, π.χ. μέσω τηλεφώνου, φαξ ή, καλύτερα, πιο σύγχρονα, με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο (e-mail). Στην εποχή μας, όπου δεσπόζουν όλα τα ηλεκτρονικά επιτεύγματα της ανθρώπινης διάνοιας, όλα γίνονται. Μόνο του σπανού τα γένεια δεν γίνονται (αν κι΄αυτά θα γίνουν, πιστέψτε με, κάποια μέρα).

Ο ΔΕΚΑΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΑ (ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΟΥ) ΡΕΥΜΑΤΟΠΑΘΟΥΣ

1.   Δεν μπορεί να περιμένει την σειρά του να εξετασθεί . Θέλει να εξυπηρετηθεί εδώ και τώρα

2.   Θέλει να γίνει αμέσως καλά (αύριο το πρωί, αν γίνεται)

3.   Θέλει να γίνει καλά, ει δυνατόν και χωρίς φάρμακα

4.   Θέλει, εάν δεχθεί να πάρει φάρμακα, να πάρει ένα φάρμακο που να καλύπτει όλες τις παθήσεις του (εάν έχει)

5.   Θέλει τα φάρμακα που του δίνει ο γιατρός να τα παίρνει όσο λιγότερο συχνά γίνεται (π.χ. 1 φορά τον χρόνο)

6.   Τα φάρμακα που θα πάρει να μην του κάνουνε κακό στον οργανισμό (να μην έχουνε δηλαδή παρενέργειες)

7.   Θέλει, εάν η θεραπεία που του έχει δώσει ένας γιατρός, δεν έχει αποτέλεσμα, να αλλάξει γιατρό

8.   Θέλει να κάνει την θεραπεία του (εάν δεχθεί) στο σπίτι του, ξεχνώντας τον Ρευματολόγο, γενικά τους γιατρούς, και ό,τι έχει σχέση με αυτούς (νοσοκομεία, εργαστηριακές εξετάσεις, νοσηλείες, κ.λ.π.)

9.   Θέλει να ξέρει που οφείλεται η πάθησή του και αν θεραπεύεται οριστικά

10.  Θέλει να πάρει σύνταξη ή επίδομα, εάν βέβαια το δικαιολογεί η πάθησή του

Ποια είναι η πραγματικότητα ;

1.   Δεν μπορεί να περιμένει την σειρά του να εξετασθεί. Θέλει να εξυπηρετηθεί εδώ και τώρα

ΑΠΑΝΤΗΣΗ :

Ο Ελληνας (νοσοκομειακός) ρευματολογικός ασθενής είναι αδύνατο να εξετασθεί όποτε αυτός θέλει (εκτός βέβαια εάν έχει κάτι σοβαρό και επείγον).

Πρέπει να περιμένει την σειρά του, όπως όλοι οι ταλαίπωροι, νομιμόφρονες (αν υπάρχουν) Ελληνες συμπολίτες του. Η λίστα αναμονής για να εξετασθεί ένας ρευματοπαθής αριθμεί μερικούς μήνες σ΄ ολόκληρο τον κόσμο.

Σ’ όλες τις χώρες το σύστημα υγείας έχει αποτύχει, γιατί έχει μεγάλο κόστος, δυσανάλογο με το κέρδος (σε χρήμα), και χρειάζεται περισσότερο προσωπικό, ιατρικό και παραϊατρικό, υλικά, υπαλλήλους και δεν συμμαζεύεται. Τι περιμένετε, η Χώρα μας να είναι εξαίρεση ;

Από την άλλη μεριά, οι άρρωστοι που προσέρχονται στα νοσοκομεία για εξέταση έχουν πολλαπλασιασθεί γιατί, λόγω της οικονομικής δυσπραγίας, δυσκολεύονται να πληρώσουν έναν εξωτερικό γιατρό, ενώ το προσωπικό μένει το ίδιο ή και μειώνεται, αφού προσλήψεις στα δημόσια νοσοκομεία δεν γίνονται.

2.   Θέλει να γίνει αμέσως (π.χ. αύριο το πρωί, ή τουλάχιστον το ταχύτερο δυνατόν), καλά

ΑΠΑΝΤΗΣΗ:  

Ο Ελληνας ρευματοπαθής (όπως σχεδόν όλοι οι άνθρωποι που πάσχουν από χρόνια νοσήματα) είναι αδύνατον εκ των πραγμάτων να γίνει καλά εδώ και τώρα, γι΄αυτό και δεν πρέπει να είναι ανυπόμονος.

Πολλές φορές οι θεραπείες θέλουν τον χρόνο τους για να δείξουν την αξία τους, π.χ. η μεθοτρεξάτη, το «ψωμοτύρι» του ρευματολόγου, για να έχει αποτέλεσμα κάνει 2-3 μήνες. Το ίδιο θέλουν και οι «βιολογικοί παράγοντες», που είναι του «συρμού» την σήμερον ημέρα και κυριαρχούν στη θεραπευτική αντιμετώπιση των ρευματικών νοσημάτων και όχι μόνο.

Πρέπει ακόμα να γνωρίζετε ότι οι ρευματολογικές παθήσεις συνήθως προκαλούν βλάβες των οστών και των αρθρώσεων, που είτε μένουν στάσιμες με την θεραπεία, είτε χειροτερεύουν (χωρίς θεραπεία).

Ο Δημιουργός μας έχει δώσει την ικανότητα να επιβιώνουμε και γενικά να κάνουμε μια φυσιολογική ζωή ακόμα και χωρίς όλα τα όργανά μας, π.χ. μπορούμε να ζήσουμε, χωρίς σοβαρές συνέπειες, με έναν πνεύμονα, ένα νεφρό, ένα μάτι, ένα χέρι, κ.ο.κ.

 Όμως, ορισμένοι ανθρώπινοι ιστοί, όταν φθαρούν ή καταστραφούν, δεν έχουν την ικανότητα να αναπλασθούν και να ξαναγίνουν φυσιολογικοί, π.χ. στην οστεοαρθρίτιδα, όταν καταστραφεί ο χόνδρος των αρθρώσεων, δεν αναγεννάται, γι΄αυτό και ο άρρωστος, αργά ή γρήγορα, καταλήγει συνήθως στο χειρουργείο.

3.   Θέλει να γίνει καλά, ει δυνατόν, χωρίς φάρμακα

ΑΠΑΝΤΗΣΗ : 

Εδώ δεν έχει δίκιο. Χωρίς φάρμακα δεν γίνεται. Συνήθως, όταν ο Ρευματολόγος διαπιστώσει ότι ο άρρωστός του έχει κάποια πάθηση (π.χ. ρευματοειδή αρθρίτιδα), του γράφει κάποιο φάρμακο.

Μια άλλη λύση είναι το …ξεμάτιασμα ή το ευχέλαιο. Στην περίπτωση όμως αυτή ο ασθενής πρέπει να επισκεφθεί άλλη ειδικότητα.

Παρένθεση

Επ’ ευκαιρία. Πριν από μερικά χρόνια επισκέφθηκα έναν διαιτολόγο, μπας και χάσω λίγο βάρος.

Ο διαιτολόγος, αφού μελέτησε την περίπτωσή μου, μου έδωσε το διαιτολόγιο της 1ης εβδομάδας, όπου ανέγραφε το ημερήσιο σιτηρέσιο :

  • 100 γρ. σπανακόριζο
  • 2 φρυγανιές
  • 2 κιλά νερό

Όταν του εξέφρασα την ανησυχία μου ότι, μ’ αυτή την δίαιτα, θα …πεθάνω, με κοίταξε καλά – καλά και μου εδήλωσε :

  • Ρε γιατρέ, δίαιτα με … κλανιές δεν γίνεται… (όπως λέγανε οι παλιοί, αυγά με κλανιές δεν βάφονται)

Ετσι, λοιπόν : χωρίς φάρμακα, θεραπεία δεν γίνεται.

4.   Θέλει, εάν δεχθεί να πάρει φάρμακα, να πάρει ένα φάρμακο που να καλύπτει όλες τις παθήσεις του (εάν έχει)

ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Δεν υπάρχει ένα φάρμακο για όλα.

Κάθε ρευματικό νόσημα θέλει την δική του θεραπεία και φάρμακο, π.χ. εάν ένας άνθρωπος έχει οστεοαρθρίτιδα και ρευματοειδή αρθρίτιδα μαζί θα πάρει ξεχωριστά θεραπεία για την οστεοαρθρίτιδα και άλλα φάρμακα για την ρευματοειδή αρθρίτιδα. Το ίδιο γίνεται και αν έχει άλλα μη ρευματικά νοσήματα, π.χ. υπέρταση, διαβήτη, κ.λ.π.

5.   Θέλει τα φάρμακα που του δίνει ο γιατρός να τα παίρνει όσο λιγότερο συχνά γίνεται (π.χ. 1 φορά τον χρόνο)

Και εδώ ζητάει κάτι που δεν γίνεται, τουλάχιστον προς το παρόν.

Εκτός από ορισμένα φάρμακα που δίνονται 1 φορά τον χρόνο για την οστεοπόρωση (ένα ενδοφλέβιο διφωσφονικό) και ένα άλλο που γίνεται υποδόρια κάθε 6 μήνες πάλι για την οστεοπόρωση και ένα τρίτο που γίνεται ενδοφλέβια κι΄αυτό κάθε 6 μήνες για την ρευματοειδή αρθρίτιδα, άλλα φάρμακα στη ρευματολογία που να γίνονται τόσο αραιά δεν υπάρχουν.

Πάντως, υπάρχει πιθανότητα κάτι τέτοιο να γίνει στο μέλλον. Εδώ θέλει υπομονή.

6.   Τα φάρμακα που θα πάρει να μην του κάνουνε κακό στον οργανισμό (να μην έχουνε δηλαδή παρενέργειες)

ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Εχει δίκιο μεν, αλλα που να τόβρει. Στην Ιατρική, ό,τι φάρμακο έχει ενέργειες, έχει και … παρενέργειες.

Με την ευρεία διάδοση που έχει το διαδίκτυο στην εποχή μας, μερικοί ευαισθητοποιημένοι ασθενείς μου με ρωτούν :

  • Γιατρέ μου, το φάρμακο αυτό που θέλεις να μου δώσεις, μπήκα στο ιντερνετ και είδα ότι έχει φοβερές και τρομερές παρενέργειες.
  • Εάν το πάρω μπορώ να πάθω τίποτα; ακόμα και να πεθάνω ;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Το θέμα αυτό είναι σοβαρό, γι΄αυτό ακούστε με με προσοχή :

1.   Δεν υπάρχει «αθώο» αντιρευματικό φάρμακο

2.   Ολα τα φάρμακα και γενικά, οποιαδήποτε ξένη ουσία μπεί στον ανθρώπινο οργανισμό, μπορεί, με ορισμένες εξαιρέσεις, να προκαλέσουν ανεπιθύμητες ενέργειες

3.   Όταν διαβάζετε όλες αυτές τις παρενέργειες στο ιντερνετ ή στο φυλλάδιο που περιέχεται στη συσκευασία του φαρμάκου, δεν σημαίνει ότι θα τις πάθετε κι΄εσείς όλες μαζί ή μερικές απ΄αυτές

Πως θα περιορίσουμε ή θα προλάβουμε τις παρενέργειες των φαρμάκων ;

1.   Θα πρέπει να κάνετε τις εξετάσεις σας, όπως σας τις έχει υποδείξει ο γιατρός σας, πριν από κάθε επόμενη επίσκεψη.

Αυτό γίνεται συνήθως κάθε 2-3 μήνες. Ξέρω, θα μου πείτε, δεν μπορώ να το κάνω αυτό συνέχεια, φεύγω από την δουλειά μου, δεν μπορώ να μετακινούμαι, κ.ά.

Εχετε δίκιο. Αλλά και εγώ έχω δίκιο. Ξέρετε κανέναν Ελληνα που να έχει άδικο ; εδώ περνάτε τις διασταυρώσεις με κόκκινο και βρίζετε τον άλλο που περνάει κανονικά και κινδυνεύσατε να τον σκοτώσετε.

Εάν δεν υπακούσετε στις οδηγίες του γιατρού σας κινδυνεύει σοβαρά η υγεία σας, ακόμα και η ύπαρξή σας, από τις παρενέργειες των φαρμάκων.

Τι πρέπει λοιπόν να κάνουμε για να γλυτώσουμε από τις παρενέργειες των φαρμάκων

1.   Τις εξετάσεις που είπαμε

2.   Να έχετε συνεχή επικοινωνία με τον θεράποντα γιατρό σας εάν αισθανθείτε κάτι περίεργο, έναν πυρετό, μια αδιαθεσία, βήχα, πόνο στην κοιλιά, κ. λ.π. Βέβαια, μην τον πρήξετε και αυτόν με το παραμικρό, π.χ. επειδή έχετε μια φαγούρα στο αυτί, ή φάγατε μισό κιλό κοκορέτσι και σας έπιασε η κοιλιά σας.

Εάν, ενώ παίρνετε κάποιο αντιρευματικό φάρμακο, π.χ. ένα αντιφλεγμονώδες, να ξέρετε ότι αυτό μπορεί να σας κάνει τα εξής ωραία :

α)   Να ανεβάσει την πίεσή σας, είτε έχετε υπέρταση (και το γνωρίζετε), είτε δεν έχετε υπέρταση. Γι΄αυτό και καλό είναι να παίρνετε τακτικά την πίεση (π.χ. κάθε μέρα) όταν παίρνετε ΜΣΑΦ

β)   Να απορρυθμίσει το σάκχαρό σας, εάν είσαστε διαβητικός. Και εδώ πρέπει να παρακολουθείτε τακτικά το ζάχαρό σας, όπως πιστεύω ότι το κάνετε σύμφωνα με τις οδηγίες του διαβητολόγου σας

γ)   Να τρυπήσει το στομάχι σας ή το έντερό σας, εάν έχετε ένα ωραίο έλκος του στομάχου ή κάποια εντερική πάθηση, π.χ. ελκώδη κολίτιδα.

Εδώ πρέπει να ξέρετε τα εξής :

  • Πολλοί άνθρωποι, μπορεί και εσείς, έχουν έλκος στο στομάχι, αλλά το αγνοούν γιατί δεν τους ενοχλεί σοβαρά
  • Αλλοι έχουν έλκος στομάχου, αλλά το αγνοούν γιατί έχουν μεν συμπτώματα, αλλά δεν δίνουν σημασία
  • Μερικοί έχουν έλκος στομάχου, το οποίο έχουν διαπιστώσει με γαστροσκόπηση και βιοψία, και κάνουν κάποια θεραπεία.

Αυτοί, ευτυχώς, που έχουν κάποια φλεγμονώδη πάθηση του εντέρου (π.χ. ελκώδη, κολίτιδα, νόσο του Crohn) το ξέρουν, γιατι το έντερό τους τους έχει ήδη δώσει σημεία (συμπτώματα). Το στομάχι όμως είναι άτιμο, γιατί μπορεί να έχει ένα ωραιότατο έλκος και να σας το κρύβει.

Επομένως, πριν πάρετε κάποιο φάρμακο που είναι γνωστό (στους γιατρούς) ότι μπορεί να πειράξει το γαστρεντερικό σας, ενώ έχετε ενοχλήματα ύποπτα για έλκος ή γαστρίτιδα, θα πρέπει να πάτε στον γαστρεντερολόγο για γαστροσκόπηση ή κολονοσκόπηση

Αυτό κάνω (όπως πιστεύω και όλοι ομογάλακτοί μου) κι΄εγώ :

Εάν μου πεί ένας άρρωστος, οποιασδήποτε ηλικίας, που θέλω να του δώσω κάποιο ΜΣΑΦ ότι κάτι έχει από το στομάχι ή το έντερο, τον στέλνω τρέχοντας στον Γαστρεντερολόγο για τα περαιτέρω.

7.   Θέλει, εάν η θεραπεία που του έχει δώσει ένας γιατρός, δεν έχει αποτέλεσμα, να αλλάξει γιατρό

Εδώ, έχετε κάποιο δίκιο. Πρέπει όμως να ξέρετε ότι όλα σχεδόν τα ρευματολογικά φάρμακα (εκτός από την κορτιζόνη) θέλουν κάποιες ώρες, ημέρες ή ακόμα και εβδομάδες για να δείξουν την αξία τους.

Επομένως, πριν κατηγορήσετε τον γιατρό σας για ασχετοσύνη κάντε υπομονή μέχρι να δείτε κάποιο φως.

Μερικοί άρρωστοι μου λένε έξαλλοι :

  • Ο τάδε γιατρός μου έδωσε ένα φάρμακο, και παραλίγο να με πεθάνει.

Λες και ο γιατρός είχε φτιάξει το φάρμακο στο γουδί (όπως έκαναν παλιά οι φαρμακοποιοί – εξ ου και φαρμακοτρίφτες) και τους το είχε σερβίρει με όλα τα αξεσουάρ.

Παρένθεση :

Μία αξιοπρεπής, ώριμη κυρία επισκέπτεται τον γιατρό της (Ρευματολόγο), για κάποιο πρόβλημα που είχε από τις αρθρώσεις της.  Ο γιατρός, αφού εξέτασε εμβριθώς την ασθενή του, της εδήλωσε ότι δυστυχώς πάσχει από ρευματοειδή αρθρίτιδα.

  • Η άρρωστη : Γιατρέ μου, δεν αμφισβητώ την διάγνωσή σας, αλλά μπορώ να πάρω και μια δεύτερη γνώμη ;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ γιατρού :

  • Βεβαίως, κυρία μου. Ελάτε αύριο το πρωί την ίδια ώρα.

Οσο λοιπόν αφορά τις παρενέργειες των αντιρευματικών φαρμάκων πρέπει να ξέρετε τα εξής :

1.   Μετά την απομάκρυνση εκ του ταμείου (ιατρείου) ο καταστηματάρχης (γιατρός) ουδεμίαν ευθύνη φέρει, εφ΄όσον βέβαια σας έχει ενημερώσει για τους πιθανούς κινδύνους της θεραπείας

2.   Τα φάρμακα που κυκλοφορούν στο εμπόριο έχουν περάσει δια πυρός και σιδήρου (στα δύστυχα πειραματόζωα, στα εργαστήρια, ακόμα και σε ανθρώπους) πριν πάρουν έγκριση και κυκλοφορήσουν στο εμπόριο

3.   Την άδεια της κυκλοφορίας τους την έχουν δώσει διάφορες επιτροπές, απαρτιζόμενες από σοβαρούς επιστήμονες, τόσο στο Εξωτερικό (FDA, EMEA), όσο και στην Ελλάδα (ΕΟΦ)

4.   Όλα τα φάρμακα περιέχουν μέσα στη συσκευασία τους οδηγίες για την χρήση τους από τους απλούς (μη γιατρούς) ανθρώπους. Θα μου πείτε ποιός κάθεται να τις διαβάσει. Μερικά έχουν κατεβατά ολόκληρα και γραμμένα με μικροσκοπικά, αδύνατο να τα διαβάσεις, γράμματα, σαν παραπλανητικά συμβόλαια ασφαλιστικής εταιρείας.

5.   Υστερα, δεν είναι δυνατόν ο γιατρός να ενημερώσει τον άρρωστό του για όλους τους πιθανούς κινδύνους που εγκυμονεί η χρήση των φαρμάκων αυτών, πλην ορισμένων, των κυριότερων. Αμα ήταν έτσι η επίσκεψη θα γινόταν Αρμένικη, θα κρατούσε δηλ. 2-3 ώρες, τουλάχιστον (και λίγες λέω)

6.   Στη Ρευματολογία, και γενικά στην Ιατρική, ο γιατρός, πριν δώσει κάποιο φάρμακο, ζυγίζει (ή πρέπει να ζυγίζει) τα υπερ και τα κατά, δηλ. εάν το προσδοκώμενο όφελος από την χρήση του φαρμάκου ξεπερνάει τους πιθανούς κινδύνους (η περίφημη σχέση όφελους/ κίνδυνο)

7.   Μερικοί γιατροί, για να είναι καλυμμένοι από πιθανές νομικές περιπλοκές, βάζουν τον άρρωστό τους να υπογράψει ότι δέχεται τους πιθανούς κινδύνους που μπορεί να προκύψουν από την χρήση των φαρμάκων που τους συνιστούν.

8.   Θέλει να κάνει την θεραπεία του (εάν δεχθεί) στο σπίτι του, ξεχνώντας τον Ρευματολόγο, γενικά τους γιατρούς, και ό,τι έχει σχέση με αυτούς (νοσοκομεία, εργαστηριακές εξετάσεις, νοσηλείες, κ.λ.π.)

Αυτό ξεχάστε το, δεν γίνεται. Συχνά η χρήση των αντιρευματικών φαρμάκων επιβάλλει στον άρρωστο τακτικές επισκέψεις στα ιατρεία.

Πρέπει να γίνετε φίλοι με τον γιατρό (αν αυτός το δέχεται φυσικά), ακόμα και να του προτείνετε να βαφτίσει το παιδί σας, γιατί θα πρέπει να τον βλέπετε τακτικά, πιθανώς περισσότερο απ΄ότι βλέπετε τους κοντινούς σας συγγενείς ή και την γυναίκα σας ακόμα (εάν έχετε τσακωθεί μαζί της).

Εάν δεν κάνετε τακτικές επισκέψεις στον γιατρό σας, δεν ακολουθήσετε τις οδηγίες του, δεν κάνετε τις εξετάσεις σας ή κάνετε του κεφαλιού σας, π. χ. εξαφανισθείτε για κάνα χρόνο, όπως κάνουν μερικοί, και εσείς συνεχίζετε, αμέριμνοι και ευτυχισμένοι, να παίρνετε τα φάρμακα που σας είχε δώσει ο γιατρός σας προ αμνημονεύτων ετών, κινδυνεύει άμεσα η υγεία σας.

Αλλοτε θα χρειασθεί να μπείτε στο νοσοκομείο για περισσότερες εξετάσεις και γενικότερο έλεγχο, εάν κάποιο φάρμακο σας έχει κάνει κάποια σοβαρή επιπλοκή (π.χ. πνευμονία), εάν δεν πάτε καλά με την θεραπεία που σας έχει δώσει ο γιατρός σας, κ.ο.κ.

9.   Θέλει να ξέρει που οφείλεται η πάθησή του και αν θεραπεύεται οριστικά

Ο καθηγητής ρωτάει, μεταξύ των άλλων, τον φοιτητή στις εξετάσεις :

  • Παρακαλώ, πέστε μου το αίτιο του καρκίνου

(παραπλανητική ερώτηση, γιατι, ως γνωστόν τα αίτια του καρκίνου γενικά είναι άγνωστα)

Ο φοιτητής σκέφτεται κάμποσην ώρα και απαντά με αμηχανία στον καθηγητή του :

  • Συγγνώμη, κύριε Καθηγητά. Το ήξερα αυτό που με ρωτάτε. Μάλιστα το διάβασα εχτές το βράδυ, αλλά σήμερα το πρωί το …ξέχασα

ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΚΑΘΗΓΗΤΗ :

  • Ιδού, τάλαινα ανθρωπότης, ένας μόνον άνθρωπος στην ιστορία του ανθρώπινου γένους ήξερε το αίτιο του καρκίνου και αυτός το …ξέχασε.

Κάτι παρόμοιο, συμβαίνει, αγαπητοί φίλοι, με τα ρευματικά νοσήματα. Κανείς δεν ξέρει τα πραγματικά τους αίτια. Αν τα ξέραμε, θα μπορούσαμε και να τα θεραπεύσουμε οριστικά και δια παντός. Οι επιστήμονες κάνουν αγωνιώδεις προσπάθειες διεθνώς για να τα βρούν, αλλά αυτό θέλει χρόνο. Γι΄ αυτό ξαναρωτήστε με μετά από 10 χρόνια (εάν επιμένω να υπάρχω).

10.  Θέλει να πάρει σύνταξη ή επίδομα (εάν βέβαια έχει κάποιο σοβαρό ρευματικό νόσημα)

Αυτό είναι ακανθώδες θέμα και πρέπει να αφιερώσω ολόκληρο άρθρο γι΄αυτό.

Ερώτημα 1ο : ποιοι άρρωστοι δικαιούνται αναπηρικής σύνταξης ;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ : Ανάθεμα αν ξέρω. Υπάρχουν κάποιες λίστες με τις απαραίτητες προϋποθέσεις, αλλά που την είδατε, που τις απαντήσατε.

Ερώτημα 2ο : Γιατρέ μου, δικαιούμαι να πάρω αναπηρική σύνταξη ;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ : Δεν ξέρω, ειλικρινά. Για να πάρετε αναπηρική σύνταξη πρέπει να έχετε τις εξής προϋποθέσεις και να κάνετε την εξής διαδικασία :

1.   Να έχετε κάποιο ρευματικό νόσημα (π.χ. ρευματοειδή αρθρίτιδα, ψωριασική αρθρίτιδα, αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια, συστηματικό ερυθηματώδης λύκο, κ.ά.)

2.   Εάν έχετε κάποιο ρευματικό νόσημα, π.χ. ρευματοειδή αρθρίτιδα, αυτό, για να δικαιολογήσει την σύνταξη, πρέπει να είναι σοβαρό και να έχει προκαλέσει σοβαρή αναπηρία, δηλ. να μην μπορείτε να περπατήσετε ή να σταθείτε όρθιος, εάν έχετε αρθρίτιδα των γονάτων, δηλ. να σας πάνε τέσσερις.

Εδώ όμως είναι το παράδοξο. Μερικοί άνθρωποι, ενώ παραπονούνται ότι έχουν π.χ. σοβαρούς πόνους στα κόκκαλα, τις αρθρώσεις και γενικά σ΄όλο τους το σώμα ώστε, όπως ισχυρίζονται, δεν μπορούν να περπατήσουν, να κάνουν δουλειές, να εργασθούν και γενικά να ζήσουν μια φυσιολογική ζωή, τους βλέπεις και στέκονται όρθιοι, να περπατούν, να χαμογελούν και γενικά δείχνουν υγιείς ή σαν να μη τρέχει τίποτα.

Αυτοί οι (υποτιθέμενοι) άρρωστοι είναι πολύ δύσκολο, αν όχι ακατόρθωτο, να πείσουν τα μέλη των επιτροπών σύνταξης ότι όντως είναι ανάπηροι και δικαιούνται συνταξιοδότησης ή επιδομάτων.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ; γιατρός ή ... ένας καλός Hλεκτρολόγος ;

Εάν σταματήσετε στο δρόμο καμμιά κατοστή (εάν έχετε υπομονή) περαστικούς και τους ρωτήσετε με επιμονή:

  • Τι είναι ο Ρευματολόγος ; 
  • οι 80 (κατά αδρή εκτίμηση) θα σας πούν ότι δεν ξέρουν,
  • οι 10, ότι είναι …ηλεκτρολόγος ή ... υπάλληλος της ΔΕΗ και
  • οι άλλοι 10, ότι ξέρουν μεν ότι είναι γιατρός, αλλά δεν ξέρουν με τι ακριβώς ασχολείται. Πιθανώς όμως μερικοί να σας πούν ότι είναι ο γιατρός που ασχολείται με τους ρευματισμούς.

Αν πάλι τους ρωτήσετε τι είναι οι ρευματισμοί, θα σας πουν :

  • «οι ρευματισμοί είναι αρρώστιες, δεν ξέρω ποιές, που δίνουν στον άνθρωπο την εντύπωση ότι περνάει ρεύμα σε κάποιο μέρος του σώματός τους».

Αν τους ρωτήσετε τι εννοούνε με το ρεύμα, θα σας πούνε :

  • «αυτό βέβαια που παθαίνει κανείς όταν βάζει το χέρι του στην πρίζα ή πιάνει με τα χέρια του γυμνά ηλεκτροφόρα καλώδια», και πάει λέοντας.

Αυτό μου θύμισε μια ιστορία που είχε αφηγηθεί πριν από πολλά χρόνια ο γνωστός (τουλάχιστον στους αρχαιότερους) Εγγλέζος συγγραφέας και φιλόσοφος Σώμερσετ Μωμ.

Μιά μέρα, λέει, ένας περαστικός συναντά στη γωνιά ενός δρόμου έναν ταλαίπωρο, ρακένδυτο τυφλό ζητιάνο. Τον λυπάται, τον πλησιάζει και του προτείνει να του προσφέρει ένα ποτήρι γάλα (την εποχή εκείνη οι επαίτες δεχόντουσαν την ελεημοσύνη των φιλάνθρωπων περαστικών και σε είδος, π.χ. ένα γεύμα, ένα καρβέλι, ένα ποτήρι γάλα και γενικά ό,τι τρωγόταν ή πινόταν. Εδώ, πριν από λίγο καιρό, πριν από την οικονομική κρίση δηλαδή, τους έδινες ένα ευρώ και όχι μόνο σου λέγανε ευχαριστώ, αλλά και σε ...ευρίζανε).

Το ...γάλα (η δεξιά φωτο- πάντως το θυμίζει λιγάκι)

Ο τυφλός, ευχαρίστησε τον καλοκάγαθο διαβάτη για την προσφορά του, αλλά του εξομολογήθηκε με αμηχανία ότι δεν γνωρίζει τι είναι το γάλα.

  • Το γάλα, του λέει ο περαστικός, είναι ένα άσπρο υγρό.
  • Υγρό, ξέρω τι είναι, λέει ο τυφλός, αλλά άσπρο ;
  • Ασπρο, του απαντά ο περαστικός, είναι το χρώμα των φτερών του κύκνου
  • Φτερά, ναι, ξέρω τι είναι, του λέει πάλι ο τυφλός. Αλλά κύκνος ;
  • Κύκνος, του λέει υπομονετικά (αν και στα πρόθυρα της συμφόρησης) ο περαστικός, είναι ένα μεγάλο πουλί που έχει τον λαιμό του λυγισμένο.
  • Λαιμός, απαντά ανελέητα ο τυφλός, ξέρω τι είναι. Αλλά λυγισμένο;

Ο περαστικός πιάνει το χέρι του τυφλού και το κρατάει τεντωμένο : τώρα, του λέει, το χέρι είναι τεντωμένο. Υστερα, λυγίζει τον αγκώνα του τυφλού και του λέει πάλι  : τώρα είναι λυγισμένο.

  • Α! τώρα κατάλαβα τι είναι το γάλα, αναφώνησε κατενθουσιασμένος ο τυφλός.

(Παρατήρηση : είμαι  σίγουρος όμως ότι δεν το απόλαυσε, γιατί εν τω μεταξύ ο περαστικός είχε καταλήξει από εγκεφαλικό ή είχε πυροβολήσει τον τυφλό εξ επαφής).

Στην πραγματικότητα (για να γυρίσουμε στα δικά μας),

Ρευματολόγος = ο γιατρός που ασχολείται με τις παθήσεις των οστών, των αρθρώσεων και τις φλεγμονώδεις παθήσεις των μυών,

δηλ. είναι ο Παθολόγος κυρίως των οστών και των αρθρώσεων, γι΄αυτό και θα έπρεπε να τον βαφτίζαμε, για να είμαστε ακριβέστεροι,

  • ΟστεοΑρθροΜυοΠαθολόγο, ή σε συντομία, Οστεοπαθολόγο,

αλλά τότε θα… τσακωνόμαστε με τους Οστεοπαθολόγους (δηλ. τους χειροπράκτες, αυτούς που ανατάσσουν τις δισκοπάθειες και κάνουν και άλλα μαγικά με τα χέρια τους).

Ο... ρευματολόγος εν δράσει

Πριν από αναρίθμητες δεκαετίες, όταν ήμουν ταμίας της Ελληνικής Ρευματολογικής Εταιρείας (ΕΡΕ), του Επιστημονικού δηλ. οργάνου των Ελλήνων Ρευματολόγων, επισκέφθηκα ένα υποκατάστημα της Εθνικής Τράπεζας, με την οποία είχε τότε συναλλαγές η ΕΡΕ. 

Όταν ήρθε η σειρά μου, δήλωσα στην υπάλληλο της τράπεζας την ιδιότητά μου, αφού της επέδειξα τα σχετικά έγγραφα, και της ζήτησα να με ενημερώσει για την πορεία μιάς τρέχουσας συναλλαγής που είχε τότε η ΕΡΕ με την Τράπεζα.

Η κοπέλλα προθυμοποιήθηκε να με εξυπηρετήσει και άρχισε να ψάχνει πυρετωδώς τους φακέλλους της, τα συρτάρια της, τα ράφια της και γενικά όλους τους χώρους όπου θα μπορούσε να έχει τακτοποιήσει τα σχετικά έγγραφα.

Μετά από 15 περίπου λεπτά αγωνίας και αναμονής (ο κόσμος που περίμενε στην ουρά άρχισε να υβρίζει τα θεία), η δύστυχη κοπέλλα, ελαφρώς ιδρωμένη, σήκωσε δειλά – δειλά το κεφάλι από το γραφείο της και μου εδήλωσε με ενοχή : συγγνώμη, κύριέ μου, αλλά δεν βρίσκω τα έγγραφά σας στους φακέλλους της …ΔΕΗ. Μήπως κάνετε λάθος ;

Αυτή η άγνοια για του τι είναι ο Ρευματολόγος προκύπτει από την παγιωμένη συνήθεια του Ελληνα ασθενούς να επισκέπτεται γιατρούς άλλων ειδικοτήτων, κυρίως Ορθοπεδικούς και κατά δεύτερο λόγο Παθολόγους, όταν έχει κάποιο πρόβλημα από τις αρθρώσεις και τα κόκκαλά του ή την σπονδυλική του στήλη.

Ετσι, έχει συνηθίσει να αγνοεί την ύπαρξη του Ρευματολόγου και να καταφεύγει σ΄αυτόν όταν δεν μείνει ικανοποιημένος από τις διαγνώσεις ή και τις θεραπείες που έχει ακολουθήσει από τους γιατρούς άλλων ειδικοτήτων ή επειδή πληροφορήθηκε την ύπαρξή του από κάποιον γνωστό του ή συγγενή του.

Ακόμα, ένα μεγάλο ποσοστό ασθενών με μυοσκελετικά προβλήματα, π.χ. πόνο στη μέση, τον σβέρκο ή τα γόνατα, κ.ά., αντί να συμβουλευθεί τον ειδικό γιατρό, καταφεύγει εκ παραδόσεως στον… φαρμακοποιό της γειτονιάς.

Η όλη αυτή κατάσταση όμως έχει και κάποια λογική, που βασίζεται στην ακατανίκητη αδημονία που έχει ο Ελληνας ασθενής να γίνει καλά εδώ και τώρα, πατώντας , ει δυνατόν, κάποιο μαγικό κουμπί. Παραδείγματος χάριν :

  • Πέστε ότι έχετε κάποιο πρόβλημα, π.χ. ένα πόνο στη μέση που τον έχετε χρόνια και σας βασανίζει και αποφασίζετε να κάνετε κάποια θεραπεία
  • Ποιος είναι αρμόδιος για την θεραπεία αυτή ; Προφανώς ο γιατρός (ρευματολόγος, παθολόγος, ορθοπεδικός ή ο,τιδήποτε άλλο).
  • Που θα τον βρείτε τον γιατρό ; παίρνετε π.χ. το 11888 και σας λέει ότι πρέπει να κλείσετε ραντεβού στο 1535 (αν θέλετε να επισκεφθείτε νοσοκομειακό γιατρό).
  • Παίρνετε εσείς ανυποψίαστος, αφελής και αδαής, όπως είστε, το 1535, όπου μία ωραία, αλλά ουδέτερη, γυναικεία φωνή σαν αναγγέλλει ότι για να σας δεί ένας νοσοκομειακός ρευματολόγος πρέπει να περιμένετε 3 ολόκληρους μήνες την σειρά σας. Εσείς βέβαια καταριόσαστε αυτήν και την οικογένειά της (εάν έχει) γι΄αυτό που σας λέει, αλλά, τι φταίει η κοπέλλα; Ετσι είναι το σύστημα.
  • Εσείς πάλι όμως, επειδή δεν δίνετε δεκάρα για το σύστημα και ο πόνος στη μέση σας σουβλίζει ανυπόφορα, το γράφετε (το σύστημα) στα παλιά σας τα παπούτσια (και καλά κάνετε) και ακολουθείτε την πανάρχαια, εύκολη και ανέξοδη λύση : πάτε στον φαρμακοποιό της γειτονιάς σας, όπου μπορείτε να βρείτε το πολυπόθητο φάρμακο που θα σας κάνει καλά εδώ και τώρα, χωρίς ραντεβού, ταλαιπωρία, αναμονές, μετακινήσεις, και δεν συμμαζεύεται.
  • Εκεί όμως μπορείτε να βρείτε και τον διάολό σας, αφού ο φαρμακοποιός δεν μπορεί να υποκαταστήσει τον ειδικό γιατρό, μιας και δεν έχει τις απαραίτητες γνώσεις.
  • Το φαρμακείο, από την άλλη μεριά, δεν είναι ένα μαγαζί όπου μπορείτε να πείτε στον μαγαζάτορα να κατεβάσει το κουτί που σας αρέσει από τα ράφια, όπως κάνετε στα σουπερμάρκετ, και να το πάρετε στο σπίτι σας τυλιγμένο σε εορταστική συσκευασία για να το απολαύσετε.
  • Τα περισσότερα φάρμακα, ειδικά τα ρευματολογικά, είναι σαν ωρολογιακή βόμβα : εάν δεν χρησιμοποιηθούν σωστά και εκεί όπου και όποτε πρέπει μπορούν να σας δημιουργήσουν σοβαρά προβλήματα.

Ενας ιατρικός επισκέπτης μου αφηγήθηκε προ καιρού το εξής αμίμητο :

Ενας συνάδελφός του (ιατρικός επισκέπτης κι΄αυτός) επισκέφθηκε έναν γιατρό για να τον ενημερώσει για τα προϊόντα της Εταιρείας του και, μεταξύ αυτών, για ένα καινούργιο, επαναστατικό αντιρευματικό φάρμακο :

  • Γιατρέ μου, το φάρμακο αυτό είναι εξαιρετικό. Μοναδικό στο είδος του. Οποιος το παίρνει γίνεται περδίκι. Εχει εξαιρετικές ενέργειες.
  • Εντάξει, παιδί μου, του λέει ο γιατρός, το φάρμακο αυτό, όπως μου λες, έχει ενέργειες, αλλά από παρενέργειες ;
  • Και βέβαια, γιατρέ μου, του απαντά ο επισκέπτης εν τη ρύμη του λόγου του, το φάρμακο αυτό έχει και ενέργειες, αλλά βέβαια έχει και παρενέργειες.

Οπως καταλαβαίνετε, ο επισκέπτης αυτός μπήκε πρόωρα στην εφεδρεία.

ΗΘΙΚΟ ΔΙΔΑΓΜΑ :

  • Ο,τι φάρμακο έχει ενέργειες, έχει και παρενέργειες
  • Μην παίρνετε ένα φάρμακο που σας συνέστησε κάποιος γνωστός σας ή φίλος ή η γυναίκα σας (ιδιαίτερα η τελευταία). Δεν ξέρετε γιατί σας το συνιστά. Μπορεί να θέλει να πάθετε αυτό που έπαθε εκείνος.
  • Ολοι οι άνθρωποι δεν είμαστε το ίδιο. Το φάρμακο αυτό που σε έναν άνθρωπο έκανε καλό, σε εσάς μπορεί να κάνει κακό.
  • Π.χ. ο μπατζανάκης σας που σας συνέστησε ένα αντιφλεγμονώδες για το αυχενικό σας, έχει ένα στομάχι που χωνεύει ακόμα και πέτρες και αντέχει κάθε είδους γαστριμαργική κακομεταχείριση.
  • Εσείς όμως έχετε την ατυχία να έχετε ένα ωραίο, βαθύ, έλκος με όχθες (σαν όαση με φοινικόδεντρα μέσα στο χάος του απύθμενου στομαχιού σας), που πολλές φορές το αγνοείτε ή το ξέρετε αλλά το σνομπάρετε, γι΄αυτό και, όταν πάρετε το φάρμακο αυτό από το στόμα, αυτό, κατά πάσα πιθανότητα, θα βγει από κάτω και θα σας πέσει στο πάτωμα αναλλοίωτο, αφού διαπεράσει διαμπάξ την ξεχειλωμένη από τα πολλά κοκορέτσια στομάχα σας ή το ακόρεστο έντερό σας.

ΠΡΟΣΟΧΗ λοιπόν με τα φάρμακα, ιδιαίτερα τα ρευματολογικά. Μπορείτε να βρείτε τον μπελά σας. Καλύτερα ρωτήστε ένα Ρευματολόγο. Αυτός ξέρει να χειρίζεται καλύτερα τα φάρμακα της ειδικότητάς του από οποιονδήποτε άλλον.

Κάποιος φημισμένος (μακαρίτης τώρα) Εγγλέζος γιατρός Ρευματολόγος (sir Dudley Hart) είπε πριν από πολλά χρόνια το εξής φιλοσοφημένο απόφθεγμα (σε ελεύθερη απόδοση) :

«Το ιδανικό ρευματολογικό φάρμακο είναι εκείνο το οποίο ο άρρωστος θα ήθελε να το παίρνει όσο λιγότερο συχνά γίνεται (π.χ. μια φορά τον χρόνο), να έχει άμεσο αποτέλεσμα (μετά από μερικές ώρες), να το παίρνει από το στόμα και να μην πειράζει κανένα όργανο (π.χ. στομάχι, νεφρά, σηκώτι). Τέτοιο όμως φάρμακο δεν έχει βρεθεί ακόμα, ούτε και στον Ουρανό…»

VIVERE PERICOLOSAMENTE 2 : Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα 

Κλασική, καθημερινή, εικόνα στο φαρμακείο της γειτονιάς :

  • Κύριε Απόστολε. Η μέση μου με έχει πεθάνει. Εχεις κανένα καλό φάρμακο ; 
  • Ναι, κυρά Μαρία μου. Πάρε αυτό (ο φαρμακοποιός κατεβάζει ένα πολύχρωμο κουτάκι με χάπια από το ράφι) και θα με θυμηθείς.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ : Η ασθενής θυμάται τον φαρμακοποιό ξαπλωμένη ανάσκελα στο χειρουργικό τραπέζι του εφημερεύοντος κρατικού νοσοκομείου, όπου επίδοξοι χειρουργοί προσπαθούν αγωνιωδώς να της ράψουν την τρύπα που άφησε το χάπι στο στομάχι της όταν αυτό έπεσε, αυτούσιο και αναλλοίωτο, με υπόκωφο γδούπο στο σκονισμένο πάτωμα του σπιτιού της.

Δεν υπερβάλλω.  Ανάλογες σκηνές διαδραματίζονται καθημερινά με πρωταγωνιστές την κυρά-Μαρία και τον φαρμακοποιό της περιοχής της, όπου η κυρά-Μαρία είναι τακτική πελάτισσα από χρόνια. «Σε ξέρω τόσα χρόνια, παιδάκι μου – με την μητέρα σου την μακαρίτισσα παίζαμε τις αμάδες…»

Δεν ξέρω γιατί, αλλά στη συνείδηση του μέσου Ελληνα είναι βαθιά ριζωμένη η αντίληψη ότι το φαρμακείο είναι ένας μαγικός τόπος με πολλά και ωραία καλούδια, που υπόσχονται ότι θα θεραπεύσουν πάσα νόσον και πάσαν μαλακίαν… (ιδιαίτερα το τελευταίο).

Η, ακόμα, ότι είναι ένα ωραίο, φωτεινό, ευάερο και ευήλιο, σύγχρονο σουπερμάρκετ (ή μπακάλικο, αν θέλετε), όπου μπορείς να βρείς αυτό που θέλεις, το μαγικό φάρμακο που θα σε κάνει καλά, και να το πάρεις σπίτι σου, μαζί με τα άλλα ψώνια σου, τυλιγμένο σε εορταστική συσκευασία, για να το απολαύσεις.

Η αντίληψη αυτή υποψιάζομαι ότι έχει παγιωθεί με το πέρασμα του χρόνου γιατί, σύμφωνα με την λαϊκή δοξασία, ο φαρμακοποιός μπορεί να υποκαταστήσει τον γιατρό, αφού κι΄αυτός έχει τελειώσει πανεπιστήμιο και, στο κάτω – κάτω της γραφής, ξέρει από φάρμακα και θεραπείες, ίσως καλύτερα και από τον γιατρό. Η είναι μια εύκολη, ανέξοδη λύση, χωρίς μακροχρόνιες αναμονές, ραντεβού, επισκέψεις στο γιατρό κλπ. (μάλλον το τελευταίο).

Αποτέλεσμα :

Στην Αμερική, πριν από κάμποσα χρόνια, 17.000 περίπου δυστυχείς υπερατλαντικοί συνάνθρωποί μας συνάντησαν τον Δημιουργό τους σαν αποτέλεσμα των γαστρεντερικών επιπλοκών (γαστρορραγία, διάτρηση) των αντιφλεγμονωδών φαρμάκων που πήραν χωρίς σύσταση γιατρού, αριθμός περίπου παρόμοιος με αυτόν που απεδήμησαν εις Κύριον, την ίδια χρονιά, από AIDS.

Θα μου πείς, και τι έγινε, οι Αμερικανοί πολλοί είναι, ας αραιώσουν μερικοί – ή, τι έγινε, έιτζ  (ακούγεται σαν έτσι) κι’ αλλοιώς θα πέθαιναν.

Παρένθεση :

Ο σιδεράς κρατάει ένα σιδερένιο παλούκι καρφωμένο στο χώμα και λέει στον βοηθό του που βαστάει μια τεράστια βαριοπούλα :

  • Μήτσο, μόλις σου κουνήσω το κεφάλι μου, βάρα του.

Αποτέλεσμα :

  • Ο σιδεράς απόλαυσε την φιλοξενία του κρατικού νοσοκομείου της περιοχής του για κάνα 6μηνο λόγω σοβαρού, συντριπτικού κατάγματος του κρανίου. 

Το...τσακάλι

Πριν από λίγο καιρό, με επισκέφθηκε στα Εξωτερικά Ιατρεία ένας μεσήλικας, καλοστεκούμενος, άνδρας, αγρότης το επάγγελμα, συστημένος από ένα φίλο μου γιατρό Παθολόγο να τον δω εκτός λίστας, με την παράκληση να τον προσέξω ιδιαίτερα γιατί, όπως μου είπε τηλεφωνικά, ήτανε μπατζανάκης του και είχε σοβαρό πρόβλημα από τα γόνατα.

Αν και είχα πάρει μια ιδέα τι έχει ο άρρωστος, για να ευχαριστήσω τον συνάδελφο (αλλά και τον άρρωστο) του πήρα ένα πλήρες, εξονυχιστικό ρευματολογικό ιστορικό και τον εξέτασα με όλους τους κανόνες της... τέχνης (τουλάχιστον αυτής που έχω μάθει καλής ή κακής).

Ολη αυτή η διαδικασία κράτησε περίπου μισήν ώρα χρόνος ρεκόρ, αν λάβει κανείς υπόψη του τον μέσο όρο διάρκειας της Ιατρικής επίσκεψης στα πολυσύχναστα και πολυάσχολα Εξωτερικά Ιατρεία των Δημόσιων Νοσοκομείων.

Τελικά, και αφού απέκλεισα όλα τα νοσήματα που έχουν αποθηκευτεί στα αδυνατισμένα, με το πέρασμα του χρόνου, κύτταρα της μνήμης μου, δήλωσα στον "μπατζανάκη" του συναδέλφου μου ότι έχει οστεοαρθρίτιδα των γονάτων. Του γράφω και ένα αντιφλεγμονώδες και μια θειική γλυκοζαμίνη και του συστήνω να αποφεύγει την κόπωση, την ορθοστασία, το ανεβοκατέβασμα της σκάλας και ό,τι τελος πάντων ενδείκνυται σ΄αυτές τις περιπτώσεις.

Φεύγοντας, ο άρρωστος, αφού με ευχαρίστησε για τον κόπο μου με μια ... καρτέλα φρέσκα αυγά και ένα μπουκάλι με ρακή που είχε φέρει από το χωριό, κοντοστάθηκε στην πόρτα, με κοίταξε καλά καλά και μου είπε :

  • "Ρε γιατρέ, καλός άνθρωπος μου φαίνεσαι, αλλά σαν γιατρός μου φαίνεται ότι δεν τα καταφέρνεις και τόσο καλά". 

Κατάπληκτος τον ρώτησα γιατί το λέει αυτό. Και έλαβα την εξής απάντηση :

  •  "Εσένα, ρε γιατρέ, σου πήρε μισήν ώρα να καταλάβεις τι έχω. Ο γιατρός όμως του ΙΚΑ που τον επισκέφτηκα εχτές (τσακάλι ο άτιμος) με είδε στην πόρτα, σαν εδώ που στέκομαι, του εξήγησα με λίγα λόγια τι έχω κι΄αυτός, χωρίς καν να με εξετάσει ή να με ρωτήσει κάτι άλλο, μου είπε ακριβώς το ίδιο με σένα και μου έδωσε και τα ίδια φάρμακα.
  • Δηλ.αυτός χρειάστηκε λιγότερο από ένα λεπτό για να βρεί τι έχω, ενώ εσύ χρειάστηκες μισήν ώρα και βάλε. Δεν έχω δίκιο;".

 

 

 

 

 

 

Αρχισα να ουρλιάζω σαν τσακάλι. Τόσο, που παραλίγο τα σκυλιά που κόβουν βόλτες, νύχτα μέρα, ευτυχισμένα, ελεύθερα και ανενόχλητα στον περίβολο του Νοσοκομείου να μπούν κι΄αυτά στο χορό για συμπαράσταση (γνωριζόμαστε τόσα χρόνια)...

ΟΥΡΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ : ανθεί ως...φαιδρή πορτοκαλέα

Όταν βλέπω παχουλό, σχετικά κοιλαρά, μεσήλικα άντρα που έρχεται για εξέταση, το μάτι μου (το αριστερό) πέφτει κατ’ ευθείαν στα πόδια του, γιατί είμαι σχεδόν σίγουρος ότι έχει τώρα ή έχει περάσει κρίση ουρικής αρθρίτιδας, και σχεδόν πάντα πέφτω μέσα.

Η ουρική αρθρίτιδα είναι η νόσος των… βασιλιάδων και των πλουσίων. Ετσι τουλάχιστον πιστεύαμε την παλιά εποχή. Στη σύγχρονη όμως εποχή (τουλάχιστον στην Ελλάδα) ουρικό οξύ έχουν όλοι σχεδόν οι μεσήλικες καλοζωισμένοι υπέρβαροι άντρες και, λιγότερο συχνά, γυναίκες (έχουν ξεφυτρώσει σαν μανιτάρια τόσες και τόσες ταβέρνες και ψησταριές τα τελευταία χρόνια), όλοι δηλ. σχεδόν οι Ελληνες που απολαμβάνουν τα πλούσια ελέη της καταναλωτικής κοινωνίας και της αφθονίας.

Κάποτε (μεταπολεμικά) τα ψυγεία μας ήταν σχεδόν άδεια. Τώρα, τα τελευταία χρόνια, έχουν γεμίσει τόσο, ώστε δύσκολα κλείνεις την πόρτα τους. Γι΄αυτό μην σας φαίνεται περίεργο ότι η ουρική αρθρίτιδα ευδοκιμεί στις μέρες μας ως …φαιδρή πορτοκαλέα.

Ευτυχώς, λόγω της οικονομικής κρίσης και της σχετικής πείνας που ταλανίζει τους δύστυχους συμπολίτες μας τον τελευταίο καιρό, το ουρικό οξύ, ενώ όλα αυξάνουν αλματωδώς (εδώ θα βάλουνε φόρο στα καυσόξυλα), μειώνεται επειδή οι περισσότεροι υπερουριχαιμικοί είναι (ή πρέπει τελείως θεωρητικά να είναι) σε υποχρεωτική δίαιτα.

Τώρα που το σκέφτομαι, ένας ωραίος και εύκολος τρόπος να καλύψει το κράτος ένα μεγάλο μέρος του χρέους είναι να... φορολογήσει τους υπερουριχαιμικούς, δηλ. αυτούς που έχουν ουρικό οξύ πάνω από 7 μιλιγκράμ στο αίμα τους.

Αυτοί οι άνθρωποι, για να έχουν τόσο ψηλό ουρικό οξύ, σημαίνει ότι διατρέφονται με εκλεκτά, και, κατά συνέπεια, ακριβά εδέσματα (π.χ. αστακό, χαβιάρι), αυτά δηλ. που ανεβάζουν το ουρικό στα ύψη (ωραία ιδέα, έ ;).

Αυτό μπορεί να γίνει υποβάλλοντας στην Εφορία, μαζί με την φορολογική τους δήλωση, τα επίπεδα του ουρικού οξέος της τελευταίας διετίας (αναδρομικά βέβαια, με υπεύθυνη δήλωση του Μικροβιολόγου). Οπερ, έδει, δείξε.

Επ΄ευκαιρία, ξέρετε ότι η πείνα...ομορφαίνει, αλλά παχαίνει ; αυτό ακούγεται οξύμωρο, αλλά θεωρητικά είναι δικαιολογημένο, γιατί οι άνθρωποι που πεινούν για να χορτάσουν γεμίζουν την κοιλιά τους με τροφές που είναι μεν φθηνές, αλλά παχαίνουν, π.χ. ρύζι, μακαρόνια, πατάτες, κλ.π.

Αντίθετα, οι πρωτεϊνικές τροφές (ψάρι, κοτόπουλο, κρέας, αστακός, χαβιάρι, κ.ά.) αδυνατίζουν, αλλά ποιός τις πλησιάζει πιά (ιδιαίτερα το τελευταίο).

Η ...πολιτιστική πορεία του ανθρώπου με το πέρασμα των αιώνων, από την καταγωγή του (πιθηκάνθρωπος) μέχρι σήμερα...(γουρούνι)

(Αναρωτιέμαι : ουρική αρθρίτιδα υπάρχει στην …Αλβανία, όπου όλοι σχεδόν οι άνθρωποι είναι πετσί και κόκκαλο και ακροβατούν μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας λόγω της πείνας ; Αυτό το ερώτημα με βασανίζει αρκετό καιρό. Πρέπει να ψάξω στη βιβλιογραφία. Θα πρέπει κάποτε να κάνουμε μια συγκριτική μελέτη με τους Αλβανούς συνανθρώπους μας)

Ετσι, όταν τέτοιοι συμπολίτες μου με επισκέπτονται στα Εξωτερικά Ιατρεία παραπονούμενοι για πόνο στα πόδια, μου γεννιέται αυθόρμητα η ερώτηση :

•    ουρικό οξύ έχεις ;

και, ως εκ θαύματος, όλοι σχεδόν μου απαντούν εν χορώ :

•    έχουμε, έχουμε…(δώσαμε, δώσαμε…)

Η ουρική αρθρίτιδα, όταν εντοπίζεται στα πόδια, είναι τόσο φανερή, όσο και η…οικονομική κρίση που μας μαστίζει τον τελευταίο καιρό : το πόδι του αρρώστου έχει ένα ζωηρό κόκκινο χρώμα (μπορεί να έχει και μια μωβ απόχρωση), φοβερό πόνο και εντονότατη ευαισθησία, ώστε ο άρρωστος τινάζεται επάνω σαν νεογέννητο κατσίκι που περιπλανιέται σε ανοιξιάτικους αγρούς (έχετε δει πως πηδανε τα άτιμα ;) όταν του πιέσεις το σημείο που φλεγμαίνει.  

   

Ποιο είναι πιο ωραίο απ΄όλα : το ουρικό οξύ, για ανεξήγητο λόγο, χτυπάει κατευθείαν στην 1η μεταταρσιοφαλαγγική, δηλ. στη βάση, του μεγάλου δακτύλου του ποδιού (λές και ξέρετε ποια είναι η βάση του μεγάλου δακτύλου. Διαβάστε και κανένα ιατρικό βιβλίο ή κάντε μια βόλτα στο διαδίκτυο). Γιατί προτιμάει το σημείο αυτό, είναι άγνωστο.

Μπορεί όμως να χτυπήσει και άλλες περιοχές του ποδιού, όπως σε άλλα, εκτός από το μεγάλο, δάχτυλα, στην μέσα ή έξω πλευρά και την ράχη, του ποδιού, αλλά και το γόνατο, τα χέρια και τον αγκώνα, ακόμα και το ισχίο και τις ιερολαγόνιες (αυτό το τελευταίο δεν το ήξερα, ομολογώ).

Επειδή εμείς οι Ρευματολόγοι έχουμε την μανία να δίνουμε ονόματα στα διάφορα νοσήματα που συναντάμε στην καθημέρα πράξη, όταν το ουρικό οξύ χτυπήσει στο πόδι, το αποκαλούμε… χαϊδευτικά «ποδάγρα», στο γόνατο, «γονάγρα», στα χέρια «χειράγρα», στον αγκώνα, «αγκωνάγρα» (αυτό ξεχάστε το - είναι δικής μου έμπνευσης, μην το παρακάνουμε), κ.ο.κ.

Αναρωτιέμαι αν υπήρχε ουρική αρθρίτιδα στις τρίχες των μαλλιών, πως θα το λέγαμε; «μαλάγρα» ;

Το ουρικό οξύ, άμα χτυπήσει στον αγκώνα, μπορεί να δημιουργήσει ένα τεράστιο κατακόκκινο «μπαλόνι» γεμάτο κρυστάλλους ουρικού μονονατρίου (δηλ. ουρικού οξέος).

Το μπαλόνι, που λέγαμε

Όταν το ουρικό οξύ μείνει χωρίς θεραπεία για πολλά χρόνια, μπορεί να προκαλέσει μεγάλα «καρούμπαλα» με φοβερές διαβρωτικές αλλοιώσεις στα δάχτυλα των χεριών και των ποδιών και σοβαρή αναπηρία.

Εχουν οι γυναίκες ουρικό οξύ ;

Παρ΄όλο που οι γυναίκες έχουν τα πρωτεία στα ρευματικά νοσήματα, περιέργως παθαίνουν υπερου&rho